پرهیز از شعارزدگی در آثار معناگرا

به گزارش روز چهارشنبه جام‌جم آنلاین به نقل از روابط عمومی سیما، در این نشست جمعی از کارشناسان رسانه و منتقدان تلویزیون با طرح دیدگا‌های خود در مورد این موضوع به ارزیابی وضعیت تولید در مورد این نوع از برنامه‌ها پرداختند.

سعید قطبی‌زاده کارشناس و مجری این نشست با طرح سوالاتی درباره مفهوم معناگرایی، کارشناسان و شرکت‌کنندگان را به ارائه تعریف دقیقی از معناگرایی دعوت کرد.

در ادامه حجت‌الاسلام سعید اصفهانیان با اشاره به مفاهیمی چون معناگرایی گفت: معناگرایی یک مفهوم کلی است و انتخاب واژه‌ها باید رسا بوده و حدود و مرزهای آن نیز مشخص باشد تا بتوان در انتقال مفاهیم به مخاطب، موفقیت حاصل شود.

پژوهشگر فیلم ملک سلیمان نبی (ع) افزود: تولیدات ما باید مبین و انتقال‌دهنده مفاهیم قرآنی و روایی باشد و نمادهای ارائه شده در فیلم همخوانی با فضای حاکم بر فیلم را داشته باشد تا بتواند بر مخاطب تاثیر بگذارد.

این کارشناس تلویزیون و سینما خاطر نشان کرد: ما براساس مدل قرآنی و هنرمندانه باید ذائقه‌سازی کنیم و در تولید فیلم‌ها، هدف واحدی را براساس آموزه‌های دینی دنبال نماییم.

حجت‌الاسلام اصفهانیان با انتقاد از برخی فیلم‌هایی که با عنوان معناگرایی ساخته شده‌اند ولی در انتقال مفاهیم دینی موفق نبوده‌اند، گفت: برای ارائه مفاهیم دینی در قالب فیلم باید به نظر کارشناسان دینی توجه کنیم وگرنه تولیدات ما بر مخاطب اثر سوء خواهد گذاشت.

پژوهشگر فیلم ملک سلیمان نبی(ع) در ادامه پرهیز از شعارزدگی را در تولیدات خواستار شد و افزود: در تیتراژ اولیه برخی از فیلم‌ها تاکید شده که این فیلم‌ها بر مبنای آیه یا روایتی ساخته شده‌اند، ولی مضمونی غیر از آن داشته‌اند. باید از شعارزدگی پرهیز شود و به سمتی حرکت کنیم که مخاطب در پایان معانی عمیق دینی را دریافت نماید.

خلاء تئوریک در زمینه موضوعات دینی و انسانی از مهمترین نکاتی بود که حجت‌الاسلام اصفهانیان به آن اشاره کرد و گفت: این خلاء را حوزه و دانشگاه باید پر کنند؛ خلاء پژوهش و مسایل تئوریک باعث ساخت آثار التقاطی می‌شود.

وی در جمع‌بندی سخنان خود گفت: هنرمندی که به دنبال نمایش مفاهیم معناگرا می‌رود، ارزشمند است و تصور می‌کنم نباید نقدی بر او وارد کرد؛ بلکه تمامی انتقادها باید متوجه اساتید حوزه و دانشگاه شود که به این فیلساز خوراک فکری نرسانده‌اند و او را در این پهنه رها کرده‌اند.

در ادامه این نشست حجت‌الاسلام محمدی کارشناس مسائل مذهبی رسالت هنر را تربیت صحیح انسان دانست و گفت: هنر زمانی هنر است که دعوت به معنویت کند و نباید با آموزه‌های دینی تناقض داشته باشد.

این کارشناس مذهبی و رسانه‌ای افزود: هنر وسیله‌ای است که بعد انسانی و الهی انسان‌ها را شکوفا می‌کند و آن را به منصه ظهور می‌رساند و بر این اساس رسالت ما بسیار سنگین است.

وی خاطر نشان کرد: هدف سینمای معناگرا این است که انسان را به معنویت، اخلاق اسلامی و آموزه‌های دینی دعوت کند و اصولا هنر صحیح معناگرا است و آنچه در این زمینه مهم است؛ دقت در روش‌ها است تا مفاهیم دینی با روشی صحیح به مخاطب عرضه شود.

