حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
حرکت برخلاف جریان افکارعمومی
با به قدرت رسیدن محمود عباس در فلسطین ، امریکا و اسرائیل تلاشهای تازه ای برای پیشبرد اهداف سیاسی خود در روند مساله فلسطین آغاز کرده اند. آنها معتقدند با حضور عباس بهتر می توانند با دولت خودگردان به توافق برسند
در مقاله پیش رو که توسط لینداهرست ، روزنامه نگار کانادایی برای نشریه «تورنتواستار» (18ژانویه)2005 نوشته شده ، این تغییر مواضع مورد بررسی قرار گرفته است.
مجمع عمومی سازمان ملل تنها جایی است که فلسطینیان می توانند به یک دادرسی عادلانه دست پیدا کنند ، حتی اگر این دادرسی تنها یک حمایت نمادین باشد. این در شرایطی است که در شورای امنیت ، وضعیت با مجمع عمومی فرق می کند. در آنجا آرائ التزام آوری وجود دارد که تاکنون 70 مورد از آنها به نفع اسرائیل تصویب شده است.
هر ساله مجموعه ای از قطعنامه های کلیشه ای ضدصهیونیستی ، در دفاع از فلسطینیان در برنامه کار مجمع عمومی سازمان ملل قرار داده می شود ، در حالی که امریکا با صراحت از اسرائیل حمایت می کند و اروپایی ها ، روشی متفاوت در پیش می گیرند. کانادا هم تا امسال همچون اروپایی ها عمل کرده است ، اما امسال متن این سناریو تغییر کرد. در آغاز دسامبر ، کانادا به امریکا پیوست و به قطعنامه ای که قرار بود براساس آن اختیارات کمیته «حقوق غیرقابل انتقال ملت فلسطین» تمدید شود ، رای منفی داد. کانادا اعلام کرد این رای منفی به این دلیل بود که در مورد عملکرد و اهداف این کمیته تردید دارد.
آیا کانادای بی طرف به نفع اسرائیل تغییر موضع داده است؛ در همان روز 5 قطعنامه دیگر در دفاع از فلسطنیان مطرح شد که از اهمیت کمتری برخوردار بودند اما کسی نمی داند که رای کانادا در مورد آنها موافق و یا ممتنع بوده است.
چند روز بعد ، پییر پتیگرو ، وزیر امور خارجه کانادا اعلام کرد: «اتاوا هنوز از راه حل تشکیل 2 دولت در مورد بحران فلسطین حمایت و همچنان از حق ملت فلسطین برای رسیدن به خودمختاری ، جانبداری می کند اما با انجام حملات تروریستی مخالف است. اتاوا هنوز از حق اسرائیل برای زندگی در صلح و آرامش دفاع می کند اما با گسترش مناطق یهودی نشین مخالف است.»
کانادا ادعا می کند که در حال حاضر تنها به عنوان میانجی بی طرف صلح ، عمل می کند اما اگراین گونه است ، پس چگونه می توان انتظار داشت که مشکلی در بین باشد؛ چرا کانادا تغییر موضع می دهد؛ چرا در این برهه از زمان ؛ و اصلا_ چرا کانادا تغییر موضع ندهد؛ اینها سوال های ساده ای است برای پرسیدن ، نه برای پاسخ دادن.
آنگونه که از شواهد امر برمی آید پاسخ این است که نخست وزیر، پل مارتین قصد دارد در عرصه جهانی و به ویژه درباره مساله خاورمیانه ، بسیار قدرتمندتر و قابل قبول تر ظاهر شود ؛ و این فرصت اکنون پیش آمده زیرا این اولین نشست مجمع عمومی در دوره تصدی پل مارتین است که در آن کانادا می تواند به طور رسمی از قطعنامه هایی که معتقد است «مانعی در جهت برقراری صلح هستند» فاصله بگیرد. اما منتقدان سیاست خارجی کانادا بر این اعتقادند که شیوه اتخاذ شده ، راه کار مناسبی برای تحقق این هدف نیست.
