او که یادش با ماست

صد و دو سال پیش روستای گلیرد طالقان شاهد تولد انسانی بود که سال ها بعد نامش در تاریخ انقلاب اسلامی این مرزو بوم جاودانه شد، او آیت الله سید محمود اعلایی طالقانی، بزرگمردی مذهبی، با تقوا، اهل علم و فضیلت بود که از همان سال های نخستین عمرش به یادگیری مفاهیم اسلامی و علوم دینی پرداخت و در کنار آن به فراگیری خواندن و نوشتن در محضر ملا سید تقی اورازانی مشغول شد.

سپس به همراه خانواده راهی تهران شد و در این شهر سکنی گزید تا آنکه به منظور تکمیل تحصیلات دینی در مدارس رضویه و فیضیه قم رهسپار آن دیار شد، ایشان پس از مدتی شهر نجف اشرف را برای ادامه زندگی برگزید اما بعد از زمانی کوتاه به قم بازگشت و موفق به اخذ درجه اجتهاد از آیت الله حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی شد.

آیت الله طالقانی سپس به تهران بازگشت و به تدریس علوم دینی در مدرسه سپهسالار(شهید مطهری کنونی) مشغول شد، ایشان در کنار پرداختن به امور دینی هرگز از سیاست غافل نشد و هماره به مبارزه با استبداد پرداخت، ایشان دریافته بود که دین و قرآن تنها راه رهایی جامعه از سیطره طاغوت است و به همین منظور برای آگاهی جامعه همزمان با جلسه های تفسیر قرآن؛ آموزش جوانان برای مقابله با رژیم را در سرلوحه برنامه های خویش قرار داد و این گونه از پرچم داران راه آزادی و مبارزه با استبداد شد.

وی به علت انتشار اعلامیه ای علیه کشف حجاب در سال 1318 هجری خورشیدی به زندان محکوم و پس از دو سال آزاد شد، آیت الله طالقانی مدتی بعد با هدف آشنایی جوانان با معارف اسلامی اقدام به تشکیل کانون اسلام و انتشار مجله ˈدانش آموزˈ از سوی این کانون کرد. ایشان در 1327خورشیدی سمت امام جماعت ˈمسجد هدایتˈ را بر عهده گرفت.

آیت الله طالقانی پس از کودتای 28 مرداد 1332هجری خورشیدی از سوی حکومت متهم شد که به نواب صفوی و یارانش پناه داده است، به همین علت زندانی شد، اما با توجه به عدم وجود مدرکی علیه وی، پس از مدتی آزاد شد و فعالیت های سیاسی خویش را از سر گرفت.

این مبارز راه حق، برای یکپارچگی جامعه اسلامی بسیار تلاش و کوشش کرد، ایشان برای اتحاد بیشتر علمای شیعه و اهل تسنن در 1338 هجری خورشیدی به مصر سفر کرد و همچنین در کنگره های ˈشعوب المسلمینˈ در کراچی و ˈاسلامی قدسˈ در بیت المقدس، که سالی یکبار تشکیل می شد، شرکت کرد. وی پس از اعلام انقلاب سفید در 1341 هجری خورشیدی به همراه امام خمینی(ره) به مخالفت با این تصمیم برخاست.

سرانجام آیت الله طالقانی به دلیل فعالیت های گسترده سیاسی و مبارزه های فراوان بر ضد رژِیم دستگیر و روانه زندان شد، اما ایشان در زندان هم به مبارزه ادامه داد و در آنجا جلسه های تفسیر قرآن، نهج البلاغه و تاریخ اسلام را تشکیل می داد. وی پس از رهایی از زندان دگربار به مبارزه با حکومت پهلوی پرداخت تا آنکه با انتشار اعلامیه معروف خویش به نام ˈدیکتاتور خون می ریزدˈ در صدها نسخه به ده سال زندان محکوم شد، در این دوران با نوشتن تفسیرˈپرتوی از قرآنˈ تلاش کرد تا مردم را با بزرگی و سازندگی این کتاب آسمانی آشنا کند، در نهایت ایشان در سال 1346 هجری خورشیدی از زندان آزاد شد،اما در سال 1350 هجری خورشیدی به دلیل ادامه مبارزه علیه حکومت دستگیر و برای مدتی به زابل و بافت کرمان تبعید شد، این آغاز یکی از سخت ترین دوره های زندگی این روحانی عالیقدر و معلم اخلاق بود.

