5 کارخانه کاغذسازی در تعطیلی

از میان هفت کارخانه کاغذسازی کشور، هم‌اکنون فقط کارخانه‌های چوب و کاغذ مازندران و پارس به فعالیت می‌پردازند و پنج کارخانه دیگر تعطیل است.

محمدمهدی داوودی‌پور، مدیرعامل شرکت تعاونی ناشران و کتابفروشان تهران در گفت‌وگو با خبرنگار ما با بیان این مطلب گفت: در تعطیل بودن این پنج کارخانه هیچ شکی نیست؛ به گفته اوفعال نبودن این کارخانه‌ها علل زیادی دارد. یکی از آنها این است که سهامداران کارخانه‌ها نمی‌خواهند کارخانه فعال باشد، چرا که علاوه بر مشکلات بسیاری که تولید کاغذ دارد، برای آنها مقرون به صرفه نیست و چون قیمت تمام شده کاغذ برای این کارخانه‌ها گران تمام می‌شود، نمی‌تواند با کاغذهای وارداتی از خارج رقابت کند. بنابراین در بازاری که نه رقابت کیفی وجود دارد و نه رقابت مالی، نمی‌توان فعال بود.

مدیرعامل شرکت تعاونی ناشران و کتابفروشان تهران با بیان این‌که در حال حاضر فقط کارخانه‌های مازندران و پارس در زمینه تولیدکاغذ فعال است، گفت: حتی اگر قیمت تمام شده تولید کاغذ داخلی برابر با کاغذ خارجی شود، باز هم صرف می‌کند. چون علاوه بر ایجاد اشتغال، به کم کردن وابستگی به دیگر کشورها منجر می‌شود؛ بخصوص برای کشوری مثل ما که کشورهای دیگر مشکلات زیادی برایش به وجود آورده‌اند.

داوودی‌پور اضافه کرد: بنابراین چنین نگاهی جالب نیست که صرفا به منافع مادی تولید کاغذ فکر شود و باید مسائلی مثل استقلال کشور و ایجاد اشتغال را هم در راه‌اندازی کارخانه‌های تولید کاغذ در نظر گرفت.

او همچنین با اشاره به بحث هدفمندکردن یارانه‌ها گفت: وقتی قرار است یارانه‌ها هدفمند شود، درست همین جاهاست که باید کارکرد آن را دید. به عبارتی یارانه‌ها باید به بخش‌های تولیدی مثل کاغذ تعلق بگیرد.

محمود آموزگار، دبیر اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران هم در این باره به جام‌جم گفت: یکی از این پنج کارخانه‌ای که تعطیل شده، کارخانه کارون است. در واقع این کارخانه فقط به صورت صوری افتتاح شد. این کارخانه از اهمیت بالایی برخوردار است، چراکه ماده اولیه تولید کاغذ تفاله نیشکر است که کارخانه نیشکر نیز در مجاورت کارخانه تولید کاغذ کارون قرار دارد.

او با بیان این‌که تا پیش از این تفاله نیشکر در کشور آتش زده می‌شد، گفت: با طراحی کارخانه کاغذسازی کارون در کنار کارخانه نیشکر کارون، امید می‌رفت بخش عمده‌ای از کاغذ کشور تأمین شود، ولی این طرح نیمه‌کاره رها شد.

دبیر اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران گفت: این کارخانه در حال حاضر هیچ فعالیتی انجام نمی‌دهد و فکر کنم ماشین‌آلات آن هم خراب یا فروخته شده باشد.

حمید قبادی، کارشناس فرهنگی و مشاور معاون سابق وزیر ارشاد نیز به خبرنگار ما گفت: بیش از 85 درصد کاغذ کشور از خارج وارد می‌شود و 15 درصد بقیه توسط همان دو کارخانه مازندران و پارس تأمین می‌شود.

او افزود: از همان 15 درصد کاغذ تولیدی از سوی این دو کارخانه نیز کارخانه مازندران بیشتر کاغذ رول تولید می‌کند، گرچه این کارخانه توانایی این را دارد که کاغذ افست تولید کند. قرارداد این کارخانه برای تولید کاغذ افست برای تأمین بخشی از نیازهای کتاب‌های درسی گواه این مدعاست.

