لباس لری در بوته فراموشی

لباس لری از چنان ارزش و محبوبیتی در بین اقوام لر برخوردار است که ترانه‌های زیادی در باب هراس از فراموشی و نابودی کامل آن سروده شده است.

این لباس که با فرهنگ اقوام لر پیوندی کهن و دیرینه دارد، دارای ویژگی‌های خاصی است که بر اساس طبقه و شأن اجتماعی افراد طراحی و ساخته شده است. البته لباس مردان، زنان و کودکان لر از الگوی واحدی برخوردار است، اما رنگ و تزئیناتی که روی آن قرار گرفته، تفاوت طبقاتی، سن و جنس افراد را نشان می‌دهد.پیراهن، کلنجه، کت و گلونی اجزای تشکیل دهنده لباس زنان لر و پیراهن، شلوار، کلاه‌نمدی، گیوه، ستره و شال، لباس مردان لر است.

مسئول کانون آیینی سنتی استان لرستان درباره این لباس می‌گوید: لباس هر قوم از منظر ناز و نیاز به وجود آمده است. بنا به این الگو لباس مردان لر از منظر نیاز و لباس زنان علاوه بر نیاز از منظر ناز طراحی شده است که وجه نیاز در لباس‌ها بر وجه ناز ارجحیت دارد.

بهزاد پاکدل با بیان این‌که لباسی که امروزه به عنوان لباس لری استفاده می‌شود، لباس اصیل لرستان نیست، می‌افزاید: لباس لری به مدت چند هزار سال کمترین تغییرات را به خود دیده است و تنها تغییر آن در دوران پهلوی بوده که یقه لباس مردان (ستره) و چاک لباس زنان (کلنجه) و برخی نقش‌های آن دستخوش تغییراتی شد، ولی با این اوصاف لباس لری از معدود لباس‌های سنتی است که با وجود تهاجمات فرهنگی دستخوش کمترین تغییرات شده است.

وی با بیان این‌که هر جزئی از لباس متناسب با فرهنگ و مردمان یک سرزمین طراحی و ساخته شده است،‌خاطرنشان می‌کند: به همین علت نباید اجازه داد که برخی از طراحان برای فروش بیشتر دوخته‌های خود، اصالت این لباس را که هویت مردمان این سرزمین است از بین ببرند.

پاکدل تاکید می‌کند: هر لباس در شرایط خاص به وجود آمده است، به عنوان مثال در گذشته‌های دور لرستان بسیار سردتر از امروز بوده و لباسی همچون ستره که حدود 25 کیلو وزن دارد پوششی مناسب در مقابل سرماست، ولی در حال حاضر و به خاطر شرایط امروزی شاید نشود از این لباس سنتی استفاده کرد، اما می‌توان برای حفظ اصالت و هویت، لباس محلی آن را در مراسم مختلف بویژه عروسی‌ها و
در روز 14 آبان که روز مراسم آیینی است استفاده کرد.

یکی از طراحان لباس محلی نیز می‌گوید: لباس‌های محلی و به‌خصوص لباس لری قدمتی بسیار دیرینه دارد و به نوعی زبان گویا و معرف یک قوم است.

معصومه ظهرابی می‌افزاید: با توجه به این‌که اقوام لر در گذشته در نقاط مرکزی زیادی از ایران سکونت داشتند، این لباس الگو و مدلی برای لباس دیگر اقوام این مناطق شده است.

این طراح لباس تاکید می‌کند: یکی از مشکلات از بین رفتن محبوبیت این پوشش لباس بخصوص بین جوانان امروزی، بد نشان دادن لباس اقوام لر در سریال‌ها یا برنامه‌هایی است که لباس را به صورت مندرس و نامرتب استفاده می‌کنند.

وی می‌گوید: 12سال است که به عنوان طراح لباس محلی فعالیت دارم و با همکاری میراث فرهنگی توانسته‌ایم برخی از مشکلات موجود در طراحی لباس محلی و عرضه و ارائه آنها را کاهش دهیم، ولی عدم وجود مکانی برای عرضه و ارائه لباس‌ها و کمبود کارگاه از اصلی‌ترین مشکلات طراحان البسه محلی است.

به گفته این طراح، بازارچه‌ای برای ارائه لباس محلی و احیای این لباس وجود ندارد و این یکی از دلایلی است که باعث شده لباس محلی بختیاری در بسیاری از سایت‌های اینترنتی به عنوان لباس محلی اقوام لر معرفی شود.

سمانه محمودی‌ -‌ جام‌جم خرم‌آباد