قابلیت انیمیشن در آموزش شهروندی

رعایت فرهنگ شهروندی از سوی یک ستاره در فیلمی پرفروش می‌تواند ترویج آن فرهنگ و رعایتش از سوی بسیاری از طرفداران آن هنرمند را به دنبال داشته باشد یا این‌که می‌توان در یک سریال پرمخاطب، با وسواس و دقت هرچه تمام‌تر بر شعور آپارتمان‌نشینی بدون مستقیم‌گویی تأکید کرد. هرچند این امر نیز قواعد خاص خود را دارد چراکه شخصیت‌های فیلم‌های ما عموما سیاه و سفید هستند و شخصیت مثبت همه اصول اخلاقی و قوانین را بخوبی رعایت می‌کند، اما اشخاص منفی مانند افرادی می‌مانند که هیچ آموزشی ندیده‌اند، در صورتی که اگر من به‌عنوان یک مخاطب ببینم شخصیت منفی یک سریال هم مانند دیگر افراد مثلا کمربند ایمنی خود را می‌بندد، خواهم پذیرفت رعایت این قوانین برای همه انسان‌ها ـ چه خوب و چه بد ـ الزامی است.

همه این موارد می‌توانند در دستیابی به هدف ذکر شده مثمر ثمر باشند، اما به اعتقاد نگارنده یک عنصر در این میان وجود دارد که بیش از دیگر عناصر می‌تواند بر کودکان، نوجوانان و جوانان تاثیر بگذارد و به دنبال آن، بزرگ‌ترها هم با جریان به وجود آمده همراه شوند و آن عنصر، انیمیشن است؛ انیمیشن‌هایی که گاه طنز زیبایی نیز در درونشان نهفته و نمونه‌های موفقی از آنها در رسانه ملی به نمایش گذاشته شده است.

انیمیشن‌ها ویژگی‌های منحصر‌به‌فردی دارند، چراکه سازندگان آنها خود را تنها به واقعیت‌ها محدود نمی‌کنند، بنابراین می‌توان هر آنچه غیرواقعی و تخیلی است، در یک اثر انیمیشن به کار برد، زیرا انیمیشن جایی برای نوآوری است و هر چه را بتوان تصور کرد، می‌توان در آن به تصویر کشید و انیمیشن‌ها درنهایت کوتاهی نیز تأثیرگذار خواهند بود. ممکن است در نگاه نخست، موضوع، روایت و مدت زمانی که برای آموزش در یک انیمیشن کوتاه صرف می‌شود، برای ما این پرسش را ایجاد کند که آیا انیمیشن کوتاه بر مخاطب تاثیرگذار خواهد بود؟ کارشناسان معتقدند زمان پخش انیمیشن در جذب مخاطبان به سن و سال آنها بستگی دارد. اگر سن آنها کمتر باشد طبعا انیمیشن‌های کوتاه آموزشی برایشان مناسب‌تر است، چراکه ذهن و سن آنها ظرفیت تماشای آموزش‌های بلند را ندارد، حتی اگر در قالب انیمیشن باشد.

اما دلیل موفقیت انیمیشن برای مخاطب ـ بویژه مخاطب کودک ـ همذات‌پنداری با کاراکترهای این آثار است و همراهی کودک با بازیگر انیمیشن، نشان از موفقیت کارگردان در برقراری ارتباط با مخاطب دارد. ضمن آن‌که در انیمیشن‌ها باید قهرمانانی خلق شوند که علاوه بر کودکان، بزرگسالان هم بتوانند از آنها الگوبرداری کنند. با این اوصاف می‌توان گفت رسانه ملی از همه عناصر موجود برای گسترش اخلاق و فرهنگ در سطح جامعه بهره برده است. گاه در برخی موارد موفقیت بیشتری حاصل کرده و در موارد دیگر نیازمند بازنگری دوباره است تا بتواند مسیر آموزش را بدرستی ادامه دهد.

مریم احمدی