این کارشناس فرهنگی گفت: از طرفی کارخانه پارس با مشکل مواد اولیه روبه‌روست که از خارج از کشور تأمین می‌شود. البته با افزایش قیمت کاغذ پارس که از سوی سازمان حمایت لحاظ شد، قرار است مشکل این کارخانه رفع شود.

قبادی گفت: مسأله اساسی این است که مشکل کاغذ با عادی شدن قیمت کاغذ وارداتی حل نمی‌شود، بلکه ما باید وابستگی خود را از کاغذ وارداتی قطع کنیم.

قائم‌مقام و معاون چند دوره نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران افزود: چاره‌ای جز راه‌اندازی کارخانه‌های داخلی نداریم. در این میان یکی از مهم‌ترین کارخانه‌های داخلی کارون است و اهمیتش در این است که چون مواد اولیه کاغذ (تفاله نیشکر) در کارخانه کناری آن تولید می‌شود، مسأله حمل و نقل مواد اولیه نیز مرتفع است.

به زعم این کارشناس فرهنگی، با وجود بهره‌برداری صوری از کارخانه کارون، هنوز هزینه‌ای بیش از 150 میلیارد تومان لازم است تا کارخانه کارون بتواند فعالیت خود را برای تولید کاغذ آغاز کند.

او همچنین درباره افتتاح صوری این کارخانه گفت: در زمان بهره‌برداری صوری کارخانه کارون (اواخر سال 1383) رول کاغذ از کارخانه پارس به کارخانه کارون منتقل شد و فقط مراحل نهایی برش کاغذ در آنجا صورت گرفت. به عبارت دیگر کارخانه کارون هنگام بهره‌برداری کاغذی تولید نکرد و فقط مرحله پایانی کار که برش کاغذ است، در آنجا انجام گرفت.

منصور حاجی آخوندیان، رئیس اتحادیه صنف فروشندگان کاغذ و مقوای تهران نیز در گفت‌وگو با خبرنگار ما با بیان این‌که هم‌اکنون فقط دو کارخانه پارس و مازندران فعال است، گفت: راه‌اندازی کارخانه‌های تولید کاغذ حمایت دولت را می‌طلبد و دولت باید یارانه‌ها را به صورت درست صرف حل مشکل کارخانه‌های کاغذسازی کند.

او ادامه داد: دولت برای حل مشکل کاغذ یارانه می‌دهد، اما این پول را به جای آن‌که صرف امور غیرضروری و بیهوده کند، صرف راه‌اندازی این کارخانه‌ها کند.

جدای این اظهارنظرها، وزارت ارشاد نیز چندی است کارگروه حل مشکل کاغذ را راه‌اندازی کرده است تا بتواند در حد وسع خود به حل مشکل کاغذ کمک کند. گرچه در سالی که ازسوی رهبر معظم انقلاب به عنوان سال تولید ملی و حمایت از کالای ایرانی نامگذاری شده است، جا دارد مسئولان گام‌های اساسی‌تری برای رفع مشکل تولید این کالای ضروری بردارند. از سوی دیگر یکی از مشکلاتی که به بحث کاغذ در کشور مربوط می‌شود، نگرش ناشران نسبت به استفاده از کاغذ است. ناشران که سود و زیان افزایش و کاهش قیمت کاغذ، بیش از همه متوجه آنان است، عادت دارند از کاغذ سفید استفاده کنند که یکی از گران‌ترین کاغذهاست. در حالی که در دیگر کشورهای جهان برای چاپ کتاب، ناشران بین‌المللی حتما و لزوما از کاغذ سفید استفاده نمی‌کنند و کاغذ استفاده شده در کتاب‌ها تقریبا نخودی رنگ است.

اگر همچنان این کالای اساسی بخواهد ما را به کشورهای دیگر وابسته نگه دارد و گامی در داخل کشور برای آن برداشته نشود، ضررهای فراوانی بخصوص در حوزه اقتصاد فرهنگی برای ما به همراه خواهد داشت زیرا بحث کاغذ، این روزها دربرگیری بسیاری دارد و در فعالیت نویسنده، مولف و موسسه‌های رسانه‌ای و همچنین ناشر و چاپخانه‌دار و بسیاری مشاغل دیگر تأثیرگذار است.