راه ناهموار ماسوله برای جهانی شدن

آزادسازی حریم فضای سبز، انتقال ساختمان‌های اداری به مکان‌های مناسب داخل بافت تاریخی، ساماندهی سازه‌های غیرهمگون اطراف رودخانه ماسوله و کابل‌های برق و تلفن و به‌کارگیری روش‌های سنتی برای ساخت‌ و سازهای جدید از اقداماتی است که برای ثبت جهانی این شهرک تاریخی باید به کار گرفته شود.

عضو جدید شورای اسلامی شهر ماسوله با بیان این که متاسفانه فرهنگ ماسوله در پستوی خانه‌ها پنهان شده و استفاده نکردن از مصالح بوم‌آورد هر روز بیش از گذشته به بافت تاریخی این منطقه آسیب می‌زند،‌ می‌گوید: باید این دیدگاه که ماسوله قرار است شهرکی با تعریف تفرجگاه باشد یا در ابعاد جهانی ثبت شود، مشخص شود چراکه هر یک از این تعاریف، پیامدهای خاص خود را دارد.

مازیار دارایی وضع این کهن شهر تاریخی را با توجه به حجم گردشگران و گردشگرنماها، نگران‌کننده می‌داند و با بیان این که اکنون صنایع دستی خارجی، بازار ماسوله را قرق کرده و از صنعتگران صنایع دستی ماسوله فقط تعداد انگشت‌شماری باقی مانده‌اند، می‌افزاید: علاوه بر این، وجود بنرها و سیم‌های برق و تلفن، دیدن آسمان ماسوله را از گردشگران سلب کرده و مهار سنگ‌های بالادست نیز یکی دیگر از مشکلات است.

نهادها با میراث فرهنگی هماهنگ نیستند

معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری گیلان نیز در این باره گفت: حریم سبز ماسوله باید برای ثبت جهانی آزاد شود و ساختمان‌های نهادهای دولتی هم باید به داخل بافت انتقال یابند.

مجید اخوان به نصب بنر، پرده و دکه در سطح شهر توسط شهرداری اشاره می‌کند و می‌افزاید: اینها چهره ماسوله را مخدوش کرده است، اما متاسفانه همه پیکان‌ها سمت میراث فرهنگی است، در حالی ‌که میراث فرهنگی نهادی فرابخشی است. به گفته وی کارشناسان شهرداری اصرار دارند که خانه‌ها با شرایط امروزی ساخته شود و این در حالی است که میراث فرهنگی بیشترین تعامل را حتی در الگوی معماری بافت، بررسی مورد به مورد آیین‌نامه‌ها و ارائه نقشه انجام می‌دهد، اما باز هم با یک سری مقاومت‌ها روبه‌رو می‌شود که به ضرر ماسوله است.

آمادگی شهرداری برای تعامل با دیگر نهادها

در همین حال شهردار ماسوله معتقد است: حتی یک مورد ساخت و ساز یا مرمت بناها یافت نخواهد شد که بدون موافقت پایگاه میراث فرهنگی ماسوله و شورای فنی این اداره کل انجام شده باشد. علی خلیلی با بیان این که در پاره‌ای از موارد که مالکان بدون مجوز از سوی شهرداری و به ‌صورت خلاف به ساخت متضاد با بافت اقدام کرده‌اند، می‌افزاید: پس از زلزله سال 69 مشکلاتی بروز کرد که موجب برخی نابسامانی‌ها در بافت شهر شد و در پاره‌ای از موارد، کمبود اعتبارات نیز عاملی برای رفع نشدن مشکلات است. وی با بیان این که اعتبار طرح ساماندهی بناهای تاریخی تا سال 91 ادامه داشت و از آن پس این اعتبارات دیگر تخصیص نیافته است، تاکید می‌کند: ماسوله اکنون به 20 میلیارد ریال اعتبار نیاز دارد تا طرح‌های نیمه‌تمامی چون احداث دیواره حفاظتی رودخانه، مرمت بافت و مهار سنگ‌های بالادست را به پایان برساند.

شهردار ماسوله ساماندهی نصب بنرها در بازار و سطح شهرک تاریخی را منوط به تعامل و ارائه طرح مناسب از سوی میراث فرهنگی می‌داند و درباره ساخت و تکمیل پلکان‌های شهر هم یادآور می‌شود: در این زمینه فقط از سنگ‌های لاشه بیابان‌های لوشان استفاده می‌شود، چراکه غیر از آن سنگی در اقلیم ماسوله جوابگو نیست. وی درباره سیم‌های برق و تلفن در آسمان شهر هم می‌گوید: شهرداری ماسوله در چند سال اخیر در خصوص بی‌سیم شدن تلفن اقدام کرد و این کار انجام شد، اما هنوز در ارتباط با جمع‌آوری سیم‌ها از سوی مسئولان امر اقدامی صورت نگرفته است.

خلیلی با بیان این که شهرداری ماسوله این آمادگی را دارد تا با همکاری میراث فرهنگی و شورای شهر، بازار آشفته ماسوله را سامان بخشد، تاکید می‌کند: در گام نخست باید به تولید داخلی، بها داد و از آن حمایت کرد، بعد آهسته آهسته بازار را از چیرگی صنایع دستی چینی زدود.

ضرورت ایجاد یک مدیریت واحد

مسئول دفتر هماهنگی ثبت جهانی ماسوله با بیان این که فرآیند جهانی شدن ماسوله از سال 89 آغاز شد و ده معیار در ثبت جهانی نقش دارد که اصالت و مدیریت از مهم‌ترین این معیارهاست، می گویند: اگر مدیریت هر اثر تاریخی یکپارچه نباشد؛ چالش‌های جدی بروز می‌کند و در این مورد نیز مدیریت ماسوله نیاز به یک اراده واحد و عظیم استانی دارد.

حسین اسماعیل‌پور با بیان این که پرونده ثبتی ماسوله در حال آماده‌سازی است و قرارداد نخست با متخصصان بسته شده و پس از تدوین ارسال خواهد شد، تصریح می‌کند: در خصوص جهانی شدن ماسوله، بیش از 20 طرح از جمله ثبت ده اثر معنوی، کاوش باستانی و... انجام شده است. با این حال جهانی شدن ماسوله همت مدیران ارشد استان را می‌طلبد و همه باید در این زمینه به ادبیات مشترکی دست یابند.