ارتقای جایگاه ایران در علوم پزشکی

مصطفی قانعی در گفت‌وگو با فارس توضیح داده است که از سال 2009 تا 2012 میلادی در تمام گرایش‌های علوم از رتبه 22‌به 17 رسیده‌ایم، اما در علوم پزشکی توانسته‌ایم از رتبه 23 به 18 و در رشته میکروبیولوژی از 32 به 18 ارتقا پیدا کنیم.

این مقام مسئول، کم بودن نسبت تعداد دانشجویان پزشکی به تعداد دانشجویان دیگر رشته‌ها را هم یکی از دلایل چشمگیر بودن این موفقیت علمی می‌داند.مطابق آمارهای وزارت بهداشت، هم‌اکنون حدود 500 دانشگاه در وزارت علـــوم و 2500 موسسه آموزش عالی در کشور فعالیت می‌کنند و در این بین 50 دانشگاه‌ علوم پزشکی در سراسر کشور وجود دارد و در واقع، این آمارها نشان می‌دهد که کمتر از 3 درصد از دانشجویان ایرانی، در رشته‌های علوم پزشکی درس می‌خوانند.

معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت به همین مساله هم اشاره کرده است و گفته که با وجود تعداد کم دانشگاه‌های پزشکی و دانشجویان علوم پزشکی، 14.7 درصد کل تولیدات علمی مربوط به فعالیت پزشکی در کشور است.

از نظر رشد علمی در منطقه نیز قانعی تاکید می‌کند که ایران در جایگاه دوم ایستاده است، اما او حفظ و ارتقای این جایگاه را منوط به این می‌داند که از موسسات شیمی، کشاورزی و میکروبیولوژی نیز استفاده کنیم و رشد جدی را در مجلات علمی داشته باشیم؛ البته معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت اعتقاد دارد که نباید فقط مقالات علمی دانشمندان ایرانی را در مجلات خارجی چاپ کنیم و از دید او این کار یک تهدید به حساب می‌آید.

با وجود آن‌که تعداد دانشجویان پزشکی در مقایسه با دانشجویان دیگر رشته‌های دانشگاهی در ایران، بسیار ناچیز است، ولی وجود شرکت‌های دانش‌بنیان مرتبط با رشته‌های پزشکی و رشد کمی و کیفی آنها در چند سال اخیر موجب شده است که همین تعداد دانشجو بتوانند از امکانات علمی این شرکت‌ها بهره ببرند و تولید محصولات دانش‌بنیان را در دستور کار خود قرار دهند.هم‌اکنون 7000 شرکت دانش‌بنیان در حوزه‌های پزشکی کار می‌کنند که بی‌شک فعالیت این شرکت‌ها در کسب جایگاه 18 پزشکی ایران در جهان نقش موثری داشته است، اما همچنان تعداد این شرکت‌ها جوابگوی نیاز دانش‌پژوهان رشته‌های پزشکی ایران نیست و در حقیقت همچنان نتوانسته‌ایم که توسعه‌ای هماهنگ و هم تراز در همه رشته‌های پزشکی ایجاد کنیم.

اسکوپوس یک پایگاه علمی بسیار معتبر و جهانی است که اطلاعات علمی بیش از 5000 ناشر علمی و اطلاعات ۱۶ هزار و 500 مجله علمی پژوهشی را از سراسر دنیا گردآوری می‌کند و این اطلاعات علمی را با دریافت مبالغی در اختیار دانشجویان و محققان علمی قرار می‌دهد.

حضور مستمر و فعال در این پایگاه علمی همواره یکی از ملاک‌های رشد علمـــــی در هر کشوری به حساب می‌آید و در همین راستا، روز گذشته، رئیس پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) خبر داد که از مجموع 1178 نشریه علمی معتبر کشور، 119 عنوان در اسکوپوس نمایه سازی می‌شود که سهم قابل توجهی از این نشریات به نشریات علوم پزشکی و رشته‌های وابسته تعلق دارد.جعفر مهراد در گفت و گو با مهر به دلایل این رشد علمی نیز اشاره کرده و گفته است که تلاش وزارتخانه‌های علوم و بهداشت در ایجاد زیرساخت‌های مناسب برای نشر علمی در قالب مقالات و انتشار مجلات معتبر از یک طرف و دقت و توجه خاص سردبیران نشریات علمی در ادامه و استمرار نشر مجلات معتبر از طرف دیگر باعث شده است که تعداد 66 نشریه از مجموع 1178 عنوان نشریه علمی معتبر کشور در موسسه تامسون رویترز (ISI) ثبت و نمایه‌سازی شود.

حضور مقاله‌های علمی دانشمندان ایرانی در مجلات معتبر علمی جهان، یکی از دلایل عمده‌ای است که باعث دیده شدن تلاش‌های علمی پزشکان ایرانی شده است و استمرار این مسیر می‌تواند تعامل دانشمندان ایرانی و خارجی را پررنگ‌تر از وضع فعلی کند.

