اولویت‌بندی جغرافیای فرهنگی ایران

از سال 2006 که کنوانسیون پاسداری از میراث فرهنگی و معنوی از سوی یونسکو به اجرا گذاشته شده است، کشورهای مختلف جهان می‌توانند در پنج حوزه شامل سنن شفاهی، هنرهای اجرایی، دانش سنتی، مهارت در ساخت صنایع دستی و آیین‌ها و آداب و رسوم یک پرونده را با یک مصداق مشخص برای ثبت ارائه دهند و ایران نیز تاکنون توانسته 10 اثر را به ثبت برساند که شامل پرونده نوروز (به صورت مشترک با چند کشور منطقه)، ردیف موسیقی ایرانی، موسیقی بخش‌های استان خراسان، تعزیه، نقالی و قصه‌گویی اجرایی ایران، فرش کاشان، فرش فارس، آیین‌های پهلوانی و زورخانه‌ای، مهارت‌های سنتی در ساخت لنچ ایرانی و دریانوردی در حوزه خلیج‌فارس و قالیشویی اردهال بوده است.

کد خبر: ۵۲۳۳۸۹

در هفتمین اجلاس میراث معنوی یونسکو نیز که امسال از 13 تا 17 آذرماه در پاریس برگزار شد، مراسم قالیشویی مشهد اردهال از سوی ایران به ثبت رسید که گرچه باعث خوشحالی بسیاری از هموطنان شد، اما این خوشحالی دوامی نیاورد وقتی مردم خبر ثبت ساز تار را به نام کشور آذربایجان شنیدند و ناگوار بودن این خبر برای اهالی موسیقی دوچندان بود؛ چراکه آنها بر این باورند که خاستگاه اولیه تار مربوط به ایران است و نمایندگان ایران باید نسبت به ثبت آن به نام آذربایجان واکنش نشان می‌دادند.

گرچه براساس مقرارت کنوانسیون پاسداری از میراث فرهنگی و معنوی یونسکو برخلاف ثبت میراث جهانی (بناها و محوطه‌های تاریخی) این حق را از کشور دیگری سلب نمی‌کند که در همان زمینه میراثی را ثبت نکند و این حق برای ایران باقی است که در مورد تار به ارائه پرونده تک یا مشترک با کشورهای منطقه بپردازد، اما این سوال باقی است که با توجه به این‌که هر کشور سالانه فقط یک سهمیه برای ارائه پرونده جهت ثبت به این اجلاس دارد، چرا از ابتدا ایران به ارائه پرونده‌ای که ممکن است وجه مشترکی با کشورهای همجوار داشته باشد، نمی‌پردازد و چرا با رصد فعالیت سایر کشورهای منطقه در رابطه با گزینش موضوعات و تهیه پرونده‌ها اولویت‌بندی نمی‌کند.

همه ما می‌دانیم که جغرافیای فرهنگی ایران بسیار پهناورتر از جغرافیای سیاسی آن است و در این دنیای دهکده‌ای جهان امروز هر کشور با جغرافیای سیاسی محدود خود سعی می‌کند تا با چنگ زدن به گوشه‌ای از این جغرافیای پهناور و عمیق، سهمی را جدا و هویتی جعلی برای خود دست و پا کند.