وقتی خون جلوی لثه‌ها را می‌گیرد

اما خیلی‌ها لثه‌ را فراموش می‌کنند؛ گویا اصلاً آن را نمی‌بینند و براحتی از کنارش می‌گذرند؛ از نظر این افراد بیماری‌های لثه یا مهم نیست یا اگر مشکلی ایجاد شود، چنان شدید و وحشتناک است که کاری از دست ما برنمی‌آید. این در حالی است که متخصصان و دندانپزشکان تاکید می‌کنند یکی از شایع‌ترین علت‌های بروز مشکلات لثه رعایت نکردن بهداشت است؛ یعنی براحتی و بدون کمترین دردسر و هزینه‌ای می‌توان بسیاری از این مشکلات را برطرف کرد.

دکتر داریوش حمیدزاده، جراح و دندانپزشک با بیان این که لثه در شرایط عادی قوامی محکم و انعطاف‌پذیر دارد و به رنگ صورتی کمرنگ است، به جام‌جم می‌گوید: خونریزی‌های لثه بر اثر پرخون شدن، التهاب و تورم عروق آن نواحی ایجاد می‌شود که این التهاب‌ها می‌تواند به صورت اولیه بروز کند یا این‌که ثانویه باشد.

وی می‌افزاید: یکی از شایع‌ترین علت‌های خونریزی لثه به صورت اولیه، رعایت نکردن بهداشت و استفاده نکردن از مسواک و نخ دندان است. در چنین شرایطی تجمع مواد غذایی و میکروب‌ها پس از مدتی باعث ایجاد پلاک میکروبی شده و در نتیجه به التهاب لثه و پرخون‌شدن آن منجر می‌شود که با کوچک‌ترین تماس خارجی لثه خونریزی خواهد کرد.

دکتر حمیدزاده درباره عوامل موثر در بروز خونریزی‌های ثانویه نیز چنین توضیح می‌دهد: خونریزی ثانویه بر اثر عوامل مختلفی از جمله بیماری‌های خونی مانند تالاسمی یا انواع سرطان‌ها مثل سرطان خون ایجاد خواهد شد. این مساله همچنین می‌تواند به عنوان عوارض جانبی برخی داروها نیز پس از مصرفشان بروز کند.

به گفته این دندانپزشک، شیمی‌درمانی و رادیوتراپی که برای درمان تومورهای ناحیه سر و گردن به کار می‌رود نیز باعث از بین رفتن غدد بزاقی و در نتیجه خشکی دهان‌شده و انعطاف‌پذیری لثه را کاهش می‌دهد. بنابراین در این مواقع شاهد آسیب‌پذیری بیشتری در این نواحی هستیم.

خانم‌های باردار معمولاً به تغذیه خود بیشتر از قبل اهمیت می‌دهند، سعی می‌کنند سرما نخورند و به هیچ بیماری‌ای‌ مبتلا نشوند و در کل 9 ماه مراقب هستند تا بدون هیچ مشکلی دوران بارداری به پایان برسد و نوزادی سالم و سرحال به دنیا بیاورند. اما در این زمان هم خیلی‌ها فراموش می‌کنند بیشتر از قبل به دندان‌ها و لثه‌هایشان رسیدگی کنند. شاید آنها نمی‌دانند تغییرات هورمونی در دوران بارداری باعث التهاب، تورم و پرخون‌شدن لثه‌ها می‌شود.

دکتر حمیدزاده ضمن بیان مطلب فوق یادآور می‌شود: خانم‌های باردار باید بهداشت دهان و دندان را بخوبی رعایت کنند و به این موضوع توجهی جدی داشته باشند. در برخی موارد، افزایش حجم لثه در این گروه از افراد به صورت شبه‌تومور نمایان می‌شود که به آن تومور حاملگی (Pregnancy Tumor) می‌گویند. البته پس از گذشت زمانی حدود دو ماه پس از تولد نوزاد، این مساله کاهش یافته و طی یک‌سال لثه بتدریج به وضع قبل از بارداری برمی‌گردد.

به گفته وی، چنین شرایطی در اثر افزایش هورمون پروژسترون در خون ایجاد می‌شود که باعث انبساط مویرگ‌های لثه و در نتیجه پرخونی و تحریک‌پذیری بیشتر آنها خواهد شد.

با توجه به آنچه گفته شد، انتظار می‌رود در دوران یائسگی نیز چنین تغییراتی در دهان ایجاد شود. آن‌طور که دکتر حمیدزاده می‌گوید در دوران یائسگی بر اثر کاهش سطح هورمون‌های زنانه و بخصوص استروژن، مخاط دهان خشک و شکننده‌ شده و بسیار آسیب‌پذیرتر از قبل خواهد شد.

وی می‌افزاید: اختلال در متابولیسم، نقص سیستم ایمنی یا کمبود برخی ویتامین‌ها نیز از جمله عواملی به حساب می‌آید که باعث تضعیف لثه و در نتیجه خونریزی آن می‌شود.

گاهی لثه کودکان هم دچار خونریزی می‌شود و پدر و مادر را حسابی نگران می‌کند، اما باید بدانیم همزمان با رویش دندان‌های دائم و هنگامی که دندان‌های شیری یکی‌یکی می‌افتد، لثه کودکان هم بسیار پرخون‌تر از قبل خواهد شد.

دکتر حمیدزاده در این زمینه خاطرنشان می‌کند: هنگامی که دندان‌های دائم در حال رویش است، لثه پرخون‌تر از قبل می‌شود و در نتیجه ممکن است شاهد خونریزی لثه باشیم؛ ولی پس از استقرار دندان‌های دائم و تکامل آنها، لثه هم استحکام خود را بازمی‌یابد و چنین خونریزی‌هایی کمتر می‌شود. البته در صورتی که خونریزی لثه‌ها تکرار شود یا هنگام افتادن دندان‌ها شیری نباشد، حتماً باید برای بررسی‌های بیشتر به متخصص مراجعه کرد و نظر او را جویا شد.

خونریزی لثه برای هیچ فردی خوشایند نیست و هیچ کس دوست ندارد دائم چنین وضعی برایش تکرار شود، اما متأسفانه خیلی‌ها تصور می‌کنند باید با مشکل خونریزی لثه بسازند و می‌گویند کاری از دست‌شان ساخته نیست. در حالی که به توصیه دکتر حمیدزاده برای پیشگیری از بروز خونریزی لثه و ایجاد چنین مشکلاتی باید بهداشت دهان و دندان را به صورت دقیق و منظم رعایت کنید.

این دندانپزشک تاکید می‌کند: مسواک زدن به شیوه مناسب و استفاده از نخ دندان ساده‌ترین و در عین حال مهم‌ترین شیوه‌ها برای کاهش چنین مشکلاتی به حساب می‌آید. همچنین در مواردی که پزشک تجویز می‌کند باید از دهانشویه‌هایی برای کاهش خونریزی لثه استفاده کنید.

به گفته وی، مراجعه دوره‌ای و منظم به دندانپزشک که باید هر شش ماه یک بار انجام شود نیز می‌تواند به طرز چشمگیری خونریزی لثه را کاهش دهد.

نیلوفر اسعدی‌بیگی‌ /‌ گروه سلامت