شمس‌قمر طلسم‌شده است

شاید همین پر تعداد بودن ابنیه تاریخی در کشور ما باعث شده تا نسبت به این داده‌های ارزشمند و تاریخی بی‌تفاوت باشیم و آن‌طور که شایسته است به آنها بها ندهیم. این موضوع در شرایطی صورت می‌گیرد که در بسیاری از کشورهای دنیا که از سابقه و تاریخ کمی برخوردارند، تلاش می‌شود به هر شکل ممکن با ایجاد جاذبه‌های گردشگری و تاریخی و به نوعی با تاریخ‌سازی و قهرمان‌پروری توجه دیگر ملت‌ها را به خود جلب کنند. نه‌تنها در خارج از استان کرمانشاه که شاید بسیاری از ساکنان این استان از وجود روستایی با نام طلسم با خبر نباشند.

استان کرمانشاه از نظر وجود آثار باستانی و ارزشمند از استان‌های بسیار غنی ایران محسوب می‌شود و شهرت و آوازه بیستون و طاق بستان آن، مرزها را درنوردیده و در سطح جهان شناخته شده است. اما این دلیل خوبی برای بی مهری نسبت به سایر آثار ارزشمند تاریخی سرزمین‌مان نیست. میراثی که وظیفه داریم نه‌تنها برای فرزندانمان، بلکه آن را برای بشریت حفظ کنیم.

روستای طلسم در دهستان حومه کرند شهرستان دالاهو قرار گرفته و در فاصله 700 متری جنوب روستا بقایای بنایی تاریخی از جنس سنگ به چشم می‌خورد. این بنا آرامگاهی بوده است و در بین اهالی با نام مقبره شمس قمر شناخته می‌شود.

مقبره شمس قمر دارای یک پلان چهار ضلعی به ابعاد4‌/‌6×4‌/‌6 متر است. مصالح به کار رفته در این بنا سنگ‌های لاشه و ملات گچ است. ورودی آن در ضلع شمالی است که به عرض 80 سانتی‌متر و به ارتفاع 45‌/‌1 قوسی دارد که بتازگی احداث شده است. این مقبره در وضعیت فعلی بدون پوشش و در معرض آسیب‌های وارد شده از سوی طبیعت مانند رطوبت و سرما و گرماست. البته خوشبختانه در سال‌های اخیر بخش‌های زیادی از آن مرمت شده ولی با توجه به شرایط آب و هوایی منطقه، این میزان مرمت کافی نیست و این بنا نیازمند توجه بیشتری است.

در ضلع جنوبی بنا محرابی وجود دارد که در زمان مرمت ایجاد و کف مقبره نیز با موزائیک فرش شده است. داخل مقبره سنگ قبر جدیدی به اسم شمس قمر قرار گرفته است. براساس مستندات ثبت شده در سازمان میراث فرهنگی، قدمت این بنا به قرن هفتم بازمی‌گردد که مشخص نیست این تخمین قدمت بر چه اساسی انجام گرفته، چرا که بناهای این دوره در سراسر ایران دارای ویژگی‌هایی از قبیل بلند بودن ایوان‌های ورودی یا استفاده از آجر با تزئینات کاشی در ساخت بناست و در بنای شمس قمر هیچ یک از شاخصه‌های مربوط به این دوره غیر از وجود آثار استفاده از قوس‌های جناغی به چشم نمی‌خورد که این شاخصه به تنهایی برای تخمین قدمت بنا کافی نیست.

متاسفانه در ساختمان این بنا اثری از کتیبه به چشم نمی‌خورد که بتوان بر اساس آن دوره ساخت بنا را تعیین کرد. البته وجود شواهد و مستندات تاریخی دیگری از قبیل تپه باستانی طلسم در این روستا که در آن آثار سطحی از دوره پیش از تاریخ و دوره‌های مختلف تاریخی دیده می‌شود می‌تواند کلید راهنمای باستان‌شناسان در تعیین قدمت این بنای تاریخی باشد. متاسفانه با وجود مدت زمان طولانی که از تاریخ ثبت این تپه در فهرست آثار ملی ایران می‌گذرد، هنوز هیچ فعالیت علمی باستان‌‌شناسی در آن صورت نگرفته است. قطعا در صورت تصویب و اجرای عملیات حفاری باستان‌شناسی و گمانه‌زنی در این محل می‌توان نسبت به قدمت این بنا و تاریخچه منطقه نظر قطعی ابراز کرد. آرامگاه شمس قمر در تاریخ 6 اسفند 1385 با شماره ثبت 17553 به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

لیلی دهقانی‌پور