مردم گمشده‌های خود را می‌یابند

دلیل اصلی استقبال مردم

مردم دوست دارند اوقات خود را با تلویزیون بگذرانند. وقتی شبکه‌هایی چون آی‌فیلم، تماشا و نمایش کار خود را شروع کردند، این فرصت به مخاطب علاقه‌مند داده شد تا انتخاب‌های بیشتری داشته باشد. امروز مردم می‌نشینند و سریال‌ها یا فیلم‌هایی را که گم کرده‌اند‌ یا دیدنشان را از دست داده‌‌اند، از طریق این شبکه‌ها مـــی‌بینند. به نظرم این یکی از اصلی‌ترین دلایل استقبال مردم از این سه شبکه است.

افزایش مخاطب میان عرب زبان‌ها

برای جذب عرب زبان‌ها، دوبله خوب عربی می‌تواند موثر باشد، زیرا عرب‌ها باید بتوانند به زبان خود سریال‌های ایرانی را ببینند و بشنوند. بنابراین دوبله تمیز و درست، کار را جذاب‌تر می‌کند، پس آنها که دوست دارند فیلم را به زبان عربی ببینند، این امتیاز برایشان جذابیت ایجاد می‌کند.

نمایش سریال‌های قدیمی

ارتباط مخاطب با سریال‌های بسیار قدیمی، به موقعیت و روان‌شناسی مخاطب برمی‌گردد و مخاطب‌شناسی شبکه بیشتر به سازمان مربوط می‌شود. شاید در حال حاضر که سال‌های آغازین آی‌فیلم را پشت سر می‌گذاریم و حدود یک سال و نیم از عمر آن می‌گذرد، مرور تولیدات و داشته‌هایی که در آرشیو سازمان وجود دارد، بد نباشد. این‌که نسل امروز با تلاش‌هایی که قبلا اتفاق افتاده، مواجه شوند و سپس با آنچه​ اکنون اتفاق می‌افتد، مقایسه کنند، برای آنها که فرصت نشستن پای برنامه‌های تلویزیونی را دارند، خوب است و آنها را به جمع‌بندی می‌رساند که مثلا در دهه 60، 70 و 80 سریال‌ها چگونه بوده و میزان اطلاعات مخاطب امروز را از گذشته تا امروز به مقایسه نسبتا مطلوبی از داشته‌های موجود در آرشیو تلویزیون خودمان بالا می‌برد و به طورحتم در نگاه اول خوششان می‌آید، اما در ادامه باید آمار بهتری داشته باشند که ببینند کدام یک از این سریال‌هایی که به شکل عمومی پخش می‌کنند، استقبال بیشتری می‌شود تا در فرصت‌های دیگر پخش مجدد شود.

معیار مدیران برای انتخاب فیلم و سریال

فضای جامعه اقتضا می‌کند، سریالی با یک فاصله کوتاه از پخش اول آن ، دوباره روی آنتن برود. گاهی سریالی که پیش‌بینی می‌کردند، در پخش اول موفق می‌شود، به دلیل تعدد شبکه‌های فارسی زبان اعم از خودی و غیرخودی مغفول واقع شده، تصمیم به پخش مجدد آن گرفته می‌شود تا اگر سریالی در پخش اول از سوی مردم مورد غفلت قرار گرفته، در پخش مجدد آن جبران شود. گاهی اوقات به نظر می‌رسد این سریال می‌توانسته بهتر و بیشتر دیده شود، اما به هر علت دیده نشده و فـــرصت دوباره دیده شدن را برایش قائل می‌شوند.

تاثیر بازپخش کیف انگلیسی در میان مخاطبان

«کیف انگلیسی» جزو واژگان سیاسی مملکت شده است. بنابراین با سابقه‌ای که بین مردم دارد، برای نسل‌های جدید که درباره‌اش شنیده‌اند و احتمالا آن را ندیده‌اند، می‌تواند جذابیت داشته باشد. بنابراین پخش مجدد سریال هر دو سال یکبار می‌تواند ارتباط با گذشته را حفظ کند. کیف انگلیسی سریالی است که از زمان شروع ساختش 14 سال می‌گذرد و پخش اول آن سال 79 آغاز شد و تا اوایل سال 80 ادامه پیدا کرد، بنابراین عملا حدود 13 ـ 12 سال با این اثر فاصله داریم، اما به دلیل شرایط اجتماعی که داریم و موقعیت‌هایی که در دوره‌های مختلف مثلا انتخابات پیش می‌آید، ممکن است یادآور گذشته تاریخ باشد و با توجه به این که در زمان پخش اول خود برخلاف انتظار و پیش‌بینی مسئولان وقت سازمان صدا و سیما، نوجوانان 14 ـ 13 ساله را به خود جذب کرد و تماشاگر آن بودند، به اندازه درک و فهم سنشان از آن بهره‌برداری می‌کردند.

مساله مهمی در سریالی مثل کیف انگلیسی وجود دارد یعنی کسی که سال 79 و 80 چهارده سالش بوده دو سال بعد اگر کیف انگلیسی را ببیند، برداشت دیگری می‌کند. اگر 18 سالش شود، باز هم برداشت دیگری و اگر 25 سالش شود، طور دیگری از سریال برداشت می‌کند.

