در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
سازمانی با کمبودهای بسیار
آموزش و پرورش از وزارتخانه هایی است که به دلیل گستره فعالیت و نیز تحت پوشش قرار دادن حدود 18 میلیون دانش آموز و 2 میلیون نیروی انسانی ، به طور غیرمستقیم با تمام جمعیت کشور در ارتباطی تنگاتنگ قرار دارد
برای اطلاع از مشکلات مبتلابه سازمان آموزش و پرورش شهرستان های استان تهران که چندین شهرستان را در بر می گیرد، با امیرعلی محبی ، رئیس این سازمان به گفتگو نشسته ایم : برای وقت مصاحبه خیلی معطل نشدیم.
با یکی دوبار تماس تلفنی قرار مصاحبه گذاشته شد. گفتگو با وی در یک روز سرد پاییزی انجام شد. او متولد سال 1340 و فارغ التحصیل رشته علوم سیاسی است.
22 سال سابقه کار در وزارت آموزش و پرورش ، تدریس در دبیرستان و معاونت پشتیبانی سازمان آموزش و پرورش شهرستان های استان تهران پیشینه های کاری او به شمار می روند. آنچه در پی می آید، حاصل این گفتگوی 2ساعته است.
به عنوان اولین سوال ، شاید بد نباشد درباره آمار دانش آموزی و وسعت مناطق سازمان آموزش و پرورش شهرستان های استان تهران برایمان بگویید.
شهرستان های استان تهران با 27 منطقه آموزشی ، نزدیک به یک میلیون و 300 هزار دانش آموز در مقاطع مختلف ابتدایی ، راهنمایی ، متوسطه و پیش دانشگاهی را تحت پوشش دارد.
حیطه عملکرد شهرستان های استان تهران از شرق به فیروزکوه ، جنوب رباط کریم ، اسلامشهر و شهریار و در مناطق شرقی به ورامین ، قرچک و پاکدشت و در غرب به کرج ، ملارد، هشتگرد، طالقان و نظرآباد ختم می شود.
عمده ترین مشکلاتی که سازمان آموزش و پرورش شهرستان های استان تهران با آن مواجه است ، چیست؛
یکی از جدی ترین مسائل سازمان آموزش و پرورش شهرستان های استان تهران ، موضوع فضاهای آموزشی است. شهرستان های استان تهران ، بیشترین تراکم دانش آموزی کشور را دارد، به طوری که در مناطقی همچون رباط کریم در بخش جدید گلستان و نسیم شهر این تراکم به 70نفر در کلاس درس نیز می رسد و در مناطقی همچون شهر قدس و قلعه حسن خان و منطقه 4 کرج این تراکم با شدت بیشتری خود را نشان می دهد.
همچنین در ملارد و فردیس که ساخت و سازها بسرعت در جریان است و انبوه سازان اعم از دولتی و خصوصی در حال ساخت و سازند و از قانون مصوب مجلس نیز خودشان را مبرا می دانند، قطعا طی سالهای آینده بشدت با بحران کمبود فضاهای آموزشی مواجه خواهیم شد.
به رغم این که براساس قانون انبوه سازان باید در ازای ساخت 200 واحد مسکونی یک مدرسه بسازند، اما ساخت و سازها بدون توجه به فضاهای آموزشی در شهرستان های استان تهران صورت می پذیرد و هیچ مسوولی پاسخگو نیست . اعتبارات دریافتی سازمان آموزش و پرورش به دو قسمت تقسیم می شود.
فصل اول اعتبارات ، شامل حقوق پرسنل و هزینه های جاری است و بخش دیگر با عنوان سایر فصول تعریف می شود، که فصول 2 تا 6 را در بر می گیرد و از پول آب و برق و بنزین و گاز گرفته تا حق ماموریت ، تعمیرات مدرسه ، خرید ابزار آموزشی و لوازم کمک آموزشی و تجهیز کارگاه ها، آزمایشگاه ها و کتابخانه ها را در بر می گیرد.
وضعیت بودجه سازمان چگونه است؛
به رغم این که سالانه نرم تورم بالا می رود، 4 سال است که اعتبار 20 میلیارد تومانی سازمان آموزش و پرورش شهرستان های استان تهران ثابت مانده است.
