پوسیدگی دندان؛ دومین بیماری شایع کشور

پایین بودن سطح آگاهی، بی‌توجهی به سلامت دندان‌ها یا بهتر بگوییم فرهنگ بهداشت دهان و دندان باعث شده است که براساس بررسی‌های انجمن دندانپزشکی ایران، پوسیدگی دندان، شایع‌ترین بیماری پس از سرماخوردگی در کشور شناخته شود.

دکتر مجید صنعت‌خانی، دندانپزشک و عضوهیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد در گفت‌وگو با جام‌جم به بالا بودن سطح مشکلات دهان و دندان در کشورمان اشاره می‌کند و می‌گوید: پوسیدگی دندان و نیز التهاب بافت‌های نگهدارنده دندان یا پریودونتیت به دلیل مصرف بالای شیرینی در کشورمان، سطح پایین رسیدگی عمومی به بهداشت دهان و دندان، شناخت اندک مردم از علل پوسیدگی و نیز تنبلی و بی‌توجهی در رسیدگی به دندان‌ها در کشورمان از شیوع بالایی برخوردار است. البته بیماری‌های فک و صورت، به شکل دردهای عضلانی و مفصلی فک ـ که ناشی از استرس‌های مختلف زندگی ماشینی است ـ یکی دیگر از شکایت‌های شایع مردم است. همچنین امروزه تغییرات غیرطبیعی مخاط دهان، به صورت نازک‌شدن مخاط دهان، زخم‌های مختلف دهان و سوزش مخاط دهان از دیگر مشکلات بیماران محسوب می‌شود.

فرهنگ رسیدگی به دندان‌ها چگونه شکل می‌گیرد

چرا فرهنگ رسیدگی به دندان‌ها در کشور ما پایین است؟ به نظر می‌رسد پایین بودن سطح رسیدگی و بهداشت دهان و دندان از یک سو، ناشی از آموزش ندادن کامل و مناسب دندانپزشکان به بیمارانشان و از سوی دیگر، به دلیل هزینه‌های بالای دندانپزشکی در کشور است. همچنین زرق و برق بخشیدن به تبلیغات موادی چون چیپس و پفک که بشدت به دندان‌ها آسیب می‌زند و معمولا متقاضیان مصرف آن کودکان و نوجوانان هستند، از عواملی است که منجر به بالا رفتن سطح مشکلات دهان و دندان در کشور شده است.

نگذارید دندانتان بپوسد

بی‌شک، رعایت بهداشت دهان و دندان و نیز حفظ دندان‌ها به سطح آگاهی افراد و همت آنها بستگی دارد. به بیان دیگر، عده‌ای نمی‌دانند چگونه می‌توانند از پوسیدگی جلوگیری کنند و عده‌ای هم می‌دانند، ولی ممکن است حوصله رعایت کردن و مسواک زدن را نداشته باشند. گاهی اوقات هم سبک زندگی اجازه رسیدگی به بهداشت را نمی‌دهد.

دکتر صنعت خانی در این باره توضیح می‌دهد: در زندگی ماشینی امروز به خاطر گرفتاری‌های خاص خودش، آنقدر افراد مشغول امورمی شوند که ممکن است از این‌که لابه‌لای دندان‌ها باقیمانده غذایی باشد، غافل بمانند در حالی که اگر سبک زندگی ما به گونه‌ای باشد که سه وعده غذایی، بخصوص وعده صبحانه را کامل و مناسب صرف کنیم، دیگر نیاز به ریزه‌خواری نخواهد بود.

این دندانپزشک با اشاره به این‌که تکرار در خوردن، تاثیر زیادی بر پوسیدگی دندان دارد، اظهار می‌کند: بسیاری از کارمندان صبحانه را در محل کار صرف می‌کنند و به دلیل مشغولیت و رسیدگی به ارباب‌رجوع از تمیز کردن دندان‌ها غافل می‌مانند. بنابراین اگر سبک زندگی مناسب باشد و افراد غذایشان را با حوصله و کامل میل کنند و به بهداشت دهان و دندان توجه داشته باشند، بسیار بهتر خواهد بود. البته واقعیت آن است که فقط دانستن کافی نیست، بلکه لازم است باور قلبی نسبت به حفظ و نگهداری دندان‌ها وجود داشته باشد. متاسفانه بسیاری از افراد، تا زمانی که نعمتی را دارند قدر آن را نمی‌دانند و هنگامی که آن را از دست می‌دهند متوجه آن می‌شوند. حتی در برخی افراد حساسیت چندانی نسبت به بوی بد دهان دیده نمی‌شود یعنی حساسیت نسبت به مشکلات دندانی ، ظاهر دندان‌ها و بوی خاص دهان متفاوت است.

