وایپ

شکل سنتی وایپ، آمدن نمای جدید روی نمای قبلی است که عمدتا به صورت افقی و از سمت چپ به راست قاب تصویر انجام می‌شود، اما در عین حال اشکال دیگری از وایپ هم وجود دارد که از جمله آنها وایپ اریب یا مورب است که به عنوان نمونه در سری جنگ‌های ستاره‌ای جورج لوکاس مورد استفاده قرار گرفته است.

وایپ همچنین می‌تواند به شکل مربع، دایره، مارپیچ و هر شکل دیگری به کار رود که در میان این موارد وایپ دایره دست کم در آثار کلاسیک که در آنها سایه روشن تصویر، نقشی مهم در هدایت توجه بیننده ایفا می‌کند، نمونه‌ای مرسوم و قابل مشاهده است.

کوئنتین تارانتینو از جمله کارگردان‌های امروز سینمای جهان است که در آثار خود، هم از تقسیم کادر و هم از وایپ که تدابیری کلاسیک در فرآیند فیلمسازی هستن‍‍‍‍‍د استفاده جالب توجهی کرده است.

به عنوان نمونه می‌توان قسمت نخست فیلم «بیل را بکش» را مثال آورد که در صحنه بستری‌بودن اوما تورمن در بیمارستان، تصویر بئاتریکس با وایپ تصویر زنی که قرار است او را به قتل برساند کنار می‌رود و به این شکل ما شاهد یک نوع وایپ مدرن با ارجاع به وایپ سنتی و کلاسیک هستیم یعنی از یک طرف نمای دوم به صورت افقی حرکت و تمام کادر را پر می‌کند و از طرف دیگر به جای این که روی نمای اول کشیده شود و آن را بپوشاند، نمای نخست را کنار می‌زند و خود جایگزین آن می‌شود، به طوری که به نظر می‌رسد حرکت دوربین است که این انتقال تصویری بخصوص را ایجاد کرده است.

نوع دیگری از وایپ که وایپ‌کنشی نام دارد صرفا مربوط به مرحله تدوین نیست و با بخش فیلمبرداری اثر نیز مرتبط است.

در این نوع وایپ، دوربین با در قاب گرفتن کامل یک سوژه، زمینه‌ای فراهم می‌کند برای منتقل‌شدن به نمایی دیگر، یعنی در واقع ما در این نوع پیوند تصویری شاهد نوعی وایپ واقعگرا هستیم که با استفاده از عناصر موجود در صحنه انجام گرفته است.

حال این پوشیده‌شدن کامل عدسی دوربین می‌تواند حاصل حرکت دوربین به سمت سوژه باشد یا حرکت سوژه به سمت دوربین.

آنچه اهمیت دارد، واقع‌نمایی این نوع بخصوص از وایپ است و این که به موجب آن مخاطب می‌پندارد هیچ‌گونه قطعی در تصویر انجام نگرفته و او در حال تماشای ادامه نمای نخست است.

هیچکاک در فیلم «طناب» که عامدانه بدون بهره‌گیری از تکنیک مونتاژ و قطع تصویر ساخته شده یا بهتر است بگوییم از مونتاژ پنهان به جای مونتاژ آشکار در آن استفاده شده است، از این نوع وایپ به منظور ایجاد فرصتی برای تعویض نگاتیو و نیز پوشاندن برش (کات) به کار رفته در ساختار فیلم بهره گرفته است.

آزاد جعفری