نام و نام خانوادگی: عذاب دل‌کبابی

کارشناسان سازمان ثبت احوال می‌گویند بیشتر افرادی که برای تغییر نام خود اقدام کرده‌اند، جزو افرادی هستند که نام آنها در مدت پنج سال گذشته فراوانی کمی داشته است و بر این اساس ثبت احوال با تغییر نام آنها موافقت کرده است، هرچند در سال 91 سازمان ثبت احوال با درخواست 3500 نفر که قصد تغییر نام کوچک خود را داشتند موافقت نکرد، اما این افراد می‌توانند بار دیگر شانس خود را با ارائه دادخواست به دادگستری‌ها امتحان کنند. این در حالی است که فرآیند تغییر نام به اسامی قدسی معمولا سریع‌تر انجام شده و امکان تغییر نام‌های قدسی به اسامی دیگر وجود ندارد.

اسدالله پارسامهر، معاون اداره کل اسناد هویتی سازمان ثبت احوال کشور در این‌باره به «جام‌جم» می‌گوید: دو نوع تغییر نام داریم؛ تغییر نام‌های نامناسب و تغییر نام‌های مناسب. تغییر نام‌های نامناسب از ابتدا در صلاحیت سازمان ثبت احوال بود و از طریق هیات حل اختلاف انجام می‌شد، تغییر نام‌های مناسب قبلا در صلاحیت محاکم عمومی دادگستری بود، اما در سال 91 این صلاحیت به ثبت احوال هم واگذار شد، به همین دلیل متقاضی‌ها می‌توانند راحت‌تر درخواست خود را پیگیری کنند.

تغییر نام‌های نامناسب

به گفته پارسامهر تا حدود دو هفته پیش رسیدگی به کل درخواست‌های تغییر نام مناسب و نامناسب در سازمان ثبت احوال پایتخت انجام می‌شد، اما این روند تغییر کرده و اختیارات لازم به ادارات استان‌ها تفویض شده است. بنابراین درخواست تغییر نام متقاضی‌ها این روزها در شهر و در ثبت احوال استان خودش بررسی می‌شود.

معاون اداره کل اسناد هویتی سازمان ثبت احوال کشور درباره تغییر نام‌های نامناسب می‌گوید: برخی از نام‌ها هستند که بیشتر جنبه عنوان دارند، مانند شهردار، دکتر ، وکیل . افرادی که چنین نام‌هایی دارند، می‌توانند درخواست خود را ارائه و نام مناسبی برای خود انتخاب کنند.

علاو بر این افراد، تعداد دیگری از متقاضی‌های تغییر نام اسم‌هایی دارند که معانی مناسبی ندارد مانند آفت و عذاب. این گروه هم می‌توانند، خیلی راحت نام خود را تغییر دهند.

گروه دیگری که می‌توانند با ارائه درخواست برای تغییر نام خود پیشقدم شوند، افرادی هستند که نام آنها صفت‌های نامناسب است، مانند چاکر و افسرده. این اشخاص هم می‌توانند تقاضای خود را مطرح کنند و مطمئن باشند که با درخواست آنها برای تغییر نام موافقت خواهد شد.

عده دیگری هم که سازمان ثبت احوال با تقاضای آنها برای نام جدید موافقت می‌کند، اشخاصی هستند که نامشان با جنسیت آنها متفاوت است، برای نمونه اگر برای پسری نام نسرین یا برای دختر نام آرش انتخاب شده این افراد می‌توانند نام خود را به نام مناسبی که با جنسیت آنها تناسب دارد تغییر دهند.

شاید تصور کنید که در کشور افرادی نیستند که با پدر، مادر، برادر یا خواهر خود هم نام هستند، اما آمارهای سازمان ثبت احوال این ماجرا را تائید می‌کند، چون برخی از درخواست‌های تغییر نام که به این مرکز ارائه می‌شود افرادی هستند که نامشان با برادر، خواهر یا مادر و پدرشان یکسان است، به همین دلیل یکی از این افراد می‌تواند نام کوچک خود را تغییر دهد.

تغییر نام‌های مناسب

در میان متقاضیان تغییر نام افرادی هم هستند که نام مناسبی دارند، اما بنا به دلایلی سازمان ثبت احوال با تغییر نام این افراد موافقت می‌کند. پارسامهر اضافه می‌کند: نام‌هایی مانند حارس و اسکندر معنی بدی ندارند و در گذشته از فراوانی بالایی برخوردار بودند، اما این اسامی در پنج سال گذشته با اقبال کمی رو‌به‌رو بوده‌اند، به همین دلیل اگر شخصی چنین نام‌هایی داشته باشد با ارائه درخواست می‌تواند نام مناسب دیگری برای خود انتخاب کند.

اشخاصی هم که صغری، کبری، اصغر و اکبر نام دارند می‌توانند برای تغییر نام خود اقدام کنند، سازمان ثبت احوال برای این افراد شرایطی مشخص کرده است.

معاون اداره کل اسناد هویتی سازمان ثبت احوال کشور ادامه می‌دهد: هموطنانی که این اسامی را دارند می‌توانند بعد از ارائه درخواست خود به سازمان ثبت احوال نام مذهبی دیگری انتخاب کنند، نام‌هایی مانند فاطمه یا زهرا برای صغری و کبری یا علی و محمد برای اصغر و اکبر البته این افراد می‌توانند نامشان را به علی‌اصغر یا علی‌اکبر هم تغییر دهند، زیرا این اسامی در اصل مرکب بوده‌اند.