اعتبارات فصل اول نزدیک به 190 میلیارد تومان است و تماما برای حقوق پرسنل سازمان هزینه می شود. این در حالی است که وقتی موافقتنامه ای بین سازمان آموزش و پرورش شهرستان های استان تهران و سازمان مدیریت به امضا می رسد، با بودجه عمده در لایحه سال قبل محاسبه می شود؛ یعنی وقتی مجلس امسال لایحه بودجه سال 84 را تصویب می کند و از اول 84 به اجرا درمی آید، هر تصمیمی که بعد از عید گرفته می شود، درباره حقوق کارکنان در لایحه بودجه دیده نمی شود و به عنوان کسری اعتبار به شمار می رود.
در سال جاری هیات وزیران چند مصوبه داشت ، ازجمله افزایش حداقل حقوق از 80 تومان به 106 تومان و ارتقای شغلی معلمان که شامل 65 درصد از معلمان می شد، اما در لایحه بودجه ای به این امور اختصاص نیافته است.
در عین حال این هزینه ها بر هزینه های سازمان بار شده است و سبب کسر بودجه سازمان است. امسال سازمان آموزش و پرورش شهرستان های استان تهران ، 80 میلیارد تومان کسر بودجه دارد، که در این زمینه با سازمان مدیریت و برنامه ریزی و استانداری مکاتباتی شده است ، اما متاسفانه تاکنون پاسخی دریافت نشده و این در حالی است که سازمان حتی در پرداخت حقوق ماهانه کارکنان خود مشکل دارد.
حدود 20 میلیارد تومان کسر بودجه نیز از سال قبل باقی مانده است ، که سازمان آموزش و پرورش شهرستان های استان تهران مجبور است کسری ها را جبران کند و برای این جبران ، بالاجبار از سرویس دهی کم می کند، به طوری که امسال ضمن این که تسهیلات سرویس معلمان به حداقل خود رسیده است ، ارسال بسته های ورزشی و مجهز کردن مدارس به تجهیزاتی همچون دستگاه تکثیر و... به تعویق افتاده است ، که این کاستی ها بمرور آموزش و پرورش را فقیر می کند.
عموم معلمان سازمان آموزش و پرورش شهرستان های استان تهران ساکن شهر تهران هستند و نمی توان انتظار داشت باتوجه به بعد مسافت خودشان به محلهای خدمتشان بروند؛ خصوصا در زمانی از سال که هوا دیرتر روشن و زودتر تاریک می شود، سال گذشته 2میلیارد تومان به سرویس معلمان اختصاص یافته و این در حالی است که سازمان مدیریت و برنامه ریزی هیچ اعتباری برای سرویس معلمان در نظر نمی گیرد و امسال نیز حدود دو و نیم میلیارد تومان اعتبار برای سرویس معلمان در نظر گرفته شده است.
اعتبارات فصل 2 تا 9 فقط پاسخگوی 50 درصد نیاز سازمان آموزش و پرورش شهرستان های استان تهران است و این سازمان امسال نیازمند اعتباری حدود 40 میلیارد تومان است.
نیکوکاران در سازمان آموزش و پرورش شهرستان های استان تهران چه نقشی دارند؛
هرچند نیکوکاران در ساخت مدارس شهرستان های استان تهران نقش بسیار مهمی دارند، به طوری که بیش از 40 درصد مدارس شهرستان های استان تهران را نیکوکاران ساخته اند، اما توان مالی آنها متفاوت است ، به طوری که عده ای مدرسه را تجهیز می کنند و تحویل می دهند و از سوی دیگر، عده ای فقط کلاس درس می سازند و دیوارکشی دور حیاط، سرویس های بهداشتی ، سرایداری و امکانات این گونه را سازمان باید در نظر بگیرد.
براساس قانون ، دولت موظف است به اندازه اختصاص اعتبار از سوی نیکوکاران مدرسه ساز برای ساخت مدارس اعتبار در نظر بگیرد و این اعتبار نیز به سازمان توسعه ، تجهیز و نوسازی مدارس پرداخت شد، اما به رغم این که سال گذشته در حالی که خیرین 15 میلیارد تومان هزینه کرده اند، سازمان توسعه ، نوسازی و تجهیز مدارس کشور فقط مبلغ 3 میلیارد تومان را به استان تهران اختصاص داد.