بنابراین طراوت سریال به دلیل وجود نسل جوان باقی می‌ماند و تکرار سریال‌هایی از این دست یک پیام کهنه‌ نشدنی در خود دارد. کسی که در 40 سالگی کیف انگلیسی را دیده، برداشت و استنباط کاملی را از سریال داشته و شاید نیازی به این‌که دوباره سریال را ببیند نداشته باشد، اما آنهایی که در سن رشد مثلا از چهارده تا سی سالگی قرار می‌گیرند، تجربه خوبی در این باره پیدا خواهند کرد. شاید در پخش‌های مختلف ارتباط دیگری با فیلم پیدا کنند و میزان استفاده آنها از فیلم بیشتر شود.

تولید سریال و فیلم

خوشبختانه این شبکه‌ها فرصت دارند و می‌توانند براساس انتخاب تماشاگر جامع‌تر به نتیجه برسند که چه تولیداتی بیشتر مورد استفاده واقع شده و نیز به دلیل این‌که پخش اول سریال پایان یافته در زمان بازپخش آن می‌توانند از میزان مخاطبانی که دارند استفاده کنند. برای دریافت میزان مخاطب باید راه‌هایی پیدا کنند که ببینند مثلا مخاطبان آی‌فیلم چند درصد از مردم را تشکیل می‌دهند.

وقتی به این آمار به شکل واقعی ـ و نه خیالی ـ نزدیک شوند در این تکرارها متوجه می‌شوند چه سریال‌ها و اسلوب‌هایی بیشتر مورد استفاده قرار گرفته است. مثلا این‌که آیا در استقبال مردم از فیلم‌هایی که شبکه آی‌فیلم به صورت تکراری و پشت سر هم پخش می‌کند، شیوه ساخت حائز اهمیت بوده یا قصه آن و ترکیبی از شیوه ساخت و قصه عامل استقبال بوده است.

برای پرهیز از تکرار باید همان نگاهی که شبکه‌های سراسری در تولید دارند وجود داشته باشد و تخصصی دیده شود. یکی از دلایلی که کیف انگلیسی در دوره‌های مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد، اسلوب ساخت آن است. حالا می‌توانند به این اسلوب نزدیک بشوند و مثلا شبکه آی‌فیلم وارد تولید شود و احساس کند شیوه ساخت سریال کیف انگلیسی بهتر جواب می‌دهد.

در شبکه آی‌فیلم بعد از حدود 14 سال از کیف انگلیسی استقبال می‌شود و این شبکه‌ها می‌توانند با تصمیم‌گیری و داشتن برآوردهای اصولی‌تر به سمت تولید روند و تولیداتشان نگه دارنده مخاطبان آی‌فیلم باشد که این مخاطبان احتمالا از جنس دیگری هستند.

ممکن است مخاطبان آی‌فیلم 30 درصد از جمعیت کل کشور باشند، اما 30 درصد شهرنشین را در بر گیرند. بنابراین ذائقه این 30 درصد می‌شود صد درصد یعنی اگر آی‌فیلم بتواند با توضیحاتی که عرض کردم، فیلمی درست تولید کند، 30 درصدی که مخاطبان شهرنشین آی‌فیلم هستند، می‌تواند آنها را به فیلم خود جلب کند.

اگر تولید جدیدی در شبکه آی‌فیلم اتفاق بیفتد، اسپانسر از قبل می‌داند که مخاطبان آی‌فیلم شهرنشینان و طبقات تحصیل‌کرده هستند و این میزان، نحوه نگاهشان به فیلم چگونه است. اگر توجه 30 درصد از مخاطبان داخلی به این اثر ـ که به طورمثال آی‌فیلم تولید کرده ـ جلب شود، جمعیت کمی محسوب نمی‌شود، چون به طور تقریبی 20 میلیون نفر در حال تماشای آن هستند.

اسپاسنر می‌تواند وقت تبلیغی بخرد و تبلیغات ابتدا، میان و انتهای برنامه متعلق به اسپانسر باشد. به مرور فضا برای فعالیت اسپانسرها و تولید سریال البته نه در شبکه‌های سراسری بلکه در شبکه‌هایی نظیر آی‌فیلم مهیا می‌شود که مقصدشان دستورالعملی است که در حوزه تکرار پخش‌ها دارند و ضمنا برای پرهیز از تکرار زیاده از حد، به تولید روی بیاورند که در طول 24 ساعت اثر جدید در کنار آثار قدیمی برای پخش داشته باشند.

در این ارتباط، تا به حال پیشنهادی از این شبکه‌ها به من نشده است. بالاخره دوستان از ما شناخت دارند و دارای پرونده کاری هستیم و باید براساس شناختی که از یک فیلمساز دارند، از او دعوت به کار کنند. به نظرم آی‌فیلم می‌تواند به من بگوید، به طورمثال ادامه کیف انگلیسی را تولید کنم و آیا این داستان به عنوان یک رمان تصویری می‌تواند ادامه داشته باشد؟

مهرداد حبیبی