پیشگیری یعنی کاهش هزینه‌های دندانپزشکی

شاید بدانید هزینه‌های درمانی دندانپزشکی در همه کشورها بالاست. در کشور ما نیز از آنجا که بسیاری از مواد ترمیمی وتجهیزات دندانپزشکی و غیره وارد می‌شود، هزینه‌های درمان دندانپزشکی بالاست.

دکتر صنعت‌خانی با تاکید بر این‌که رسیدگی به تعادل قیمت تمام شده مواد و تجهیزات وارداتی دندانپزشکی ضروری است، می‌افزاید: اگرچه بعضی درمان‌های دندانپزشکی برای بیمه‌ها درمانی زیبایی شناخته می‌شود، اما درمان‌های اولیه و ضروری دندانپزشکی حق اولیه هر شهروند است و عدالت اجتماعی حکم می‌کند همه افراد دسترسی یکسانی به خدمات دندانپزشکی داشته باشند. در چنین شرایطی و با وجود پشتیبانی‌های محدود بیمه‌ها و مشکلات بهتر است، پیشگیری را بیشتر از درمان مدنظر گیریم و نیاز به درمان را کمتر کنیم. به بیان دیگر، وقتی می‌توان با پیشگیری از پوسیدگی دندانی کاست، نباید راه سخت و پر هزینه‌تر را انتخاب کرد.

کاهش سن پوسیدگی دندان کودکان

امروزه عمده‌ترین مشکلات دندانی کودکان، شیوع پوسیدگی و به عبارتی پایین آمدن سن پوسیدگی است. در گذشته بیشتر پوسیدگی‌ها در سنین مدرسه رخ می‌داد، اما متاسفانه امروزه از سه یا چهار سالگی دیده می‌شود.

دکتر صنعت‌خانی علت این را این گونه توضیح می‌دهد: امروزه الگوی غلط تغذیه‌ای برای کودکان مرسوم شده و مصرف مکرر مواد نرم شیرین چسبنده به‌جای مصرف مواد غذایی مناسب و طبیعی در بچه‌ها دیده می‌شود. شاید هم به دلیل این‌که دندان‌های شیری بچه‌ها موقت است، والدین اهمیت زیادی برای آنها قائل نیستند در صورتی که باید دانست سالم بودن این دندان‌ها، بسیار مهم است. مراجعه دیرهنگام کودکان به دندانپزشکی نیز می‌تواند ناشی از ناآگاهی والدین باشد و این‌که تا فرزندشان درد نداشته باشد و بی‌تابی نکند، اهمیتی به درمان دندان نمی‌دهند.

ضرورت معاینات دوره‌ای دندانی برای سالمندان

سالمندان علاوه بر مشکلات فرسودگی دندان‌ها و مشکلات بی‌دندانی و پروتزهای دندانی، با مشکلات قلب و عروق، کم‌خونی، بیماری‌های گوارشی، کبدی و کلیوی هم درگیر هستند که هرکدام می‌تواند بر سلامت مخاط دهان تاثیر داشته باشد.

البته دکتر صنعت‌خانی به مصرف داروهایی مانند داروی فشارخون که واکنش‌های دارویی را به صورت زخم دهانی و نیز خشکی دهان در افراد مسن به دنبال دارد، اشاره می‌کند و می‌افزاید: ممکن است به دلیل تغییر توقعات افراد مسن و برآورده نشدن بعضی انتظارات آنها، افسردگی و دیگر مشکلات روحی و روانی نیز به وجود آید که روی سیستم عضلات جونده فک تاثیر منفی می‌گذارد و زمینه درد در مفصل فک یا حتی دردهای عصبی را فراهم می‌کند.

گذشت زمان، کاهش فعالیت سیستم ایمنی بدن و افزایش تاثیر مواد گوناگون نیز می‌تواند زمینه‌ساز تغییرات غیرقابل برگشت مخاط دهان نظیر سرطان‌ دهان در افراد مسن شود که معاینات دوره‌ای آنها از اهمیت زیادی برخوردار خواهد بود.

برای داشتن دندان سالم، فراموش نکنید که ...

اگر بعد از صرف غذا به کمک مسواک و نخ دندان، دندان‌تان را تمیز کنید و به عنوان میان‌وعده از میوه یا نوشیدنی‌های مناسب مثل آب بخوبی استفاده کنید در این صورت، شیوع پوسیدگی بسیار کاهش خواهد یافت. به خاطر بسپارید برای جلوگیری از پوسیدگی و جرم دندان، فقط یک الگوی تائید شده وجود دارد: به تمیز کردن دندان‌هایتان اهمیت بدهید و مصرف نکردن مکرر مواد نرم، شیرین و چسبنده و نیز خام‌خواری را در الگوی غذایی خود بگنجانید.

پونه شیرازی ‌/‌ گروه سلامت