در حال حاضر، شهرستان های استان تهران نیازمند چه تعداد کلاس درس است؛
برای این که میانگین تراکم دانش آموزی کلاسهای درس استان تهران به میانگین تراکم دانش آموزی کشور برسد، این استان نیازمند 20 هزار کلاس درس است ، که طی جلسات مکرر از سوی معاون رئیس جمهور به سازمان مدیریت و برنامه ریزی ابلاغ شده است ، اعتبارات ساخت این تعداد کلاس درس تا 2 سال آینده پرداخت شود و این کلاسها به بهره برداری برسد.
این در حالی است که با گذشت بیش از چند ماه از این دستورالعمل هنوز هیچ موافقتنامه ای در این زمینه مبادله نشده ، تا کمی برای اجرای این برنامه امیدوار شویم. با این که حل معضل فضاهای آموزشی شهرستان های استان تهران نیازمند بیش از 500 میلیارد تومان اعتبار است ، طی سالهای اخیر بودجه عمرانی سازمان آموزش و پرورش شهرستان های استان تهران 22درصد کاهش یافته است.
به دلیل کمبود امکانات و فضای آموزشی فقط 25 درصد دانش آموزان خواستار هنرستان های فنی حرفه ای شهرستان های استان تهران ، می توانند در این مدارس ثبت نام کنند و این در حالی است که بیش از 50 درصد دانش آموزان شهرستان های استان تهران خواستار تحصیل در مدارس فنی هستند.
وضعیت مالی خانواده های دانش آموزان این مناطق چگونه است؛
بیش از 22درصد از دانش آموزان شهرستان های استان تهران به دلایلی همچون بی سرپرستی ، سرپرست بیکار و عدم توانایی مالی سرپرست بی بضاعت هستند، یعنی به عبارتی از هر 5 دانش آموز یک نفر بی بضاعت است.
در حال حاضر بیش از 275 هزار و 761 دانش آموز در شهرستان های استان تهران بی بضاعت هستند، که بیشترین آمار این دانش آموزان در شهرستان ورامین با آماری حدود 26 هزار و 664 نفر است ، که این دانش آموزان اکثرا بی سرپرستند یا سرپرست آنها از کار افتاده و بیکار است.
با توجه به فقر دانش آموزان شهرستان های استان تهران بسیاری از آنها از سوئتغذیه رنج می برند، هرچند توزیع شیر مدرسه در سال جاری کمی از سوئتغذیه این دانش آموزان می کاهد، اما این طرح نیز با مشکلات فراوانی روبه رو است ، به طوری که هنوز در مناطق کهریزک ، فشافویه و برخی مناطق روستایی شهر ری و هشتگرد شیر رایگان توزیع نشده است.
نمی توان از دانش آموزی که از حداقل امکانات یک زندگی یعنی مکان مناسب برای زندگی و تغذیه مناسب بهره مند نیست ، توقع رشد و پیشرفت تحصیلی داشت. در حال حاضر بیش از یک ششم دانش آموزان شهرستانهای استان تهران سوئتغذیه دارند که این جریان در روند تحصیل و یادگیری آنها تاثیرات فراوانی دارد.
به رغم این که دانش آموزان شهرستان های استان تهران با مسائل و مشکلات فراوانی درگیرند، اما آمار مردودی در مقاطع ابتدایی و راهنمایی شهرستان های استان تهران به صفر رسیده است به طوری که بیش از 98درصد دانش آموزان در این مقاطع تحصیلی قبول شده اند و درجات بسیار خوبی نیز در زمینه المپیادهای بین المللی و مسابقه های ورزشی از سوی دانش آموزان حاصل شده است و مهمترین عامل این موفقیت نیز ضمن انگیزه دانش آموزان همت و تلاش معلمان است.
جدی ترین عامل رشد یادگیری دانش آموزان انگیزه تحصیلی آنهاست که باید تقویت شود و سازمان آموزش و پرورش شهرستان های استان تهران به منظور افزایش انگیزه تحصیلی در دانش آموزان دوره های آموزشی ویژه ای برای معلمان و مدیران مدارس در نظر گرفته و سعی بر این بوده است که در شهرستان های استان تهران به دانش آموزان این مفهوم القا شود که با جدیت و تلاش و توکل می توان با وجود کمی امکانات به نتایج مطلوب دست یافت.
