به گزارش جام جم آنلاین؛ وزارت آموزش ملی ترکیه روی جلد این کتاب‌ها بخش شمال‌غربی کشور ایران را که شامل استان‌های آذری‌زبان است، بدون در نظر گرفتن مرز‌های رسمی میان کشورها، به‌عنوان جهان ترک معرفی کرده است. اقدامی که با توجه به سابقه کشور‌هایی مانند ترکیه و جمهوری آذربایجان باید آن را جدی گرفت و واکنش مناسبی در مقابل آن از سوی ایران انجام بگیرد.
جهان ترک روی نقشه ترکیه
شاید در نگاه اول این کار موضوع مهمی به چشم نیاید و طبق گفته کورشاد زورلو، معاون رئیس حزب حاکم عدالت و توسعه (AKP) و مسئول روابط با کشورهای ترک، هدف از انتشار این آثار آن است که نسل جوان با میراث فرهنگی مشترک خود بیشتر آشنا شود، درک بهتری از جهان ترک معاصر پیدا کند و اهمیت پیوند‌های مشترک میان ملت‌های ترک را بشناسد. اما وقتی این موضوع را در یک افق وسیع‌تر ببینیم و به شیطنت‌هایی که در سطح مقامات عالی و قشر دانشگاهی کشور ترکیه پیش از این انجام شده نظر کنیم، این نکته بیش از پیش مشخص می‌شود؛ در حالی که ما در داخل به دنبال اتحاد کشورها بر اساس داشته‌های مشترکشان ذیل مفاهیمی، چون ایران فرهنگی هستیم، کشورهای دیگر به دنبال نهادینه کردن مفاهیمی هستند که در نهایت به تجزیه کشورهای دیگر و توسعه سرزمینی خود منجر می‌شود.
از آذربایجان جنوبی تا جهان ترک
این موضوع که تحت عنوان «آذربایجان جنوبی» در ادبیات سیاسی کشورهای همسایه جریان دارد و دنبال می‌شود، موضوع تازه‌ای نیست و می‌توان رد آن را در تاریخ نه‌چندان دراز کشورهای همسایه پیدا کرد. اما پرداختن به آن در دوره زمام‌داری رجب طیب اردوغان که سیاست ناسیونالیستی را دنبال می‌کند و ردپای اقداماتش رویای احیای امپراتوری عثمانی را در سر می‌پروراند، بیشتر شده که در ادامه به مهم‌ترین آنها اشاره می‌کنیم. یکی از مهم‌ترین نمونه‌ها به ۲۰ آذر ۱۳۹۹ برمی‌گردد؛ زمانی که رجب طیب اردوغان در مراسم رژه پیروزی جمهوری آذربایجان در باکو شرکت کرد. او در این مراسم شعری از بختیار وهاب‌زاده، شاعر آذربایجانی، درباره رود ارس خواند.
شعر ارس و حاشیه‌های اردوغان
شعر درباره جدایی مردمی در دو سوی ارس سخن می‌گفت و مضمون آن این بود که دو طرف ارس به اجبار از یکدیگر جدا شده‌اند. اهمیت موضوع از آنجا بود که در روایت تاریخی رایج درباره تقسیم سرزمین‌های آذربایجانی، رود ارس نماد جدایی بخش‌های شمالی و جنوبی آذربایجان تلقی می‌شود؛ بخش شمالی امروز عمدتاً جمهوری آذربایجان است و بخش جنوبی در قلمرو ایران قرار دارد. این اظهارات با واکنش رسمی ایران مواجه شد و وزارت خارجه ایران سفیر ترکیه را احضار کرد. با این حال، مقام‌های ترکیه تأکید کردند که شعر درباره جنگ قره‌باغ بوده و اردوغان قصد اشاره به تمامیت ارضی ایران را نداشته است.
نقشه دولت باغچلی چه می‌گفت؟
نمونه مهم دیگر تقریباً یک سال بعد اتفاق افتاد؛ زمانی که دولت باغچلی، رهبر حزب حرکت ملی ترکیه (MHP) و متحد سیاسی اصلی اردوغان، در دیدار با اردوغان در مجتمع ریاست‌جمهوری ترکیه، نقشه‌ای با عنوان «جهان ترک» را به رئیس‌جمهور ترکیه هدیه داد. در این نقشه، علاوه بر ترکیه و جمهوری آذربایجان، مناطق وسیعی خارج از مرز‌های این کشورها نیز در قالب محدوده «جهان ترک» نمایش داده شده بود و بخش‌هایی از خاک ایران نیز در محدوده رنگی نقشه قرار داشت.
آذربایجان جنوبی در ادبیات دانشگاهی
این موضوع حتی در ادبیات دانشگاهی در ترکیه نیز امری پذیرفته شده است. به‌عنوان مثال، مقاله دانشگاهی «Türk-İran İlişkilerinde Güney Azerbaycan Meselesi» (مسئله آذربایجان جنوبی در روابط ترکیه و ایران) که در Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi (مجله پژوهش‌های اجتماعی ترکیه) منتشر شده، اساساً «مسئله آذربایجان جنوبی» را به‌عنوان یکی از موضوعات روابط ایران و ترکیه بررسی می‌کند و آن را به مناطق آذری‌نشین شمال ایران مربوط می‌داند.
وقتی فرهنگ، پوشش یک ادعا می‌شود
این موارد را وقتی در کنار دیگر کنش‌هایی مانند تصویر نقشه‌های جعلی در دو کشور ترکیه و جمهوری آذربایجان می‌گذاریم، موضوع چنان روشن می‌شود که سخت است نپذیریم در پس این رویداد‌ها نیت شومی نشسته است. در چنین شرایطی نیز دولتمردان باید بیش از همیشه نسبت به این اتفاقات ریز و جزئی که پوششی فرهنگی دارند، حساس باشند؛ چرا که پیش از این نمونه‌هایی وجود داشته که اولین قدم متجاوزان و استعمارگران به سرزمین‌های نو از طریق اقدامات فرهنگی و حضور مبلغان دینی بوده است. خلاصه اینکه؛ همان‌طور که به کشورهای! کوچک حاشیه جنوبی خلیج فارس که چشم به جزایر ایرانی دوخته‌اند، گفته شد، باید به دیگرانی که در این شرایط سخت که کشور در آن قرار دارد نیز گفت: آنچه به مشام می‌رسد، بوی کباب نیست؛ خر داغ می‌کنند!
رئیس مرکز آمار ایران در گفتوگوی اختصاصی با روزنامه «جام‌جم» تشریح کرد
همراه با رضا فیاضی، بازیگر خاطرهساز تلویزیون
