مستند تلویزیونی پربیننده است

 به همین منظور با دکتر محمود اربابی، عضو هیات علمی دانشگاه صدا و سیما، معاون آموزش و پژوهش و فناوری سازمان صدا و سیما و عضو شورای راهبردی شبکه مستند درباره امتیازهای به دست آمده و کاستی‌های باقیمانده این شبکه به گفت‌وگو نشسته‌ایم. اربابی در این مجال به چگونگی جذب مخاطب، رقابت با شبکه‌های برون‌مرزی، تولیدات و عملکرد شورای راهبردی شبکه مستند پرداخته است.

شما به عنوان فردی که عضو شورای راهبردی شبکه مستند هستید، چه ارزیابی‌ای از برنامه‌های مستند دارید؟

یکی از برنامه‌های مورد علاقه مخاطبان در سراسر دنیا، مستند است؛ چراکه ارتباط مخاطبان را با دنیای پیرامون برقرار و کامل می‌کند، بنابراین راه‌اندازی شبکه مستند در کشور ما اتفاق خوشایندی است که می‌تواند در این زمینه فعالیت بیشتری داشته باشد. ارزیابی ارتباط مخاطبان این شبکه طی چند سالی که ایجاد شده است، نشان می‌دهد توانسته جای خود را بخوبی باز کند و نیاز و تقاضای آنها را در حد بضاعت خود پاسخ دهد.

مثل شبکه‌های دیگر، چه راهکارهایی برای جذب مخاطب در دستور کار خود دارید؟

به نظرم نباید این شبکه را با دیگر شبکه‌های غیرمستند مقایسه کرد.

منظور من رقابت با شبکه‌های همتا و مستند است، نه دیگر کانال‌های تلویزیونی.

بله. منظورم این است که شبکه مستند را به طور کلی باید در جایگاه و با هم‌ردیفان خودش مقایسه کنیم، هرچند با مقایسه این شبکه با شبکه‌های مستند خارجی هم‌چندان موافق نیستم. نکته دیگر، اشتیاق مخاطبان برای آشنا شدن با نقاط پیرامون است که از محله خودشان آغاز می‌شود و تا قاره‌ها و کشورهای دور ادامه پیدا کند، به همین منظور اگر شبکه مستند بتواند به این نیاز پاسخ دهد، مخاطبان بیشتری جذب خواهد کرد. قرار نیست این کانال تلویزیونی جای شبکه دیگری را پر کند، اما می‌تواند جایگاه ویژه‌ای را میان برنامه‌های مورد علاقه مخاطبان داشته باشد. اگر بخواهیم این شبکه را در مقایسه با دیگر شبکه‌های مستند بررسی و معیارهای قیاس را مشخص کنیم، جایگاه مناسبی خواهد داشت. طبیعی است هم‌اکنون نباید این شبکه را با کانال‌هایی مانند دیسکاوری یا نشنال‌جئوگرافیک مقایسه کرد، البته اگر شبکه مستند ما امکانات و بودجه این شبکه‌ها را داشت و سیاستی مانند آنها را در پیش می‌گرفت می‌توانست در جایگاه مقایسه قرار گیرد، اما در مقام مقایسه با شبکه‌های دیگری که به لحاظ امکانات همتراز با شبکه مستند هستند، به نظر می‌رسد این کانال تلویزیونی در جایگاه قابل قبولی قرار دارد، چراکه می‌تواند با تولیدات داخلی یا پخش آثار برون‌مرزی به ذائقه مخاطب پاسخ بدهد.

منتقدان عرصه سینمای مستند معتقدند تولید، اصلی‌ترین مشکل این شبکه است. شما چه نگاهی به این مقوله دارید؟

تولید برنامه‌های مستند، سهل ممتنع است. برخی بسیار کم هزینه و برخی دیگر بسیار پرهزینه هستند. البته شبکه مستند به دلایل متعدد متاسفانه نتوانست آن‌طور که باید پاسخگوی توقعی که مخاطب از این شبکه دارد باشد، اما تلاش کرد از طریق نمایش مستندهای خارجی یا کم‌هزینه مانند «نردبان» مخاطبان را درگیر کند. مشخص است که شبکه مستند بودجه خاصی دارد، بنابراین باید اهم و فی‌الاهم کند. امیدوارم در سال جدید بودجه این شبکه افزایش یابد تا در ادامه شاهد تولیدات چشمگیر باشیم.

مریم احمدی