مخالفت با ورود ببرهای سیبری به ایران

آخرین روز کاری سال گذشته یعنی 28 اسفندماه، معاون بهداشتی و پیشگیری سازمان دامپزشکی کشور اعلام کرد: ماده ببر روسی سیبری به دلیل ابتلا به مشمشه تا پایان فرودین ماه آینده معدوم می‌شود.

به گفته محسن مشکات، طبق آخرین نمونه‌برداری و آزمایش‌های مستمر از ماده ببر روسی توسط متخصصان فن و ارسال نمونه‌ها به آزمایشگاه رفرنس کشور آلمان مشخص شد که ماده ببر روسی نیز دچار بیماری مشمشه شده است.

داستان ببرهای سیبری در کشور ما از اردیبهشت ماه 89 آغاز شد، وقتی که برای احیای نسل ببر مازندران تصمیم گرفته شد ببرهای روسی که نسل آنها نزدیک به ببر مازندران است در ازای دو قلاده پلنگ ایرانی به منظور احیای نسل این حیوان در روسیه، به باغ وحش تهران بیایند.

زندگی ببرهای سیبری در باغ وحش تهران به یک سال هم نرسید، بهمن ماه 89 ببر نر ظاهرا به دلیل مصرف گوشت الاغ‌های مبتلا به بیماری مشمشه، به این بیماری مبتلا شد.

مرگ ببر سیبری خبرساز شد و در نهایت پیگیری رسانه‌ها به دلایل ضد و نقیضی رسید.

ماجرا به همین جا هم ختم نشد و بیماری مشمشه به شیرهای باغ وحش هم رسید و مسوولان باغ‌وحش هم به جای درمان شیرها(بیماری مشمشه در حیوانات تک سمی مانند اسب قابل درمان نیست و حیوان همیشه ناقل این بیماری خواهد بود؛ اما در گوشتخوارانی مانند ببر یا شیر این بیماری قابل درمان است) راه میانبر را انتخاب کرده و در اقدامی ناباورانه 14 قلاده شیر را به شلیک گلوله کشتند.

ببر ماده هم که براساس خبر معاون بهداشتی و پیشگیری سازمان دامپزشکی کشور اگر هنوز زنده باشد در یکی دو روز آینده به خاطر ابتلا به مشمشه کشته خواهد شد تا داستان احیای نسل ببر مازندران کاملا تراژیک تمام شود.

شواهد نشان می‌دهد آخرین ببر ایران در پارک ملی گلستان در سال 1337 شکار شد و پس از آن دیگر خبری از ببر در ایران نبود تا جایی که کارشناسان به این نتیجه رسیدند که نسل ببر مازندران نیز مانند شیر ایرانی منقرض شده است.

احیای نسل ببر مازندران که با گذشت دو سال از ورود ببرهای روسی شکست خورد، حالا در پروژه‌ای جدید از سوی سازمان حفاظت محیط زیست بر آوردن مجدد چهار ببر روسی متمرکز شده است.

محسن مشکلات، معاون بهداشتی و پیشگیری سازمان دامپزشکی کشور دراین خصوص اعلام می‌کند: با هدف جلوگیری از انقراض ببرها، بزودی تعدادی ببر نر و ماده روسی به منطقه میانکاله مازندران وارد می‌شوند.

به گفته او، با ورود ببرهای روسی جدید به کشور الزامات بهداشتی و قرنطینه‌ای ببرها در منطقه میانکاله مازندران زیر نظر سازمان دامپزشکی کشور انجام می‌شود.

ظاهرا آزموده را آزمودن خطاست و با تجربه بدی که سازمان حفاظت محیط زیست کشور در نگهداری ببرهای سیبری داشته، نه تنها بسیاری از کارشناسان حفاظت محیط زیست با حضور مجدد ببرهای سیبری در ایران مخالف هستند، بلکه این مخالفت‌ها به فراکسیون محیط‌زیست مجلس شورای اسلامی هم رسیده است.

بر همین اساس عضو هیأت‌رییسه فراکسیون محیط‌زیست و توسعه ‌پایدار مجلس، با تأکید بر اقدامات غیرکارشناسی برخی از مسوولان محیط ‌زیست کشور در وارد کردن ببرهای جدید از روسیه می‌گوید: به‌طور حتم نگهداری حیوانات خاص مانند ببرسانان نیازمند داشتن تکنولوژی و آموزش بالایی است، اما هیچ توجهی به این موضوع نمی‌شود.