حجت‌الاسلام محمدی تاکید کرد: باید قبل از ساخت سریال‌ها با کارشناسان دینی گفت‌وگو کرد و دیدگاه‌های آنها را در فیلمنامه‌ها استفاده کرد در غیر این‌ صورت آثار ما تاثیری سوء بر مخاطب خواهد گذاشت.

وی در پاسخ به این سوال که به نظر شما آیا فیلم‌هایی که در کشورهای دیگر با نگرش به اخلاقیات و مسایل ماورایی ساخته می‌شود را نیز می‌توان در فیلم‌های معناگرا طبقه‌بندی کرد، گفت: به عقیده ما دین حق است و حق یعنی اسلام. هر کس در هرجای دنیا مفاهیمی از حق و حقیقت را بیان کند به عقیده ما دین اسلام را بیان کرده است. به عبارت دیگر اینکه در چه جامعه و یا با چه زبانی کلام حق گفته شود؛ اصلا مهم نیست.

در این نشست همچنین شاپور عظیمی منتقد سینمایی با انتقاد از برخی تولیدات معناگرا گفت: در بیشتر این فیلم‌ها بیش از رحمانیت خداوند به نیروهای شر پرداخته می‌شود و این نکته اثری سوء برمخاطب دارد.

وی خاطر نشان کرد: درباره مفهوم معناگرایی تعریف صحیحی وجود ندارد و بیشتر سریال‌های تلویزیونی که ساخته شده‌اند حق مطلب را ادا نکرده‌اند؛ که باعث پس زدن مخاطب می‌شود.

این منتقد و نویسنده سینما و تلویزیون تصریح کرد: در آثار معناگرا باید به زندگی روزمره آدم‌ها توجه شود و بر اساس آن به زبان مخاطب صحبت شود؛ زیرا حیات یک رسانه به جذب و نگهداری مخاطبانش بستگی دارد.

وی در خاتمه از برنامه‌سازان خواست تا به این سوال پاسخ دهند که مخاطب تا چه اندازه برای انها اهمیت دارد؟ و ادامه داد: پس از پاسخ به این سوال می‌توان بسته‌ای مبتنی بر آیات و روایات را طراحی کرد و براساس آن به تولید آثاری با کیفیت بالا اقدام نمود. آثاری که در پایان برای مخاطب چراغ راهی شود.

 حسین معززی نیا دیگر منتقد و کارشناس این جلسه بود که طی سخنانی گفت: باید در ارائه تعابیر و تعاریف دقیق باشیم زیرا برخی از این تولیدات ما در حوزه معناگرایی قرار نمی‌گیرند و بر این اساس نمی‌توانیم در جذب مخاطب موفق باشیم.

وی در خاتمه اضافه کرد: آنچه همگان بر آن اتفاق نظر دارند، رسیدن به تعریفی از فیلم معناگراست. پس از رسیدن به تعریفی مشخص در اجرا، مشکل چندانی پیش نخواهد آمد. البته برای اجرای یک سیاست کلان نیازمند استمرار هستیم و متاسفانه در سیاست‌های فرهنگی ما استمرار وجود ندارد و این شاید آسیبی جدی برای فیلمسازی در زمینه‌های گوناگون باشد.

 دلداری از مدیریت ارزشیابی سیما نیز با ارائه گزارشی از تولید برنامه‌های نمایشی معناگرا به نقد برخی از این دست برنامه‌ها پرداخت و گفت: اسلام به عنوان دینی جامع چهارچوب‌هایی را تعریف کرده است که فیلم‌ساز باید مطابق آن، آثار خود را به مخاطب عرضه کند.

در این نشست همچنین سعید رحمانی فیلمنامه‌نویس گفت: منظور از مفهوم معناگرا یعنی اثرگذار معنوی و اگر در تولیدات تلویزیونی ساختار و مضمون هر دو معناگرا باشند آن اثر می‌تواند؛ بر مخاطب تاثیر مثبت بگذارد.

گفتنی است، این نشست که با همکاری دانشکده صداوسیما، اداره کل آموزش و پژوهش و روابط‌عمومی سیما برگزار شده بود؛ از سلسله بررسی‌های برنامه‌های سیماست که قرار است از این پس در دانشکده رسانه ملی برگزار شود.