حمایت از دانشمندان، ضامن حفظ جایگاه علمی

تاثیر مدیریت هدفمند در موفقیت چشمگیر فعالان حوزه پزشکی انکارنشدنی است، اما بدیهی است که بیشترین بار علمی روی دوش دانشمندانی است که با کمبود امکانات به چنین موفقیت‌های چشمگیری رسیده‌اند.

احمد آریایی نژاد، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس به جام‌جم می‌گوید: اگر بخواهیم این موفقیت‌ها ادامه داشته باشد و جایگاه پزشکی ایران در جهان بالاتر از این سطح هم باشد، الزامی است که از فعالان حوزه علوم پزشکی حمایت مالی و معنوی شود، زیرا بدون حمایت از این دانشمندان، ارتقا و حفظ این جایگاه علمی امکان‌پذیر نیست.

آریایی‌نژاد معتقد است که حمایت مالی از دانشمندانی که در پارک‌های علم و فناوری مشغول کار هستند، می‌تواند این موفقیت پزشکی را ادامه ببخشد.به گفته این نماینده مجلس، اگر علم و فناوری از درجه حساسیت بیشتری برخوردار باشد و اهمیت آن پس از مسائل اقتصادی مطرح نشود و همچنین تخصیص بودجه به فعالیت‌های علمی و پزشکی در حاشیه تخصیص کلی بودجه و اعتبارات قرار نگیرد، می‌توان امیدوار بود که رتبه پزشکی ایران از حد فعلی هم فراتر برود. با توجه به این‌که آمارها می‌گوید هم‌اکنون حدود 12 هزار پزشک در کشور یا بیکار هستند یا در رشته‌های غیر مرتبط با تحصیلشان کار می‌کنند، واضح است که حمایت از این فارغ‌التحصیلان ماهر می‌تواند تاثیر چشمگیری در ارتقای جایگاه علم پزشکی ایران داشته باشد.

آغاز تولید 35 واکسن ایرانی

رئیس مرکز توسعه و هماهنگی تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت گفت: طرح ملی تولید واکسن‌های ایــرانی در قالب 15 واکسن مرتبط با بیماری‌های عفونی انسان و 20 واکسن عفونی دام، طیور و آبزیان به تصویب رسیده است.

به گزارش فارس، پرویز اولیایی افزود: طرح ملی تولید واکسن‌های عفونی در شورای عالی تحقیقات و فناوری به تصویب رسیده که این طرح شامل 15 واکسن مرتبط با بیماری‌های عفونی انسان و 20 واکسن عفونی دام، طیور و آبزیان است که مرحله ابتدایی آن به تائید شورا رسیده و مرحله عملیاتی آن مجوز فعالیت دریافت کرده است.

وی از جمله واکسن‌های تولید شده در این طرح را واکسن‌های سه‌گانه سرخک، اوریون و سرخجه عنوان کرد و گفت: واکسن مالاریا، آنفلوآنزا، هپاتیت E و واکسن‌های پنجگانه نیز در این طرح تولید می‌شود.

اولیایی گفت: با اجرای این طرح تمام این واکسن‌ها گواهینامه بین‌المللی می‌گیرند و به خارج از کشور صادر می‌شونـد. ظرف سه سال آینده نتایج این طرح به بهره‌برداری می‌رسد که برخی آنها در مرحله آزمایشی، برخی در مرحله غیرصنعتی و برخی نیز در مرحله صنعتی به بهره‌برداری می‌رسند.وی صرفه‌جویی ارزی تولید این واکسن‌ها را بسیار بالا دانست و خاطرنشان کرد: در تولید واکسن توجیه اقتصادی مطرح نیست، بلکه تامین امنیت و سلامت مردم موردنظر است تا در صورتی که تحریم‌ها اعمال شود امنیت و ســلامت مردم به خطر نیفتد. همچنین رئیس مرکز توسعه و هماهنگی تحقیقات وزارت بهداشت از تولید صد ماده اولیه مورد نیاز برای تحقیقات و آزمایش‌های علوم زیستی خبر داد و گفت: فهرست این داروها تهیه شده و برای آن صد میلیارد تومان اعتبار پیشنهاد شده است.وی یادآور شد: تولید این داروها تا پنج سال آینده به بهره‌برداری خواهد رسید.

اولیایی از طرح کلان ملی در تولید آنتی‌بیوتیک سخن گفت و اظهار کرد: در این طرح سه قلم آنتی‌بیوتیک پرمصرف تولید می‌شود و برای این طرح ده میلیارد تومان اعتبار پیش‌بینی شده که با کمک دانشگاه علوم پزشکی تهــــران و در بازه زمانی سه ساله دانش تولید آن را به دست خواهیم آورد.