سینمای سیاسی،‌ ناجی گیشه نوروزی 91

در میان گزینه‌های نوروزی سال 91، قلاده‌های طلا آخرین ساخته ابوالقاسم طالبی توانست از سایر فیلم‌ها پیشی بگیرد و با فروشی معادل یک میلیارد و 500 میلیون تومان بیشترین گردش مالی را برای سینما در تعطیلات نوروز 91 به ارمغان بیاورد، ‌پس از آن بیشترین آمار فروش به گشت‌ارشاد،‌ انتهای خیابان هشتم، زندگی خصوصی و فیتیله و ماه پیشونی اختصاص یافت.

پس از فروش موفق فیلم‌های نوروزی سال 90،‌ در سال جدید هم یک بار دیگر چشم فیلمسازان و تهیه‌کنندگان به گیشه بهاری سینما دوخته شد و در حالی که منتظر تکرار چند تجربه میلیاردی بودند، پس از گذشتن روزهایی پرحاشیه و جنجالی، تنها فیلم سینمایی قلاده‌های طلا با فروشی معادل یک میلیارد و نیم توانست این انتظار را برآورده کند و «فیتیله و ماه پیشونی» با کمتر از 100 میلیون تومان کم‌فروش‌ترین فیلم این فصل اکران شد.

ژانر سیاسی اگرچه یکی از ژانرهای نوپای سینمای ایران محسوب می‌شود،‌ اما در چندسال گذشته توانست طرفداران زیادی را به خود جلب کند و تبدیل به یکی از گزینه‌های اصلی برای فروشی میلیاردی شود. این ژانر که در دهه 80 و به خصوص پس از حوادث پس از انتخابات سال 88 هویتی رسمی‌تر پیدا کرد یک بار دیگر توانست طرفداران زیادی را به سینما بکشاند. هر دو فیلم صدرنشین جدول فروش نوروزی 91 از درون مایه‌های سیاسی برخوردارند ‌که البته در این میان «قلاده‌های طلا» به تحلیل یک واقعه سیاسی پرداخته است و به همین دلیل نیز سیاسی‌ترین فیلم تاریخ سینما لقب گرفته است.

فروش فیلم قلاده‌های طلا که در نخستین روز اکران خود 492 میلیون تومان بود تا 5 روز اول هر روز بالاتر می‌رفت و جمعیت بیشتری را برای دیدن این فیلم به سینماها کشاند، اما پس از حواشی و ماجراهای پیرامون اکران یا عدم اکران «زندگی خصوصی» و «گشت ارشاد» قلاده‌های طلا تا حدی از گیشه مورد انتظار خود جا ماند و تا پایان تعطیلات نوروزی به کمتر از 2 میلیارد تومان رسید.

علاوه بر این حاشیه‌های جنجالی که باعث بالا رفتن فروش «گشت ارشاد» و قرار گرفتن آن در رتبه دوم فروش شد،‌ یکی دیگر از دلایل موفقیت این فیلم را می‌توان درون‌مایه طنز آن دانست. استفاده از بازیگران صاحب سبکی همچون حمید فرخ‌نژاد و پولاد کیمیایی در ساختاری متفاوت و القای معانی مورد نظر در زبان طنز و آمیخته با جذابیت‌های گیشه‌ای و سرگرم‌کننده همگی دست به دست هم داد تا این فیلم که در روز نخست اکران خود،‌ تنها 135 میلیون تومان فروخته بود،‌ تا پایان تعطیلات پیش بینی گیشه را تغییر دهد و نگاه‌ها را به سوی خود جلب کند. فروش این فیلم تاکنون حدود 800 میلیون تومان بوده است.

