تعیین سن افراد با فناوری جدید

به خاطر قوانین بین‌المللی حمایت از کودکان، پناهجویانی که سن‌شان کمتر از 18 سال است در کشورهای دیگر پذیرفته می‌شوند. این افراد به بسیاری از برنامه‌های اجتماعی که برای دولت‌ها پرهزینه هستند دسترسی پیدا خواهند کرد. به همین دلیل است که مقامات دولتی می‌خواهند از سن افراد پناهجو مطمئن شوند. در مواردی که صحت مدارک شناسایی در هاله‌ای از ابهام است یا اصلاً مدرک شناسایی وجود ندارد، اداره مهاجرت این کشورها، چشم به روش‌های علمی می‌دوزند. متاسفانه روش تعیین سن افراد با استفاده از تصویر حاصل از تابش پرتو ایکس بر دندان‌ها یا مچ دست، با شکست مواجه شده است. اشکال اساسی این روش این است که چون سرعت رشد کودکان با هم متفاوت است، بلوغ اسکلتی نشان داده شده در تصویر حاصل از پرتو ایکس ـ که برای تعیین سن مورد استفاده قرار می‌گیرد ـ الزاماً با سن تقویمی افراد یکی نیست.

ممکن است نوجوانان در کمتر از 15 سالگی یا حتی بیشتر از 20 سالگی، ساختار استخوانی بزرگسالی را بیابند. استفاده از پرتو ایکس در تعیین این‌که سن یک فرد پایین‌تر یا بالاتر از 18 سال است در یک سوم موارد پاسخ نادرستی می‌دهد.

بررسی میزان رشد دندان عقل، یکی دیگر از روش‌های تعیین سن است. با این حال دندان عقل ممکن است حدود 15 سالگی یا حتی 25 سالگی به رشد کامل برسد یا حتی ممکن است اصلاً رشد نکند. روش دیگر هم تصویربرداری از مچ دست است. در مچ دست، 20 استخوانی که ابتدا به وسیله غضروف به هم متصل هستند کم‌کم
به هم نزدیک می‌شوند و سرانجام کاملاً به هم متصل شده و مچ دست فرد بالغ را شکل می‌دهند. مرجع علمی این روش، اطلسی است که سال 1959 برای بررسی رشد استخوان‌ها (و نه تعیین سن آنها) تالیف شده بود. در این کتاب 100 عکس از مچ دست کودکان سفیدپوست طبقه متوسط آمریکایی و نیز تصویر مچ دست کاملا بالغ یک فرد 19 ساله وجود دارد. چند سال بعد، اطلس دیگری منتشر شد و سن بلوغ کامل مچ دست را 6/17 سال به اضافه و منهای 3/1 سال تعیین کرد. لذا مچ دست اکثر بچه‌ها پیش از 18 سالگی به بلوغ کامل رسیده است. در حال حاضر، آزمون‌های جاری تعیین سن در بریتانیا و استرالیا محل مناقشه است. همچنین سال 2010، این نوع تعیین سن، سر و صدای زیادی به پا کرد. یک سال پس از این‌که 3 کودک اندونزیایی پس از آزمون پرتو ایکس مچ دست، بزرگسال شناخته شدند و به زندان افتادند، مدارک شناسایی که دال بر سن کمتر از 18 سال آنها بود به مقامات ارائه شد و به آزادی آنها از زندان انجامید، اما حدود 60 نفری که همراه آنها زندانی شدند، هنوز در زندان هستند و ادعایشان در حال بررسی است. برخی از سازمان‌های حقوق بشر در استرالیا، در حال پیگیری وضعیت این عده از پناهجویان است.

با این حال، در حالی که کشور‌های ثروتمند با حجم زیادی از مهاجران از کشورهای فقیر روبه‌رو هستند، هنوز هم به روش پرتو ایکس به عنوان یک روش علمی می‌نگرند. سال 2010 مشخص شد از میان 22 کشور مختلف اروپایی، 16 کشور از تصویربرداری استخوان و 10 کشور هم از تصویربرداری دندان استفاده می‌کنند. حدود 2 دهه است که ایالات متحده از هر دو روش درکنار هم استفاده می‌کند.

متخصصان دندانپزشکی در ایالات متحده هم ناکارآمدی روش تصویربرداری دندان را قبول دارند و می‌گویند مدت‌هاست این مساله پذیرفته شده است. یکی از دانشمندان فعال در مساله تعیین سن در ایالات متحده می‌گوید: «نکته ظریف اینجاست که ‌باید محدودیت‌ها را در نظر گرفت. ما سن افراد را حدس می‌زنیم و به تعیین دقیق سن نمی‌پردازیم. روش دندان عقل سال 1993 شکل گرفت و تاکنون بدون هیچ مشکلی از سوی مقامات ایالات متحده به کار گرفته شده است.»

اما تعیین سن فقط به اداره مهاجرت کشور‌های مختلف محدود نمی‌شود. بسیاری از مقامات ورزشی هم به مساله تعیین علمی سن علاقه‌مندند، زیرا در این صورت می‌توانند ورزشکاران را در گروه‌های متناسب با سن حقیقی‌شان قرار دهند. با این حال، هم کمیته بین‌المللی المپیک و هم فیفا موافقت کرده‌اند که دیگر از روش پرتو ایکس برای تعیین سن ورزشکاران استفاده نکنند.

اما براستی از چه روشی باید استفاده کرد؟ گروهی از دانشمندان بر این باورند که بهترین راه برای تعیین سن عبارت است از ارزیابی دقیق رشد فیزیکی و روان‌شناختی توسط متخصصان آموزش دیده. با این روش جنبه‌های مختلف رشد در نظر گرفته می‌شود و به بهترین نحو می‌توان سن افراد را تخمین زد. یکی از این دانشمندان می‌گوید: «باید هر چه زودتر روشی جدید تهیه کنیم. با روش‌های علمی کنونی نمی‌توان دقیقاً عمر کسی را حدس زد.»

مترجم: صالح سپهری‌فر

منبع: new scientist