آنها معتقدند مرگ یاسر عرفات ، فرصتی است که به کمک آن می توان صلح و آرامش را برقرار کرد، نه این که ملت فلسطین یا دیگر کشورهای عرب را به حال خود رها کنیم. از نظر آنها، در حال حاضر تغییر رای ، کار منطقی و صحیحی نیست.
|
آراء کشورها در مجمع عمومی سازمان ملل جریان نمادین بااهمیتی است که گروه های یهودی از دیرباز در تلاشند از اعتبار آن بکاهند |
فلسطینیان تصور خواهند کرد که سیاست ما درباره خاورمیانه تحت کنترل امریکا ست. در حالی که سلطه امریکا همان چیزی است که درصددیم از آن خلاصی یابیم.» جورج دبلیو بوش ، رئیس جمهور امریکا، در روزرای در کانادا حضور داشت تا رائیی را که هرساله به نفع مردم فلسطین داده می شد، تغییر دهد. پل مایکلز عضو «شورای کانادایی مدافع اسرائیل و یهود» می گوید: «برای لابی های حامی اسرائیل در کانادا ، این تغییر وضع صرفا_ یک تعدیل ناچیز ولی مطلوب و خوشایند است».
او اضافه می کند: «ما امیدواریم بحث هایمان بر این مساله تائثیر گذاشته باشد، گرچه این رویداد تحت تائثیر عوامل متعددی است و از نظر ما هنوز تغییر، یک تغییر بنیادی و اساسی نیست.» شیمون فوگل ، رییس اجرایی کمیته کانادا-اسرائیل و مقام عالی رتبه در گروه لابی اسرائیل می گوید: کانادا باید اعلام می کرد:« سازمان ملل ، برخورد بی شرمانه و نامناسبی با اسرائیل دارد و به همین دلیل ما در همه مقاطع و مراحل به نفع اسرائیل رای خواهیم داد اما آنها چنین کاری را انجام نداده اند.» او همچنین می گوید:؛« پل مارتین قول داده بود که در طول مبارزات انتخاباتی خود در بهار سال جاری ، این برنامه را اجرا کند از این رو بسیاری از کارگزاران از آن بااطلاع بودند. ماههاست که بحث هایی جدی پیرامون حضور بیشتر فعالان سیاسی بین المللی در کانادا در حال انجام است ؛ ما می کوشیم همه چیز تحت کنترل لابی قدرتمند یهودی باشد». برخی از منتقدین ، علت این تغییر موضع را «فشارهای کابینه صاحب نفوذ» عنوان می کنند؛ آنها از 5 وزیر کابینه که عضو «پارلمان آزادی اسرائیل»اند ، نام می برند. این پارلمان سال گذشته با هدف تغییر دادن رای کانادا در سازمان ملل تشکیل شد و یکی از اعضای آن ایروین کاتلر ، وزیر دادگستری است که از دیرباز با صراحت از اسرائیل حمایت کرده است.
منتقدین سیاست های دولت کانادا همچنین به «شورای حامیان جدید» اشاره می کنند که در اول نوامبر گذشته ، درست در بحبوحه روزهای تشکیل جلسات اعضای پارلمان در اتاوا، ضیافت شامی به افتخار نخست وزیر ترتیب دادند. آرائ کشورها در مجمع عمومی سازمان ملل ، جریان نمادین بااهمیتی است که گروههای یهودی از دیرباز در تلاش اند از اعتبار آن بکاهند ؛ آنها ادعا می کنند که رای ممتنع به قطعنامه هایی که بطور فاحش ضد اسرائیلی اند ، رای موافق تلقی می شود زیرارای ممتنع همان پیامدها و نتایج را در پی دارد. فوگل می گوید: «دادن رای ممتنع با سیاست کانادا درباره خاورمیانه مطابقت ندارد؛ چرا که همیشه به بلوک اروپایی که همراه با کانادارای خود را اعلام کرده است ، در کانادا اهمیت بسیار زیادی داده می شده است».
استیو هیبارد می گوید: «ممکن است کانادا همراه با بلوک اروپا رای خود را اعلام کند اما کانادا همیشه قطعنامه ها را مورد به مورد ، سنجیده ورای خود را مستقلا اعلام کرده است.»
