شگفتی‌ بدن انسان با زبان تصویر

ولی گروه برنامه‌ساز «شگفتی‌های آفرینش» ثابت کرد می‌توان علم را به زبان ساده روایت کرد تا مخاطبان اطلاعات بیشتر درباره فیزیولوژی بدن کسب کنند، برنامه‌ای که ساختار و محتوای آن به گونه‌ای است که بیننده را خسته نمی‌کند.

ویژگی‌های برنامه شگفتی‌های آفرینش که از شبکه چهار سیما در حال پخش است ما را بر آن داشت تا درباره جزئیات آن با مریم فیروزی تهیه‌کننده‌اش که تهیه برنامه‌هایی مانند اردی‌بهشت، طلوع، پرتو و... را دارد همصحبت شویم.

مریم فیروزی، تهیه‌کننده برنامه شگفتی‌های آفرینش در پاسخ به این سوال که این برنامه چه ویژگی‌هایی داشت که شما را برای تهیه آن ترغیب کرد، گفت: من از سال 1374 تاکنون مشغول برنامه‌سازی برای تلویزیون هستم. علاقه شخصی من حوزه بهداشت و سلامت است. به همین دلیل در 17 سال برنامه‌سازی تلاش کردم برنامه‌های تخصصی برای گروه دانش شبکه چهار تهیه کنم. در واقع از ابتدای راه‌اندازی شورای سیاستگذاری سلامت سیما، برنامه‌های متنوعی در این‌باره تولید کردم و نسبت به این مقوله آشنایی دارم.

وی ادامه داد: معمولا برنامه‌هایی که در حوزه بهداشت و سلامت تهیه می‌شود به علائم و نشانه‌های بیماری و درمان آن اختصاص دارد و کمتر برنامه‌ای به نحوه کارکرد و وظایف اندام‌های بدن می‌پردازد تا مخاطبان با ساختار بدن بیشتر آشنا شوند.

فیروزی افزود: وقتی شهرام کجوری، مدیر گروه دانش که خودش هم پزشک است پیشنهاد تهیه برنامه‌ای را با موضوع اندام‌های بدن به من داد، خیلی خوشحال شدم و احساس کردم موضوع جذاب و تازه‌ای برای بینندگان شبکه چهار خواهد بود.

تهیه‌کننده برنامه شگفتی‌های آفرینش درباره چگونگی تولید برنامه علمی به زبان ساده گفت: دشواری‌های خودش را داشت. اتفاقا یکی از گرفتاری‌های بزرگ ما در این برنامه، روایت علم به زبان ساده بود تا تمام مخاطبان این شبکه موضوع برنامه برایشان قابل درک باشد. به هر حال خیلی از آدم‌ها زیست‌شناسی نخواندند و فهمیدن مسائل زیست‌شناسی برایشان دشوار است. به همین دلیل ما تلاش کردیم این برنامه برای مخاطبان کاملا قابل فهم باشد.

فیروزی درباره بخش‌های نمایش و انیمیشن برنامه شگفتی‌های آفرینش گفت: به دلیل این‌که می‌خواستیم درک موضوع برنامه برای مخاطبان راحت شود، بخش نمایش و انیمیشن را طراحی کردیم. بنابراین در پنج دقیقه اول برنامه نمایشی پخش می‌کنیم تا مخاطبان با وسایل و ابزارهای پزشکی آشنا شوند.

وی در ادامه افزود: به عنوان مثال برای نشان دادن یک سلول، قلعه‌ای را با وسایل خانه‌سازی درست کردیم و سلول را به قلعه تشبیه کردیم یا برای نشان دادن چگونگی کار کلیه علاوه بر تجهیزات پزشکی، صندلی و دستگاه دیالیز را به برنامه آوردیم و نشان دادیم این دستگاه‌ با آن که نسبت به کلیه خیلی بزرگ است، اما فقط 10 درصد از کار کلیه را انجام می‌دهد و به مخاطبان گوشزد کردیم باید مراقب کلیه‌هایشان باشند. همچنین برای قابل فهم بودن مسائل از انیمیشن‌ها هم استفاده کردیم تا به درک مساله کمک کند.

این تهیه‌کننده در پاسخ به این سوال که چرا در این برنامه از هنرمندانی دعوت می‌شود که در دوره‌ای مبتلا به یک بیماری بودند یا هستند، گفت: خواستیم هنرمندان از طریق صحبت کردن درباره بیماری‌هایشان، مخاطبان را به موضوع نزدیک کنند. در مجموع هدف از تهیه برنامه شگفتی‌های آفرینش به فکر واداشتن مخاطبان است. دلیل این‌که ماه رمضان هم انتخاب کردیم به این خاطر بود که در این ماه مردم اوقات فراغت‌شان بیشتر بوده و ماه عبادت است. فکر کردن، عبادت محسوب می‌شود، بنابراین تلاش کردیم با تهیه این برنامه مخاطبان درباره عظمت آفرینش فکر کنند.