گروه دیگری هم هستند که دوست دارند، واژه مناسبی به نام کوچک خود اضافه کنند. برای نمونه امیر به امیرمحمد یا امین به ‌محمدامین. این اشخاص هم با توجه به قوانین سازمان ثبت احوال می‌توانند خواسته خود را عملی کنند.

سازمان ثبت احوال برای تغییر نام افرادی که کنیه‌ شخصیت‌های مذهبی دارند هم قوانینی دارد، به این شکل افرادی که نام‌هایی مانند ابوسعید و ابوحامد دارند، می‌توانند نام مذهبی دیگری برای خود در نظر بگیرند.

افرادی هستند که به قول معروف نامشان خوب در دهان نمی‌‌چرخد و تلفظ یا املای آنها ممکن است، معنای نامناسبی را به ذهن شنونده برساند، نام‌هایی مانند عشرت، کرم و خرم. اشخاصی که چنین اسم‌هایی دارند می‌توانند برای تغییر نام خود دست به کار شوند. علاوه بر این گروه افرادی هم هستند که تلفظ یا نوشتن نامشان پیچیده و دشوار است، آنها معمولا نام‌هایی دارند که املای آنها پردندانه و پرنقطه است، سیبویه و ذوالیمینین از این دسته نام‌ها هستند که با توجه به قوانین سازمان ثبت احوال قابل تغییر به اسامی مناسبند.

دکتر قصاب

نام شخص باید با شأن اجتماعی، علمی، اداری و مذهبی هم تناسب داشته باشد، اگر فردی با مستندات بتواند ثابت کند که نام او مغایر شأن اجتماعی اوست، می‌تواند تقاضای تغییر نام دهد. پارسامهر در این‌باره مثال می‌زند: برای نمونه پزشک جراحی را در نظر بگیرید که فامیلی او قصاب است، استاد دانشگاهی که غضنفر نام دارد یا فرد روحانی که اسم کوچکش کامران است. این افراد با ارائه مستندات می‌توانند نام خود را به نام مناسب دیگری تغییر دهند، مثلا شخص روحانی می‌تواند نام مذهبی برای خود انتخاب کند.

شاید شما هم در محله یا محل کار یا محل تحصیلتان با افرادی برخورد کرده باشید که نام و نام خانوادگی یکسانی دارند،این افراد به علت این تشابه مشکلاتی پیدا می‌کنند، به همین دلیل سازمان ثبت احوال برای آنها راهکاری در نظر گرفته است، پارسا مهر عنوان می‌کند: شخصی که نام او در میان بستگان و ساکنان محل یکسان است و تکرار شده با ارائه مستندات می‌تواند برای تغییرنام خود اقدام کند.

علاوه بر این موارد برخی نام‌ها در شهرهای مختلف مخصوص خانم‌ها یا آقایان است برای نمونه عزیز در جنوب کشور برای مردها کاربرد دارد و در شهرهای دیگر کشورمان برای خانم‌ها استفاده می‌شود، چنانچه اشخاصی با توجه به محدوده زندگی خود چنین مشکلاتی دارند، می‌توانند به سازمان ثبت احوال محل زندگی خود مراجعه کرده و برای تغییر نام خود دست به کار شوند.

گروه دیگری هم هستند که دو نام دارند، به این شکل که به یک نام مذهبی شهرت دارند، اما در شناسنامه اسم دیگری دارند، به گفته معاون اداره کل اسناد هویتی سازمان ثبت احوال کشور این افراد می‌توانند بعد از ارائه دادخواست نام مذهبی خود را وارد شناسنامه خود کنند.

محمد، نامی برای همه

جالب است بدانید همه آقایان می‌توانند نام خود را به محمد تغییر دهند، پارسامهر در این باره می‌گوید: بعد از ماجرای توهین به پیامبر اکرم که چند سال پیش اتفاق افتاد سازمان ثبت احوال بخشنامه کرد که همه متقاضیان می‌توانند نام خود را بدون فوت وقت به محمد تغییر دهند.

به گفته معاون اداره کل اسناد هویتی سازمان ثبت احوال کشور به طور کلی هر نامی که متعلق به فرهنگ اسلامی، ایران و فرهنگ‌های قومی و منطقه‌ای ایران باشد در سازمان ثبت احوال به عنوان نام مناسب پذیرفته می‌شود، فقط نام‌های خارجی و غربی هستند که سازمان ثبت احوال آنها را ثبت نمی‌کند، او ادامه می‌دهد: علاوه بر این سازمان ثبت احوال کتابی به نام فرهنگ نام و نام گزینی منتشر کرده که حدود 6000 نام در آن هست، علاوه بر این تعدادی اسامی هم در سامانه ثبت احوال وجود دارد که در مجموع حدود ده هزار نام مناسب می‌شوند.

اگر شخصی خارج از این مجموعه اسمی انتخاب کند ثبت آن به کمیته مشورتی نام استان‌ها ارجاع شده و اعضای کمیته باید مناسب یا مناسب نبودن نام را از نظر معنی‌شناسی، موسیقی واژه و منتسب بودن به فرهنگ اسلامی، ایرانی و قومی بررسی کنند.

مهدی آیینی / گروه جامعه