شرایط پیش‌خرید خودرو و صدور چک

1- شخصی خودرویی را به‌صورت لیزینگ پیش‌خرید کرده است بدون این‌که در قرارداد مطلبی درخصوص داشتن شرط حداقل یا حداکثر سن پیش‌خریدکننده ذکر شده باشد. حال پس از رسیدن زمان تحویل خودرو، شرکت فروشنده به این دلیل که شرط واگذاری خودرو، داشتن حداقل 23 سال تمام است و سن خریدار کمتر از آن است، خودرو را تحویل نمی‌دهد و چنین استدلال می‌کند که هرچند در متن قرارداد اشاره‌ای به شرط سنی نشده ولی شرط مذکور در آگهی چسبانده شده بر دیوار شرکت درج شده است؛ بنابراین خریدار باید به آن پایبند باشد. این شهروند سوال کرده حال تکلیف چیست؟

در پاسخ باید گفت چنانچه همه شرایط و ارکان قانونی لازم برای انعقاد قرارداد فی مابین طرفین رعایت شده باشد شرکت فروشنده ملزم و مکلف به تحویل خودرو در موعد مقرر است و عذر کم بودن سن خریدار (البته چنانچه سن وی بیش از سن رشد یعنی 18 سال تمام شمسی باشد) رافع مسئولیت شرکت در انجام تعهدات خویش نیست؛ زیرا اول این‌که برای انجام این نوع قراردادهای مالی داشتن اهلیت یعنی عقل، بلوغ، رشد و جواز انجام معامله کفایت می‌کند و داشتن حداقل 23 سال هیچ‌گونه مبنای مشروع و قانونی ندارد. ثانیا چنانچه شرکت فروشنده مدعی تعیین شرط سن در قرارداد مذکور باشد، باید این ادعا را ثابت کند و از آنجا که توافق فی‌مابین طرفین مکتوب و به موجب قرارداد بوده است، این شرط مورد ادعا نیز باید به عنوان یکی از مواد یا بندهای مندرج در قرارداد مکتوب درج و نوشته شده باشد. سوم آن‌که اثبات این امر که خریدار از مفاد آگهی منصوب بر دیوار شرکت، آگاه بوده و مفاد آگهی نیز به او تفهیم شده، به عهده فروشنده است و خریدار هیچ تکلیفی به اثبات بی‌‌اطلاعی از آگهی مذکور ندارد و صرف انکار او کافی است، ضمن این‌که صرف اطلاع به منزله پذیرش و توافق آن نیز نیست، چهارم این‌که در فرضی که داشتن شرط سنی مشخص برای انعقاد چنین قراردادهایی اهمیت خاص داشته باشد، احراز هویت و شرط مذکور و تفهیم آن به خریدار و اخذ موافقت وی همگی به عهده فروشنده است و مسئولیت و عواقب حقوقی ناشی از انجام نشدن این تکلیف نیز به عهده اوست؛ بنابراین شرکت موردنظر باید بسرعت نسبت به تحویل خودرو به خریدار اقدام کند؛ در غیر این صورت ضامن و مسئول تحویل اصل خودرو به انضمام تمامی خسارات قانونی وارده به خریدار است.

2- شهروندی سوال کرده است اینجانب قصد اجاره خانه‌ای را دارم و صاحبخانه از من می‌خواهد یک فقره چک بابت ضمانت تخلیه خانه به او بدهم. اگر روی چک بنویسم بابت ضمانت تخلیه خانه و به او بدهم آیا برایم مشکلی پیش نمی‌آید؟

در پاسخ به پرسش این شهروند باید گفت اولا چنانچه در متن چک‌های بانکی عبارتی نظیر ضمانت یا امانت نوشته شود و دارنده چک‌های مذکور نسبت به وصول وجه آنها اقدام کند و منتج به صدور گواهینامه عدم پرداخت وجه چک از سوی بانک شود، چنین چک‌هایی وصف کیفری ندارد و صرفا از لحاظ جنبه حقوقی و مدنی دارای ارزش و اعتبار خواهد بود و البته صدور حکم قضایی بروصول وجه آنها منوط به اثبات محق بودن دارنده چک در مرجع صالح قضایی است. ثانیا بهتر است شخص مستاجر علاوه بر درج این مطلب روی چک که صدور آن بابت ضمانت تخلیه منزل استیجاری در موعد مقرر است، در متن قرارداد اجاره یا به موجب سند جداگانه دیگری نیز با قید مشخصات کامل چک، تاکید کند صاحبخانه مکلف است چنانچه منزل مسکونی در پایان مدت اجاره تخلیه شود، سریعا نسبت به استرداد چک مذکور به مستاجر اقدام کند و در غیر این صورت مسئول و پاسخگو باشد. البته بدیهی است چنانچه در پایان موعد قرارداد، منزل مورد اجاره تخلیه نشود حق مطالبه وجه چک تضمینی برای موجر محفوظ است.

فرشید رفوگران

حقوقدان