وقتی مرگ را لمس می‌کنیم

برت واکنش آلرژیک شدیدی به داروی بیهوشی نشان داد. گلویش بسته شد و نتوانست تنفس کند. نشست و به دندانپزشکش گفت دارد می‌میرد، سپس یک تجربه نزدیک به مرگ داشت، در این زمان احساس کرد بدنش را ترک کرده و از بالا به آن نگاه می‌کند. دندانپزشک تا رسیدن آمبولانس به او کمک‌های لازم را کرد. در بیمارستان، دوباره این تجربه را تکرار کرد. در حال «برگشت» احساس کرد خداوند به سینه او مشتی زد و به او گفت راه جدیدی در پیش بگیرد. روز بعد برت در برگزاری یک کنفرانس مطبوعاتی خود را از سیاست بازنشسته کرد.

بین ۶ تا ۱۲ درصد بیماران حمله قلبی گزارش نزدیک به مرگ را داد‌ه‌اند، اما چنین مشاهداتی می‌تواند در نتیجه دارو، خاطره دردناک، ترس یا حتی بدون دلیل اتفاق بیفتد. سازوکارهای مغزی که این اتفاق را تبیین می‌کند از مقدار کم اکسیژن، زیادی دی اکسید کربن و مسدود شدن دریافت کننده‌های اشباع‌ شده سخن می‌گویند. توضیح چنین برداشت‌هایی به هزاران سال پیش برمی‌گردد و در همه فرهنگ‌ها، درونمایه مشابهی‌ دارد. شما صدای وزوز یا زنگ‌زدنی را می‌شنوید و درون یک تونل تاریک حرکت می‌کنید. می‌توانید بدن خود را ببینید. ارواح درگذشتگان محبوب خود را می‌بینید. به گذشته‌تان رجوع می‌کنید، احساس لذت دارید، اما سرانجام از نور رو برمی‌گردانید و به سوی زمین برمی‌گردید.

سوزان بلکمور، روان‌شناس بریتانیایی و دیگران سعی کرده‌اند هر کدام این عناصر را به‌لحاظ روانشناختی توضیح دهند. تونل و نور می‌تواند در نتیجه فقدان اکسیژن در کورتکس بصری رخ دهد.

فعالیت غیرمعمول در قسمت‌های موقتی مغز می‌تواند باعث رجوع به گذشته شود. حس لذت نیز می‌تواند ناشی از آزادسازی اندورفین باشد. بعد از بازگشت، مردم گاهی ادعا می‌کنند، شاهد رویدادهایی که پیرامون آنها اتفاق افتاده است، بوده‌اند آن هم زمانی که به لحاظ پزشکی مرده محسوب می‌شده‌اند، اما این گزارش‌‌ها می‌تواند در نتیجه خاطرات اشتباهی یا حدسیات اتفاق افتاده باشد.

بیشتر محققان بر این باورند که تجربیات خارج از بدن زمانی اتفاق می‌افتد که نمی‌توانیم دریافت‌هایمان ـ دید، لمس، توازن و حس موقعیت بدنی ـ را در ارتباط با موقعیت فضایی خود هماهنگ کنیم.

اخیرا جیسون بریثویت در دانشگاه بیرمنگام نشان داده است مردمی که تجربه خارج از بدن داشته‌اند (و اگر یک‌بار این تجربه را داشته باشید احتمال تکرار آن بیشتر خواهد بود) دارای قشر مخی وسیع‌تر و قابلیتی فوق‌العاده برای هیجانی بودن دارند، به این معنا که امواج فعالیت مغزی آنها براحتی به کار گرفته می‌شود. چنین فعالیتی می‌تواند باعث اختلال در مشاهدات حسی شود.

به گفته کوین نلسون، نرولوژیست، تجربیات نزدیک مرگ یا خارج از بدن می‌تواند در نتیجه ناهنجاری در سیستم تحریک‌پذیری صورت بگیرد که شرایط خودآگاهی ما را تنظیم می‌کند. نلسون نشان داده است مردمی که چنین تجربیات غیرمتعارفی داشته‌اند، هنگام خوابیدن، خواب REM، بیشتری داشته‌اند ‌منظور او شرایط نیمه خوابی است که ما گاهی حین خواب یا بیدار شدن، در آن قرار می‌گیریم.

ویل بریتون از دانشگاه براون نشان داده است تجربه‌گران، از لحاظ مقابله با مشکلات، توانایی‌های بدی ندارند. بریتون می‌گوید: «این نتیجه‌گیری که آنها ذهن آشفته‌ای دارند یا آنها باید دیوانه باشند، ساده‌ترین استدلال است؛ اما روش‌های مثبت مقابله با مشکلات این تجربه‌گران نشان می‌دهد آنها به لحاظ روانی کاملا سالم هستند.

پم برت می‌توانست این‌گونه بحث کند که تجربه او توانسته سلامت مغزی‌اش را افزایش دهد، اما بعد از آن او در یک کنفرانس گفت: «من آموختم از قضاوت کردن دست بردارم و کاری که در زندگی درست‌تر است، انجام دهم.»