هنگامی که در پاییز سال 1354هجری خورشیدی مخالفت ها با رژیم گسترش یافت، حکومت برای حفظ قدرت خویش از هیچ جنایتی چشم پوشی نکرد و به منظور جلوگیری از فعالیت آیت الله طالقانی، ایجاد ترس و وحشت در جامعه ایشان را دستگیر و زندانی کرد تا آنکه این روحانی عالیقدر پس از گذراندن دوران سخت زندان در هشتم آبان 1357هجری خورشیدی آزاد شد.

آیت الله طالقانی پس از آزادی برای پیروزی انقلاب فعالیت های بسیاری را انجام داد و هماره مردم را به صبر و بردباری و مبارزه با رژیم دعوت می کرد تا اینکه با صدور پیامی به مناسبت ماه محرم در سال 1357 هجری خورشیدی باعث شکل گیری راهپیمایی ها و اعتصاب های گسترده ای شد.

وی با هدف وارد ساختن ضربه بر حکومت پهلوی و در حمایت از امام خمینی(ره)، پیامی به مناسبت فرا رسیدن ایام تاسوعای حسینی منتشر و مردم را به شرکت در یک راهپیمایی سراسری دعوت کرد و اعلام داشت که خود نیز در راهپیمایی این روز شرکت خواهد کرد، این اعلامیه در کنار پیام معمار بزرگ انقلاب، بسیار تاثیرگذار بود و سبب حضور میلیون ها نفر در خیابان ها شد.

پس از پیروزی انقلاب، آیت الله طالقانی از سوی امام خمینی(ره) به عنوان نخستین امام جمعه تهران منصوب و اولین نماز جمعه به امامت او در دانشگاه تهران برپا و با استقبال گسترده مردم همراه شد.

آیت الله طالقانی در اهمیت نماز جمعه می گفت: "نماز جمعه مظهر کاملی است از صف توحیدی تمام ملت های مسلمان و در عین حال آگاهی، تنبه، هوشیاری، افشا کردنِ دسایسِ دشمن و مطلع کردن همه مسلمانان به وظایف و مسئولیت هایی که دست کم در مدت یک هفته در پیش دارند. نماز جمعه صف عبادت، صف حق پرستی، صف روابط قلوب و وجدان های بیدار خداپرستان، در عین حال صف نظام، صف جنگ، صف فرماندهی و فرمان بری است..."

این روحانی برجسته عهده دار ریاست شورای انقلاب اسلامی نیز بود و همچنین در 12مرداد 1358هجری خورشیدی به عنوان نماینده مجلس خبرگان از سوی مردم تهران انتخاب شد.

این مبارز راه عدالت آثار پرباری را از خویش به یادگار گذاشته است که از آن میان می توان به پرتوی از قرآن، مقدمه و تعلیق بر کتاب تنبیه الامة و تنزیه الملة، اسلام و مالکیت، به سوی خدا می رویم، پرتوی از نهج البلاغه، آینده بشریت از نظر مکتب ما، آزادی و استبداد، آیه حجاب، مرجعیت و فتوا و ... اشاره کرد.

آیت الله طالقانی که به فرموده امام خمینی(ره) به حق ابوذر عصر خویش بود و هماره در راه برپایی حق و عدالت کوشید و هیچ گاه ذره ای از اهداف خویش غافل نشد، سرانجام در نوزدهم شهریور 1358هجری خورشیدی دعوت حق را لبیک گفت و به ملکوت اعلا پیوست.

او یار باوفای مردم ایران در انقلاب اسلامی به شمار می رفت که هماره در کنار آنان برای سربلندی این مرزو بوم به مبارزه پرداخت و هرگز دست از آرمان های خویش برنداشت؛ ابوذر زمانی که از پرچمداران صداقت، ایمان و ایثار بود و یادش در خاطره مردمان این سرزمین هماره جاودان است.(ایرنا)