«انتهای خیابان هشتم» که یکی از فیلم‌های خوش ساخت و موفق دوره بیست و نهم جشنواره فیلم فجر بود،‌ پس از چند بار تبلیغات شهری و لغو نمایش عمومی و تبلیغات مجدد، بالاخره موفق نشد تا در سال 90 رنگ پرده را به خود ببیند و به جبران اجحافی که در حق این فیلم شده بود، ‌به بهترین فصل اکرانش، یعنی اکران نوروزی راه یافت. این فیلم که گویا پس از گذشت 2 سال از زمان ساختش،‌ جذابیت‌های خود را برای مخاطب از دست داده بود، نتوانست در رقابت با همپایان نوروزی خود به موفقیت چندانی دست پیدا کند. انتهای خیابان هشتم با فروشی معادل 260 میلیون تومان همچنان روی پرده سینمای تهران است. البته سیدجمال ساداتیان، تهیه‌کننده و پخش‌کننده «انتهای خیابان هشتم» با اعلام این‌که هنوز اکران شهرستان‌های این فیلم آغاز نشده است،‌ گفت:‌ ما اکنون در تهران 11 سینما در اختیار داریم و با این تعداد سینما به فروش 260 میلیون تومانی رسیده‌ایم. این در حالی است که ما همچنان در حال رایزنی هستیم تا بتوانیم تعداد سینماهایمان را افزایش دهیم.

پس از انتهای خیابان هشتم، «زندگی خصوصی» آخرین ساخته حسین فرحبخش با فروشی معادل 223 میلیون تومان در رده چهارم فروش قرار دارد و البته یکی از جنجالی‌ترین فیلم‌های چند سال گذشته به شمار می‌رود.

فیلمی که حواشی آن از صدور بیانیه و تجمع برخی احزاب از جمله انصار حزب‌الله جلوی در وزارت ارشاد آغاز شد و کم‌کم پایش به خطبه‌های نماز جمعه باز شد و سرانجام، حذف این فیلم از پرده سینما در شهرستان‌ها، میانگین فروش این فیلم به بالاتر از روزی 15 میلیون تومان نرسید.

«فیتیله و ماه پیشونی» تنها نماینده ژانر کودک و نوجوان در این فصل از اکران،‌ با استقبالی کمتر از آنچه انتظار می‌رفت مواجه شد و یک بار دیگر مهجور بودن این سینما را به اهالی فرهنگ و هنر یادآوری کرد. آخرین ساخته آرش معیریان که فیلمی شاد و موزیکال با بازی چهره‌های مشهور سینمایی و تلویزیونی است، در نخستین روز اکران خود تنها 4 میلیون تومان فروخت و تا پایان تعطیلات، فروش آن به بیشتر از 60 میلیون تومان نرسید. این فیلم که بی‌حاشیه‌ترین و البته کم‌تبلیغ‌ترین فیلم این فصل از اکران بود، ‌آخرین فرصت‌های سینمای کودک را از دست داد و یک‌بار دیگر به مسوولان یادآوری کرد ‌که باید برای ساماندهی به وضعیت این سینما، ‌تدابیری عمیق‌تر از اختصاص یک فصل مناسب اکران بیندیشند. البته احمد نجفی، تهیه‌کننده این فیلم، درباره فروش آن ابراز امیدواری کرده و معتقد است که فروش «فیتیله و ماه پیشونی» پس از بازگشایی مدارس بالا خواهد رفت.

اگرچه فروش‌های میلیاردی در سینمای ایران حالا از مرحله رویا درآمده و تقریبا تبدیل به یکی از ارکان ثابت هرفصل اکران شده است، اما با این حال سال 90 را می‌توان هنوز میلیاردی‌ترین سال گیشه سینمای ایران دانست. با این اوصاف، نگرانی‌ها از وضعیت فروش فیلم در ایران همچنان ادامه دارد و اکران نوروزی یکی از معیارهای این سنجش سالانه است. در این فصل هم اگرچه «قلاده‌های طلا» توانست به فروشی میلیاردی دست پیدا کند، اما مجموع فیلم‌های به نمایش درآمده با افت شدیدی نسبت به نوروز سال گذشته مواجه بود. کم‌فروش‌ترین فیلم نوروز 90،‌ «زن‌ها شگفت‌انگیزند» با فروشی معادل 99 میلیون تومان بود که در مقایسه با «فیتیله و ماه پیشونی» 20 درصد بیشتر فروخت و همین فروش پایین در سایر فیلم‌ها هم قابل مشاهده بود.