مایکل بل ، نماینده باسابقه و فرستاده سابق کانادا در اسرائیل ، معتقد است مصر و اردن تاحدودی تردید دارند کانادا سیاست خاورمیانه ای خود را تغییر داده باشد. او می گوید: «شما نمی توانید سیاست تان را ازرای تان جدا کنید. امکان دارد دولت به این امر اعتقادی نداشته باشد و قضیه را اینگونه مدنظر قرار ندهد ، اما دیگران اینگونه می اندیشند». منظور مایکل بل از «دیگران »، اسرائیل نیست. او می گوید در طول 9 سالی که نماینده کانادا در اسرائیل بوده است ، هیچگاه نقدی یا بحثی درباره آراء کانادا نشنیده است.
از دیدگاه او دیگران نمی دانستند که اسرائیلی ها تا چه حد بانفوذ هستند و تا چه حد می کوشند در آرای کانادا، تاثیر بگذارند. چندی پیش ، اسرائیل و امریکا در اعتراض به طرح قطعنامه ای که در آن صهیونیسم با نژادپرستی یکی تلقی شده بود ، جلسه را ترک کردند ، در حالی که کانادا در موضع خود باقی مانده بود. دیگران بر این عقیده اند که از آن پس ، اسرائیل توجه بیشتری به مجمع عمومی نشان داد و کوشید سخنرانی برای خود دست و پا کند. یک منبع سیاسی چندی پیش اعلام کرد: «تحلیلگران رام الله اظهار می کنند سال گذشته کانادا ، امریکا را در حمله به عراق همراهی نکرد و این مساله ای بود که فلسطینیان را خوشحال نمود،اما درباره رای مخالف کانادا در اول دسامبر ، محتاطانه به دنبال پاسخ سوال خود هستند. کانادا چه موضعی اتخاذ خواهد کرد؛ آیا با امریکا روابط دوستانه ای را شروع کرده است؛» عمر الغابره ، رییس اتحادیه کانادایی عرب می گوید: «نباید این حادثه را به یک مساله کلی تبدیل تبدیل کنیم ؛ چون نمی خواهیم خشم عمومی را برانگیزیم. گرچه ما دقیقا_ نمی دانیم که چه توضیحی در این باره بدهیم اما به آنها می گوییم که یک رای ،مساله چندان مهمی نیست.
این مساله تا زمانی که هر دو طرف را مورد انتقاد قرار دهد ، قابل قبول است. اگر این چنین نباشد، پس همه گفتگوها پیرامون آغاز شیوه ای متعادل و جدید در سازمان ملل ، بی فایده بوده است. تعادل باید به این معنا باشد که قطعنامه ها را با توجه به قوانین بین المللی مدنظر قرار دهند، نه براساس تقارن شمارشی». الغابره اضافه می کند: «ظاهرا_ اتحادیه نقش خود را به عنوان میانجی بی طرف صلح به خوبی ایفا نکرده است زیرا شرایط جدید کانادا دررای دادن موجب شگفتی و حیرت شد؛ مخصوصا_ به این علت که در 16 نوامبر گذشته ، ضیافت شامی برای مارتین ترتیب داده شد و او چیزی در این باره نگفت».
او می گوید: «گفتگوها درباره این بود که چگونه بعد از مرگ عرفات برای برقراری صلح از فرصت ها استفاده کنیم.
به او گفتیم از این که یکی از 10 رای ممتنع در سال گذشته متعلق به کانادا بود ، بسیار ناامید و ناراحت شدیم و همین آراء ممتنع موجب گردید ساخت دیوار حائل توسط اسرائیل به دادگاه عدالت بین المللی فرستاده شود.» تغییررای به طور عمده زمانی مورد انتقاد قرار گرفت که کانادا سعی کرد کار خود را اینگونه توجیه کند که «دیوار حائل» ، مساله ای بسیار حساس بوده و باید به دادگاه فرستاده می شود. یک تحلیلگر امور خارجی این توضیح را یک توجیه احمقانه و مسخره عنوان کرد. الغابره ابراز نگرانی می کند که «ممکن است این تغییر ، تنها سرفصلی برای تغییرات بزرگتر باشد. لابی حامی اسرائیل خواستار تغییر در سیاست کانادا است که هم اکنون این تغییرات با نشانه قابل رویت در تغییر آرائ آغاز شده است».