در سازمان آموزش و پرورش شهرستان های استان تهران به رغم این که اکثر معلمان جوان هستند، مبحث خدمت به بچه های مردم و خواسته های معلمان دو بحث جداگانه است که معلمان براحتی آن را تفکیک کرده اند.
سازمان آموزش و پرورش شهرستان های استان تهران چه تعداد کمبود نیروی انسانی دارد؛
در حال حاضر فقط 120 مربی بهداشت در شهرستان های استان تهران مشغول فعالیت هستند و به عبارتی ، برای هر 10 هزار و 833 دانش آموز در شهرستان های استان تهران فقط یک مربی بهداشت ، آن هم فقط در مقطع ابتدایی وجود دارد.
این کمبود در شاخه های کار دانش و فنی حرفه ای نیز وجود دارد، به طوری که اکثر معلمان این شاخه ها در حال بازنشستگی هستند و متخصصان و معلمان موجود در بازار نیز به دلیل کمی میزان حق التدریس وزارت آموزش و پرورش حاضر به کار در این وزارتخانه نیستند.
میانگین خدمتی معلمان شهرستان های استان تهران 10ساله است و در حال حاضر، حدود 7 هزار معلم در شهرستان های استان تهران حق التدریس و مابقی نیروهای استخدامی وزارت آموزش و پرورش هستند.
یکی از مهمترین مشکلات آموزش و پرورش شهرستان های استان تهران ، بحث مهاجرپذیری این منطقه است. در این باره چه تمهیداتی اندیشیده اید؛
سال گذشته بیش از 6 هزار دانش آموز افغانی در شهرستان های استان تهران مشغول تحصیل بودند. حضور این دانش آموزان 15 میلیارد ریال بار مالی به سازمان آموزش و پرورش استان تهران تحمیل کرد.
این رقم غیر از تعداد دانش آموزان مهاجری است ، که هر ساله از شهرستان های کشورمان به مناطق حاشیه ای تهران و از جمله شهرستان های تحت پوشش سازمان مهاجرت می کنند.
قطعا این میزان مهاجرت ها به ما اجازه برنامه ریزی دقیق و حساب شده نمی دهد و ما نمی توانیم آنچنان که باید، برای تراکم دانش آموزی ، تعداد نیروی انسانی و... حساب باز کنیم.
براساس آمارهای ارائه شده شهرستان های استان تهران بعد از استان خراسان بیشترین تعداد دانش آموزان تبعه افغان را دارد و همین مقدار بیش از 300 کلاس درس جدید به سازمان آموزش و پرورش استان تهران تحمیل کرد.
مهمترین دغدغه شما به عنوان رئیس سازمان آموزش و پرورش شهرستان های استان تهران چیست؛
چند دغدغه است که در نظام آموزشی کشور بشدت فکر مسوولان را مشغول کرده است ، دغدغه هایی همچون تضاد فرهنگی بین آموزه های مدرسه و جامعه که دانش آموزان را دچار نفاق می کند و نبود روشهای صحیح تدریس دروس زبان انگلیسی و عربی ، به طوری که به رغم تلاش معلمان مدارس و خود دانش آموزان پس از فارغ التحصیلی ، دانش آموزان ما همچنان نمی توانند با زبانهای عربی و انگلیسی صحبت کنند و مفاهیم را متوجه شوند. هر چند بودجه سازمان امکان نمی دهد که در این زمینه اقدام جدی انجام دهیم ، اما این مسائل و مشکلات دغدغه هایی است که باید هر چه سریع تر تدبیری برای آنها در نظر گرفت.
افزون بر آن ، محروم بودن دختران دانش آموز از حداقل امکانات ورزشی ، وجود هزار و 500 کلاس درس با قدمت بیش از 40 سال ، مشکلات معیشتی معلمان با توجه به این که آنها مساله رفت و آمد هم دارند و... از دغدغه هایی است که مرتب با آن کلنجار می رویم و به دلیل کمی بودجه هیچ کاری هم نمی توانیم برای آن انجام دهیم.
به هر حال امیدواریم با تغییر نگرش مسوولان به مقوله آموزش و پرورش و این که به هر حال این وزارتخانه از جمله وزارتخانه هایی است که بازدهی درازمدت در توسعه کشور دارد، بتدریج مشکلات از میان برداشته شود.
گفتگو: فاطمه بلوچی پور 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
