نگاهی گذرا به وضع نخبگان ایرانی

ببینید این 11 هزار نخبه‌ای که ما به آن اشاره کرده‌ایم، نخبگانی هستند که برای دریافت تسهیلات در بنیاد ملی نخبگان پرونده دارند، اما این آمار اصلا به این معنی نیست که ما در کل کشور فقط 11 هزار نخبه داریم.

بسیاری از نخبگان در کشور گمنام هستند و در آمارها دیده نمی‌شوند یا اصلا حوزه کاریشان طوری بوده که مورد بررسی قرار نگرفته است.

مثلا در حوزه کاری ادیبان تاکنون آمار خاصی درباره نخبگان رشته ادبیات انجام نشده است، اما در کل می‌توانم بگویم این 11 هزار نفر، افرادی هستند که از حمایت‌های بنیاد برخوردار هستند ولی در جای جای این کشور، نخبه وجود دارد.

ما در بنیاد ملی نخبگان، افراد را به دو گروه نخبه و استعداد برتر تقسیم کرده‌ایم که در واقع استعدادهای برتر نخبه نیستند ولی ظرفیت نخبه شدن را دارد.

استعدادهای برتر را هم به دو گروه آغازگران و آینده‌سازان تقسیم کرده‌ایم و هر کدام از این گروه‌ها با مشکلات خاص خودشان دست و پنجه نرم می‌کنند.

مثلا در گروه آغازگران که سن کمی دارند، معمولا دانش‌آموز هستند و باید استعدادهای نخبگی آنها شناسایی شود، عمده مشکلشان این است که به دلیل فشارها و راهنمایی‌های غلط جامعه، مدرسه و خانواده، استعدادشان هرز می‌رود.

مثلا دانش‌آموزی که استعداد هنری دارد، به اجبار به رشته‌های مهندسی فرستاده می‌شود.

در گروه آینده‌سازان که معمولا دانشجو هستند و طرح‌های مبتکرانه ارائه می‌دهند، مشکل مالی وجود دارد. یعنی امکانات و تسهیلات مالی ندارند که بتوانند از استعدادشان استفاده کرده و ارتقا پیدا کنند.

مشکلات گروه نخبگان، شکل جالب‌تری دارد. آنها مراحل استعداد برتر را طی کرده‌اند و مثل درختان پرمیوه‌ای هستند که باید جامعه از وجود آنها استفاده کند، اما فعالیت‌ها و حضور آنها کمتر دیده می‌شود.

عمده فعالیت‌های بنیاد ملی نخبگان در حوزه آینده‌سازان متمرکز شده است و حمایت‌های ما هم از این گروه استعدادهای برتر، حمایت‌های مالی است.

البته جدای از حمایت‌های مالی، فعالیت‌های فرهنگی متنوعی هم برای شناساندن فعالیت‌های نخبگان در سطح جامعه انجام می‌دهیم.

می‌توانم بگویم که ما در سال گذشته، دو حرکت جدی برای حمایت از نخبگان آغاز کرده‌ایم که اولین فعالیت ما مربوط به طرحی به نام «شهاب» است که در این طرح، شناسایی، مدیریت استعدادهای برتر و هدایت درست آنها مدنظرمان بود.

اما مهم‌ترین حمایتی که اخیرا از نخبگان ایرانی به عمل آمده است، تصویب و ابلاغ سند راهبردی کشور در امور نخبگان است.

در این سند بر لزوم همکاری همه دستگاه‌ها برای حمایت از نخبگان کشور تاکید شده است و در آبان امسال نیز این سند مهم با دستور رئیس‌جمهور به همه دستگاه‌ها ابلاغ شد.

من مطمئن هستم این سند راهبردی می‌تواند اوضاع معیشتی، مالی و فرهنگی نخبگان ایرانی را بهبود ببخشد.

به نظرم فعالیت نخبگان در حال رشد است که گرچه گسترش آن، سخت و پیچیده است، اما مهم این است که ما در حال تلاش هستیم از ظرفیت نخبگان کشور استفاده کنیم و این ظرفیت را به حداکثر ممکن برسانیم.

واقعا باید به آینده نخبگان ایرانی امیدوار بود، زیرا هم توان و ظرفیت نخبگی در بین ایرانی‌ها وجود دارد و هم بدنه مدیریتی کشور رفته‌رفته به ارزش و اهمیت فعالیت‌های نخبگان بها می‌دهد.

مثلا همین تصویب و ابلاغ سند راهبردی کشور در امور نخبگان نشان می‌دهد که یک اجماع عمومی برای حمایت از نخبگان کشور وجود دارد و با توجه به همه این موارد می‌توانم بگویم با وجود همه مشکلاتی که پیش‌روی نخبگان کشور وجود دارد، دورنمای نخبگان ایرانی روشن و پرامید است.