ورزش‌های آیینی؛ فرصت فراموش شده گردشگری

می‌دانی هر سال چند نفر به هوای دیدن این زورآزمایی، در بهار، به اسفراین سفر می‌کنند؟  70 تا‌90هزار نفر!

دوم ـ حرف از میراث فرهنگی که می‌شود همه یاد بناهای خشتی، قصرهای مرمرین، مجسمه‌ها و کتیبه‌ها می‌افتند، اما همه اینها میراث فرهنگی مادی است و کمتر کسی به خاطر می‌آورد که نوع دیگری از میراث فرهنگی هم وجود دارد: میراث فرهنگی معنوی.

موسیقی‌ها، جشن‌ها و سوگواری‌های ملی و مذهبی، سنت‌ها، بازی‌ها، ورزش‌ها، صنایع دستی مثال‌هایی از میراث فرهنگی معنوی محسوب می‌شود.

با این شرح حالا می‌شود فهمید که چرا خراسانی‌ها می‌گویند کشتی چوخه جزئی از میراث فرهنگی ایران است و نه‌تنها وظیفه داریم حفظش کنیم بلکه باید برای شناساندنش به آنها که کمتر درباره‌اش شنیده‌اند، توضیح دهیم.

سوم ـ ایران بیش از 13 نوع کشتی محلی دارد که در استان‌های مختلف برگزار می‌شود و کشتی چوخه یکی از آنهاست که مخصوص کردهای خراسان است و نامش را از لباس ویژه کشتی‌گیرهایش گرفته و اگر حریف‌ها مساوی نشوند، فقط 10 دقیقه طول می‌کشد.

فصل اصلی برگزاری آن، زمستان و بهار است، اما رقابت اصلی‌اش در اسفراین در فروردین و با حضور کشتی‌گیرهایی از همه استان‌های کشور برگزار می‌شود.

استقبال گسترده گردشگران از آن، گواهی بر این است که ورزش‌های محلی در کشورمان می‌تواند طرفدارانش را وادار کند به کوچ و مسلما این تماشاچیان در مقصد سفر، نیاز به مکانی برای اقامت، غذا و انواع خدمات دارند و این یعنی، اگر ورزش‌های روستایی، عشایری به گردشگران شناسانده شوند، شهرستانی‌ها از بیکاری خلاص می‌شوند و آن وقت دیگر چه کسی دلش می‌آید از آب و هوای خوش و بهشتی دیارش دل بکند و برای پیدا کردن کار، مهاجرت کند به شهری کثیف و شلوغ؟

***

اوج مسابقات کشتی با چوخه که معمولا در 4 فصل و در مناسبت‌های مختلف در استان خراسان شمالی برگزار می‌شود، روز چهاردهم فروردین در اسفراین است.

در این روز فروشگاه‌ها و ادارات و مدارس اسفراین برای برگزاری مطلوب این مسابقات به حالت تعطیل درمی‌آید و مردم خونگرم این خطه از کشورمان از 70 هزار نفر تماشگر این رشته ورزشی پذیرایی می‌کنند.البته قبل از برگزاری این مسابقه بزرگ، مسابقات دیگری اما به صورت محلی در نقاط مختلف استان‌های خراسان برگزار می‌شود که چوخه کاران خود را برای مسابقه بزرگ اسفراین آماده می‌کنند.

برگزاری مسابقات کشتی در روزهای 12 و 13فروردین در شهرستان مانه و سملقان، شیروان، نیشابور، قوچان، جوین، سبزوار، فاروج، چناران و بجنورد ازجمله آن است.

مسابقه‌ای که در روز چهاردهم فروردین در اسفراین با حضور ورزشکاران این رشته از استان‌های مختلف کشورمان برگزار می‌شود، در حقیقت عرصه زورآزمایی چوخه‌کاران زبده استان‌هایمختلف ایران بویژه خراسان است.کشتی چوخه در اصل نامی کردی است و از آنجا که اکثر مردم شمال خراسان کرد زبان هستند، این ورزش بین آنها معمول شده و پس از مدتی اداره کل تربیت بدنی خراسان سابق با برگزاری رقابت‌ها آن را «باچوخه» نامگذاری کرد.

اسم «چوخه» که امروز بر کشتی محلی خراسان گذاشته شده، از لباسی که کشتی‌گیران آن هنگام مبارزه به تن می‌کنند، گرفته شده است.

مدت مسابقه چوخه 10 دقیقه است که اگر در این مدت، نتیجه مسابقه معلوم نشود، کشتی‌گیران با استراحت کوتاهی، 5 دقیقه دیگر نیز به مسابقه ادامه می‌دهند تا پهلوان نخست مشخص شود.

در این رقابت، پهلوانان قبل از ورود به میدان مبارزه وضو می‌گیرند و با حالت معنوی وارد میدان شده و پس از زمین بوسی و روبوسی با حریف و با دستور داور که معمولا از پیشکسوتان کشتی باچوخه است، مبارزه را شروع می‌کنند و در پایان نیز برنده و بازنده همدیگر را در آغوش می‌گیرند تا منش پهلوانی آنها به تماشاگران نیز ثابت شود.

مریم یوشی‌زاده