انوشیروان محسنی‌بندپی، با تایید خبر ورود چهار قلاده ببر جدید از کشور روسیه، ادامه می‌دهد: متأسفانه تاکنون علت اصلی بیماری و مرگ چند قلاده ببر قبلی مشخص نشده است، حال مسوولان چرا اقدام به وارد کردن چند قلاده دیگر کرده‌اند.

نماینده مردم نوشهر و چالوس در مجلس با اشاره به وجود راه‌های درمانی برای کنترل بیماری ببرهای آسیایی، معتقد است: با وجود بودن راه‌های مناسب برای کنترل این‌گونه بیماری‌ حیوانات، مسوولان سازمان‌های مربوط هیچ اقدامی برای اجرای آن انجام نداده‌اند، این در حالی است که پی‌درپی اقدام به وارد کردن ببر می‌کنند.

به گفته او نخست باید علت مرگ و بیماری ببرهایی که یکسال و نیم پیش وارد کشور شدند مشخص و شرایط زندگی سازگار با این ببرها در زیستگاهی مناسب فراهم شود، سپس ببرهای جدید روسی وارد کنیم.

«در اجرای یک پروژه ممکن است مشکلاتی به وجود آید، اما این دلیل نمی‌شود که برخی افراد با اظها نظرهای غیرکارشناسی کل پروژه را زیر سوال ببرند.»این جمله، پاسخ رییس سازمان محیط زیست به منتقدان است.

محمدجواد محمدی‌زاده در گفت‌وگو با خبرگزاری مهر ادامه می‌دهد: هیچ‌کس تصور نمی‌کرد که غذای ناسالم که به دلیل کوتاهی مسوولان باغ وحش ارم تهیه شده بود منجر به ابتلای دو قلاده ببر روسی قبلی به بیماری مشمشه شود و عدم ارائه مراقبت‌های لازم ازسوی مسوولان دامپزشکی موجب مرگ یکی از آنها شود.

او می‌گوید: تعجب می‌کنم چگونه نایب‌ رییس فراکسیون محیط‌زیست مجلس به دلیل سهل‌انگاری دیگر ارگان‌ها، کل پروژه ورود ببرهای سیبری را به کشور که به اعتقاد من یک پروژه اساسی برای احیای یک‌گونه منقرض شده است زیر سوال می‌برد؛ پروژه‌ای که سازمان محیط زیست به دنبال آن است احیای گونه‌های منقرض شده بر مبانی علمی است و قطعا چنین پروژه‌ای تحت تأثیر اظهارنظر افراد مختلف قرار نمی‌گیرد.

به گفته رییس سازمان محیط زیست، براساس توافقی که با طرف روسی شده است، بزودی گروه کارشناسی این سازمان برای بررسی آخرین وضعیت سلامت ببرهای روسی و شرایط زیستگاهی آنها به روسیه می‌رود و ظرف یک ماه آینده ببرهای روسی جدید به کشور وارد می‌شوند.

با وجود این اظهارنظرها اما کفه ترازو به سمت منتقدان ورود ببرهای جدید سنگین‌تر است. هر چند که احیای نسل حیوانات منقرض شده از وظایف سازمان محیط زیست عنوان می‌شود، اما انتقادها از این رو که حتی مسوولان مربوط تلاشی برای نجات ببر نر و خصوصا 14شیر مبتلا به مشمشه نکردند، وارد است.

پیش از این دکتر هومن ملوک‌پور، جراح دامپزشک و عضو تیم درمان ببر سیبری درخصوص کشتار شیرها به «جام‌جم» گفته بود: شیرها قابل درمان بودند و تنها سوءمدیریت و بی‌توجهی به حیات‌وحش در ایران، مسبب این کشتار شده است.

به گفته او، مسوولان باغ وحش ارم نسبت به نگهداری و درمان این شیرها بی‌توجهی کرده و فقط خواستند مساله را با حذف آنها حل کنند.

ملوک‌پور معتقد بود: بیماری شیرها قابل انتقال به انسان نبود و من به عنوان دامپزشک حتی بدون دستکش ببر سیبری را معاینه کرده بودم، بنابراین ادامه حیات این شیرها نمی‌توانست برای بقیه حیوانات یا انسان‌ها خطرساز باشد و تنها سوءمدیریت می‌تواند عامل کشتار آنها باشد.

با این تفاسیر به نظر می‌رسد سازمان محیط زیست قبل از ورود ببرهای جدید، باید کارشناسان این حوزه را نسبت به مناسب بودن شرایط انتقال و زندگی آنها در ایران مطمئن سازد.

مستوره برادران نصیری -‌ گروه جامعه