القاعده چگونه به سوریه راه یافت؟

احتمالا دلایل دولت ایالات متحده در اعلام تروریستی بودن جبهه النصره مربوط به ریشه‌های مشترک این گروه با گروه تروریستی «دولت اسلامی عراق» است.

با آن‌که دلایل آشکاری برای این ادعا وجود ندارد، اما اسناد محرمانه حاکی از آن است که جبهه النصره به‌عنوان شاخه‌ای از گروه دولت اسلامی عراق دست به عملیات می‌زند. جبهه النصره بسیار سرسخت و آشتی‌ناپذیر است. این گروه ادعا می‌کند از زمان تاسیس خود مسئولیت بیش از 500 حمله، از جمله بمبگذاری‌های انتحاری را بر‌عهده داشته است.

جبهه النصره توانسته است در میان گروه‌های شورشی درگیر در سوریه از ویژگی منحصر به فردی برخوردار شده و ضمن کسب مشروعیت در میان ایدئولوگ‌های ارشد جهاد، مردم نیز در سراسر جهان برای کمک مالی و ملحق شدن به این گروه فراخوانده شده‌اند و نیروهای جهادی هم به این فراخوان‌ها پاسخ مثبت داده‌اند.

براساس اطلاعات مندرج در سایت‌های القاعده از 46 نفری که برای عملیات استشهادی ثبت‌نام کرده‌اند 20 نفر از اعضای جبهه النصره بوده‌اند. تقریبا تمام کسانی که از اول اکتبر اعلام همبستگی کرده‌اند از هم‌پیمانان جبهه النصره بوده‌اند. این گروه اکنون به شبکه‌های رسانه‌ای بین‌المللی القاعده نیز متصل شده و نمایندگی رسمی‌اش المناره البیضا با وب‌سایت شموخ‌الاسلام و الفیض‌الاسلام القاعده رابطه دارد.

در شبکه شموخ حتی یک بخش اختصاصی مربوط به جبهه النصره وجود دارد که در گذشته تنها از آن گروه تروریستی دولت اسلامی عراق بود.

دولت اوباما اکنون می‌تواند قبل از حمله این گروه به منافع یا خاک آمریکا با اعلام تروریستی بودن این سازمان آن را در نطفه خفه کند. چنین اقدامی نوعی گسست از شیوه‌های قبلی در برخورد با سازمان‌های جهادی نظیر القاعده شبه‌جزیره عربستان یا گروه «تحریک طالبان پاکستان» است. این دو گروه فقط به‌عنوان گروه‌هایی فراگیر معرفی شده بودند و نقشه‌های آنان برای عملیات تروریستی در روز کریسمس سال 2009 و انفجار در میدان تایمز در سال 2010 شکست خورد.

شرایط خاص سوریه احتمالا دلیلی برای اتخاذ راهبردی متفاوت است. 21 ماه جنگ در سوریه افراط‌هایی را از سوی هردو طرف جنگ در پی داشته است و با این وجود درخواست از شورشیان سوری برای کناره‌گیری از جبهه النصره کار ساده‌ای نیست. همانند عراق جهادی‌ها در سوریه نیز بسیار بی‌پروا عمل‌کرده و بسیار کارآمد بوده‌اند و از این‌رو مورد احترام دیگر گروه‌ها هستند. به‌نظر می‌رسد جبهه النصره از اشتباهات القاعده در جنگ عراق درس‌هایی آموخته باشد. این گروه برخلاف دیگر گروه‌های شورشی معمولا نه در پی کشتن غیرنظامیان بوده و نه سر بریدن دشمنانش را با تصاویر ویدئویی نشان می‌دهد. به‌رغم نگرش‌های افراطی در میان اعضای جبهه النصره، شورشیان سوریه در توانایی‌های این گروه در صحنه جنگ شک ندارند، بنابراین سوال این است که چگونه دولت اوباما می‌تواند این گروه را منزوی کند؟

با آن‌که بعضی از گروه‌های مخالف بشار اسد از تصمیم آمریکا مبنی بر معرفی این گروه به‌عنوان سازمانی تروریستی استقبال کردند، اما این اقدام همچنین می‌تواند به معنای نفی مولفه شورش‌ها و در واقع حمایت از اسد تعبیر شود، به‌همین‌دلیل تروریستی نامیدن جبهه النصره می‌تواند برای ایالات متحده نتیجه عکس داشته باشد. در کوتاه‌مدت این اقدام می‌تواند حمایت بیشتر دیگر گروه‌های شورشی از جبهه النصره را در پی داشته باشد و آنها اقدام آمریکا را دشمنی اوباما و خلأ حمایت از خود تعبیر کنند. تروریستی نامیدن این سازمان همچنین می‌تواند باعث مشروعیت جهانی بیشتر این گروه در میان جهادی‌ها و زمینه هدایت نیروهای خارجی بیشتر برای الحاق به این گروه را فراهم کند.

فارین پالیسی /مترجم: ایرج جودت