موج نو شبکه چهار

اما در کنار این حضورِ همواره موج نو در ذهن و زبان ایرانی، قسمت سوم «سینمای عصر ما» که در واپسین روز نخستین ماه سال از شبکه چهار روی آنتن رفت، فرصتی بود برای کسب شناخت بصری از یکی از مهم‌ترین کارگردانان موج نوی سینمای فرانسه در دهه‌های اخیر. نوعی شناخت بصری طرفه و تازه، از این‌رو که ما همواره با این عنوان به دو واسطه روبه‌رو بوده‌ایم.

نخست با آثار تولید شده از سوی فاعلان موج نوی سینمای فرانسه و دوم به واسطه مطالعه مباحث نظری درباره اساس موج نو و نیز مطالعه بررسی‌های انضمامی در ارتباط با فیلم‌ها و این نخستین بار است که مخاطب ایرانی مشتاق به سینمای انقلابی فرانسه که تاثیرش حتی ماهیت سینمایی را عوض کرد، پای گفت‌وگوی تصویری با خالقان این نوع از سینما می‌نشیند، آن هم با دوبله فارسی.

سینمای عصر ما، نام مجموعه‌ای است در قالب مستند ـ گفت‌وگو که به کارگردانی آندرز لابارث سال 1988 در فرانسه تولید شده و گروه تامین برنامه شبکه چهار سیما آن را دوبله کرده و از هفدهم فروردین امسال روی آنتن فرستاده است. این برنامه که شنبه‌ها ساعت 19 پخش می‌شود، مجموعه‌ای مستند درباره تعدادی از فیلمسازان معروف جهان است.

سینمای عصر ما با این ‌که بیش از 20 سال پیش تولید شده و حالا خیلی هم سینمای عصر ما نیست، اما پیگیری این چند قسمت مستند ـ گفت‌وگو، برای مخاطب ایرانی سینما و تاریخ سینما بسیار غنیمت است، چرا که ارتباط این مخاطب با موضوعات مطرح‌شده در این مستند مانند موج نو در قسمت اخیر همواره ارتباطی مبتنی بر قرائت متون و آن هم اغلب با گزارش فارسی مترجمان بوده و این از اولین‌بارهاست که علاقه‌مندان به سینمای جهان از قالب یک شبکه تلویزیونی به تماشای گفت‌وگوهایی دوبله‌ شده با مهم‌ترین کارگردانان تاریخ سینما می‌نشینند.

این تماشا مزیت‌هایی دارد که گاه خواندن متون نظری ترجمه در ارتباط با آنها از این مزیت‌ها بی‌بهره است؛ وقتی ری‌وت در این مستند از پوزیتیویست‌ها که مهم‌ترین مخالفان جریان کایه‌دو بودند حرف می‌زد یا وقتی از بازن به عنوان یک قدیس یاد می‌کرد و می‌گفت نخستین ‌بار او به حلقه کایه‌دویی‌ها عنوان هیچکاکی‌ها را اطلاق کرده، تنها با تعمیق در نوعی ارتباط بصری می‌شد بار معنایی این کلمات را دریافت کرد؛ معناهایی که تنها در مکث‌ها، چشم‌نازک‌کردن‌ها، زیر‌چشمی‌پاییدن‌ها و دیگر عادات صورت فرد مورد مصاحبه کامل می‌شدند.

صابر محمدی