برخی از افراد لابی اسرائیل در کانادا اظهار داشته اند که این تغییررای ، یک پیروزی موقتی بود. 2 روز پس از ارائه رای مخالف با قطعنامه ای که به نفع فلسطینیان بود، کانادا به قطعنامه محدود کردن سلاحهای هسته ای ، رای موافق داد که به موجب آن اسرائیل محکوم شد. مارک گلد، مقام ملی کمیته کانادا-اسرائیل ، کمیته را به خاطر ناکامی در اتخاذ یک موضع اصولی در قبال یک قطعنامه به باد انتقاد گرفت ؛ قطعنامه ای که به طرزی مغرضانه ، اسرائیل را به عنوان یک تهدید هسته ای به تصویر می کشید. تحلیلگران سیاسی پیش بینی می کنند واکنش های متغیر نسبت به آرائ متغیر ، همان چیزی است که در آینده در داخل کشور شاهد آن خواهیم بود ؛ البته اگر این جریان در سطح بین المللی روی ندهد. شیمون فوگل معتقد است راه حل مناسبی برای وضعیت بغرنج و پیچیده خاورمیانه اتخاذ نشده است.
او می گوید: «ما نباید رویه ای را اتخاذ کنیم که سود و زیان آن برابر باشد؛ چنین شیوه ای صحیح نیست.» در این میان مایکل بل ، فرستاده سابق کانادا در اسرائیل ، می گوید منتظر است تا ببیند گام بعدی چه خواهد بود و چه پیش خواهد آمد. «چنانچه دولت ، مساله را به گونه ای دنبال کند که روند صلح را دربرداشته باشد، می توان گفت در این جریان ، منطقی وجود دارد. آیا سیاست ما در جهت تحقق اهداف ما پیش خواهد رفت؛ نگرانی من این است که اینگونه نباشد.» عمر الغابره نیز موافقت خود را اعلام کرده و می گوید: «آنچه که اکنون حائز اهمیت است این است که در وضعیت موجود چه پیش خواهد آمد؛ اگر مردم بخواهند کاری برای حل مشکل انجام دهند تا اوضاع سروسامان یابد ، من خوشحال خواهم شد که آنچه درباره قطعنامه روی داده به دست فراموشی سپرده شود».
|
تغییر جهت به سمت امریکا ؛ خداحافظی با اعتبار جهانی میزن چوایب ، مدیر اجرایی «شورای ملی روابط کانادا- دنیای عرب» معتقد است: « تاثیر تغییر موضع کانادا، به احتمال زیاد در آن سوی دیوار حائل ، یعنی در کرانه باختری فلسطین ، احساس می شود. این مساله باعث خواهد شد در فلسطین ، تندروترها از میانه روها بپرسند: جامعه بین الملل برای شما چه کرده است؛» او اضافه می کند: «افراد جامعه ما نگران هستند. آنها می خواهند بدانند آیا کانادا قصد دارد به سمت امریکا تغییر جهت دهد؛ اگر ما هم در شورای ملی چنین کنیم ، آن وقت باید با اعتبار جهانی خودمان به عنوان میانجی بی طرف صلح ، خداحافظی کنیم». چوایب با این حال ، شخصا_ معتقد است: گرچه اتاوا چنین حرکتی را «با وجود فشار»(امریکا و اسرائیل) انجام داده است ، اما سیاست کلی اش درباره خاورمیانه تغییر نخواهد کرد. او می گوید: «در واقع براساس آخرین برنامه ها ، این ضرورت وجود دارد که یک دولت خودکفا، مردمی و متحد در فلسطین تشکیل شود و ملت فلسطین در یک سرزمین یکپارچه ساکن شوند». |
لیندا هرست
مترجم: لیلا کرمی 
مترجم: لیلا کرمی
گفت و گو
