آغاز مسابقات بین‌المللی روبوکاپ آزاد ایران

یکی از این مسابقات، جام جهانی روبات‌ها یا روبوکاپ است که هدف نهایی آن، ساخت روبات‌های فوتبالیستی است که بتوانند در سال 1429 خورشیدی با یک تیم انسانی مسابقه دهند. این مدل از مسابقات که توسط تیم خبره‌ای از دانشمندان و مهندسان روباتیک طراحی شده است، در دل خود مسائل و موضوعاتی را دارد که با حل آنها توسط دانشجویان، روبات‌ها هوشمندتر و توانمندتر می‌شوند.

از آن سو مسابقات دیگری نیز وجود دارد که طراحی شده تا زندگی روزمره ما را با رنگ و بوی دانش و فناوری نوین تغییر دهد. شکی نیست که با پیشرفت‌های به دست آمده در لیگ روبات‌های خانگی، زندگی معلولان، سالمندان و افرادی که شغل‌های خطرناک یا زمانبری دارند، تحول عظیمی صورت خواهد گرفت. این روبات‌ها در منزل یا محل کار هر نوع خدماتی را مانند یک خدمتکار انجام می‌دهند، از سوپرمارکت خرید می‌کنند و اگر حساسیت نداشته باشید، حتی می‌توانند از فرزندان شما هم مراقبت کنند.

اما این تمام ماجرا نیست. در حوادث طبیعی، زمان جنگ یا برای مثال هنگام وجود ایراد در یک نیروگاه هسته‌ای، خدمات روباتی که از جان خود بیمی نداشته باشد، تشعشعات رادیواکتیو و مواد شیمیایی خطرناک سلامتش را به خطر نیندازد و از 24 ساعت کار کردن در شبانه روز خسته نشود، می‌تواند بسیار کارآمد و مفید باشد. از این روست که مسابقات روبات‌های امدادگر هم به بخش قابل توجهی از مسابقات روباتیک دنیا تبدیل شده است.

جام جهانی روبات‌ها سالی یک‌بار برگزار می‌شود تا قدرتمندترین تیم روباتیک دنیا، هوش و قدرت تصمیم‌گیری سریع خود را به رخ جهان بکشد، اما قبل از آن، چندین مسابقه آزاد زیر نظر فدراسیون جهانی روبوکاپ و با همکاری کمیته‌های ملی روبوکاپ در 9 کشور جهان که از نظر فدراسیون جهانی روبوکاپ، توانایی علمی و عملی لازم را دارا هستند نیز برگزار می‌شود تا صحنه تمرین قبل از مسابقه اصلی و دستگرمی تیم‌های روباتیک جهانی را فراهم آورند. ایران یکی از آن 9 کشور برتر دنیاست که مسابقات آزاد روباتیک آن از اعتبار جهانی خوبی برخوردار است و سال‌هاست که مسابقات ایران همسطح همه کشورهای پیشرفته دنیا، عرصه را برای خودنمایی دانشمندان جوان کشور و رقابت آنها با برترین تیم‌های خارجی فراهم می‌آورد.

هفتمین دوره مسابقات بین‌المللی روبوکاپ آزاد ایران، چهارمین دوره سمپوزیوم روبوکاپ آزاد ایران به همراه دومین کنفرانس روباتیک و هوش مصنوعی به همت کمیته ملی روبوکاپ جمهوری اسلامی ایران و دانشگاه آزاد اسلامی واحد قزوین از تاریخ 17 تا 19 فروردین در محل نمایشگاه بین‌المللی تهران برگزار خواهد شد، اما این مسابقات شاهد برخی رویدادها و حضور افراد خاصی نیز هست که به آن رنگ و رویی ویژه بخشیده است.

برای مثال در روزهای 15 و 16 فروردین رقابت مقدماتی روبات‌های زیردریایی و آماده‌سازی تیم‌ها برای مسابقه اصلی در استخر دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات برگزار شد. البته روز 16 فروردین شاهد آغاز به کار چهارمین سمپوزیوم بین‌المللی روبوکاپ آزاد ایران و دومین کنفرانس روباتیک و هوش مصنوعی در محل نمایشگاه بین‌المللی تهران نیز بودیم.

اما آنچه همه روباتیک‌دوستان انتظارش را می‌کشیدند، امروز یعنی هفدهم فروردین روی خواهد داد. آیین افتتاح مسابقات در محل نمایشگاه بین‌المللی تهران با حضور مقامات کشوری، مهمانان خارجی، استادان، دانشجویان و دانش‌آموزانی از ایران و حداقل 14 کشور مطرح دنیا در عرصه روباتیک که می‌رود تا بزرگ‌ترین رویداد روباتیکی کشور ایران باشد. حضور استادان برجسته روباتیک دنیا مانند دکتر وین بوک از دانشگاه جورجیا تکنولوژی کشور آمریکا، دکتر تنسویا کیمویورا نماینده فدراسیون جهانی روبوکاپ از کشور ژاپن و دکتر آرنود ویسر استاد دانشگاه آمستردام هلند در کنار ده‌ها استاد و پروفسور ایرانی سطح علمی بالای این دوره از مسابقات را نشان می‌دهد.