تهیه‌کننده برنامه شگفتی‌های آفرینش اشاره کرد: معمولا هنرمندان به صرف ذات هنرمند بودن‌شان به برنامه‌های تلویزیونی دعوت می‌شوند و خیلی برنامه‌سازان از دعوت آنها هدف خاصی را دنبال نمی‌کنند، اما ما یک هدف تخصصی از آوردن آنها به برنامه شگفتی‌های آفرینش داریم. خوشحالم آنها دعوت ما را پذیرفتند و ما توانستیم این برنامه را با یک محتوای غنی تهیه کنیم و علم را در سطح فراگیر مطرح کنیم تا مورد توجه مخاطبان قرار بگیرد. در واقع با این برنامه به زبان علمی توکل به خدا را مطرح کردیم.

وی افزود: به همین دلیل ما در برنامه شگفتی‌های آفرینش علاقه‌مند بودیم همه مخاطبان این شبکه درگیر برنامه شوند. من از دوران کودکی علاقه‌مند به مسائل علمی بودم و همیشه یکی از دغدغه‌هایم این بود که چرا مسائل علمی به زبان شیوا بیان نمی‌شود تا برای مخاطبان جذابیت داشته باشد. خوشحال هستم مخاطبان عام که برنامه‌های دیگر شبکه‌ها را دنبال می‌کند و خیلی مخاطب شبکه چهار نیستند، جذب برنامه شگفتی‌های آفرینش شده​اند و این برنامه را تماشا می‌کنند.

فیروزی یادآور شد: ما تلاش کردیم در قالب نمایش و انیمیشن و توضیحات قابل هضم در زمینه پزشکی بسته‌بندی مناسبی از فیزیولوژی بدن به مخاطبان ارائه کنیم. حالا که خودم انیمیشن‌های این برنامه را می‌بینم می‌گویم ای کاش زمانی که درس ایمن‌شناسی را پاس می‌کردم چنین انیمیشن‌هایی می‌دیدم تا مطالب راحت‌تر به خاطرم سپرده می‌شد!

تهیه‌کننده برنامه شگفتی‌های آفرینش در پاسخ به این سوال که معمولا تهیه برنامه‌های پزشکی هزینه‌بر است، برای تامین هزینه‌های این برنامه چه راهکاری داشتید، گفت: بله، همان‌طور که اشاره کردید هزینه برنامه‌های پزشکی بالاست بویژه ‌برنامه‌ای که 30 قسمت 60 دقیقه‌ای باشد. ما برای برنامه شگفتی‌های آفرینش به اندازه تجهیزات یک بیمارستان ابزار پزشکی به برنامه آوردیم. مسلما آوردن این تجهیزات به برنامه هزینه‌‌بر است، اما من تلاش کردم از طریق ارتباطاتی که با دوستان در بیمارستان‌ها دارم، این دستگاه‌ها را به برنامه بیاورم.

وی افزود: همچنین مولاژهای پزشکی (اسکلت انسان)‌ هم یکی از شرکت‌های تجهیزات پزشکی در اختیارمان گذاشت. در مجموع اتاق کنار استودیوی برنامه پر از تجهیزات پزشکی است. ما تلاش کردیم هر دستگاهی را که برنامه لازم دارد حتما بیاوریم. یکی از نقدهایی که به برنامه‌های حوزه بهداشت وارد است، این که در این برنامه فقط از مجری به جای مجری ـ کارشناس استفاده می‌شود، اما برنامه شگفتی‌های آفرینش هم از مجری و هم از مجری ـ کارشناس بهره برده است.

تهیه‌کننده شگفتی‌های آفرینش درباره انتخاب مجری و مجری ـ کارشناس توضیح داد: ابتدا می‌خواستیم برنامه فقط مجری کارشناس داشته باشد تا هم نسبت به موضوع شناخت داشته باشد و هم این‌که بلد باشد چگونه یک برنامه را هدایت کند، ولی وقتی متن‌های برنامه را ویرایش می‌کردم، احساس کردم واژه‌هایی که ممکن است برای من، مجری ـ کارشناس برنامه و کسانی که زیست‌شناسی خوانده‌اند قابل فهم باشد برای مخاطبان عام دشوار باشد و متوجه این واژه‌ها نشوند، به همین دلیل تصمیم گرفتم در کنار مجری ـ کارشناس، یک مجری هم داشته باشیم تا نقش مخاطب را بازی کند و سوالاتی را که برای مخاطب پیش می‌آید از مجری ـ کارشناس بپرسد.

وی افزود: به همین دلیل سیدمهدی میرباقری را به عنوان مجری برنامه انتخاب کردیم. او فوق لیسانس رشته نقاشی و معماری است؛ واژه‌ها را خیلی ساده بیان می‌کند و دکتر سیامک علیزاده هم مجری ـ کارشناس برنامه است.

فیروزی درباره این‌که تولید این برنامه باز هم ادامه خواهد داشت یا نه،گفت: به احتمال زیاد این برنامه با نام دیگری به صورت هفتگی پخش می‌شود. اول شهریور هم یک برنامه زنده 10 ساعته به مناسبت روز پزشک خواهیم داشت. همچنین قرار است برای گروه فرهنگی ـ اجتماعی شبکه چهار یک برنامه با عنوان «پایان‌نامه» ‌با موضوع تزهای دکتری تهیه کنم.