اما فردا یعنی 18 فروردین روز حساس مسابقات خواهد بود. در این روز رقابت‌ها برای راهیابی به فینال به اوج خود خواهد رسید. فردا روز رقابت تیم‌های ایرانی با تیم‌های مطرح جهان در رقابت‌های جذاب روبات‌های فوتبالیست، انسان‌نما، روبات‌های قدرتمند امدادگر، روبات خانگی و لیگ‌های شبیه‌سازی امداد است. همچنین فردا شاهد برگزاری نشست‌های علمی توسط استادان بین‌المللی خواهیم بود. این روز از پرسوژه‌ترین روزهای این مسابقات است که هرساله شاهد حضور بسیاری از مردم، مراکز و دانش‌آموزان علاقه‌مند از مدارس سراسر ایران برای بازدید از این رویداد علمی در نمایشگاه بین‌المللی تهران خواهیم بود.

شنبه، 19 فروردین روز پایانی مسابقات است. رقابت فینالیست‌ها برای کسب رتبه برتر در یکی از بزرگ‌ترین و معتبرترین رقابت‌های روبوکاپ حال حاضر در جهان و برگزاری آیین اختتامیه با مراسم ویژه تقدیر از استادان پیشکسوت و تاثیرگذار روباتیک ایران مطابق سال گذشته و اعطای جوایز به برندگان لیگ‌های مختلف این دوره مسابقات در محل نمایشگاه بین‌المللی تهران از برنامه‌های اصلی این روز است.

روباتیک و ایده ماشین‌های هوشمند مانند تمامی رویاهای بشر ابتدا در داستان‌های علمی ـ تخیلی که بخشی از آرزوهای بشر را در دل خود دارند، ظهور پیدا کرد. ایده‌هایی مانند پرواز، سفر به ماه، سفر به اعماق دریا و بسیاری از این دست ابتدا تنها در داستان‌های نویسندگانی مانند ژول ورن مطرح شد، اما تاریخ نشان می‌دهد که معمولا کمتر از یک قرن زمان لازم بوده است تا بسیاری از این ایده‌ها به واقعیت تبدیل شود. روبات‌ها هم ابتدا در داستان‌های نویسندگان علمی ـ تخیلی مانند کارل چابک و آیزاک آسیموف مطرح شد و بخش تازه‌ای از آرزوها و ترس‌های بشر را تشکیل داد.

واژه ربوتا که در زبان چک به معنای کارگران مکانیکی است، اولین بار سال 1300 شمسی و در داستانی از نویسنده علمی ـ تخیلی اهل چک با نام کارل چابک مطرح شد. چند سال بعد و زمانی که آرزوها برای داشتن یک کارگر مکانیکی بی‌اجر و مزد افزایش یافت، مهندسان دست به کار شدند و این چنین بود که سال 1336 را به عنوان سال تولد روبات‌های صنعتی جشن گرفتند. در این سال جورج دوول و ژوزف انگلبرگ شرکتی را تاسیس و روبات‌هایی را برای کار در کارخانه‌های خودروسازی تولید کردند. این روبات‌ها بتدریج تغییر شکل داد تا ما امروزه شاهد حضور هزاران بازوی روباتیکی باشیم که در تمامی کارخانه‌های خودروسازی حضور دارد. روبات‌هایی که نمی‌خوابند، دقت آنها همیشه ثابت است و می‌توانند در زمانی کوتاه‌تر و با کیفیتی برتر، محصولات متنوعی را تولید نمایند. روبات‌هایی که امروزه در اموری مانند جوشکاری، رنگ، جابه‌جایی وسایل سنگین و حتی نصب تایر خودرو مشغول خدمت به نوع بشر هستند.

اما انسان به این حد از خدمات روبات‌ها رضایت نمی‌دهد و آینده روباتیک‌تری را در ذهن دارد. بدین‌سان بود که تحقیقات روی روبات‌های متحرک در تمامی سطوح کاربردی ادامه پیدا کرد تا سال 1376 که با 2 واقعه جذاب، نقطه‌عطفی در صنعت روبات‌سازی شکل گرفت. در این سال 2 اتفاق بسیار مهم رخ داد؛ اول این که در مسابقه‌ای بین قهرمان شطرنج جهان و روبات DEEP BLUE از شرکت IBM، روبات توانست قهرمان شطرنج را با استفاده از الگوریتم‌های هوش مصنوعی و برنامه‌های هوشمندش شکست دهد. اتفاق دیگر فرود روباتی کوچک بر سطح مریخ بود؛ روباتی که در ماموریتی با نام پث فایندر بر سطح مریخ فرود آمد و راه را برای حضور لشکر کم‌توقع روباتی بر سطح سایر اجرام سماوی هموار کرد.

در همین سال بود که برخی از پیشکسوتان روباتیک جهان با درک موقعیت برتر روبات‌ها در زندگی انسان آینده و به منظور تربیت مهندسان و دانشمندان آگاه و آشنا با این فناوری مدرن، در مجموعه نشست‌هایی که در آنها دانشگاه‌هایی مانند اوزاکا و کارنگی ملون نقش بسیار مهمی داشت، تصمیم به برگزاری مسابقاتی برای دانشجویان و پژوهشگران صنعت روباتیک گرفتند و این‌چنین قدم اول برای طرح ایده اصلی مسابقات ROBOCUP شکل گرفت.