ادرار از طریق حالبها (2 لوله که ادرار را از کلیه به مثانه منتقل میکند) به مثانه میرسد. مثانه کیسهای است از جنس عضله که مثل بادکنک قابلیت ارتجاعی داشته و بر اساس میزان ادرار بزرگ و کوچک میشود. با رسیدن حجم ادرار به میزان خاصی، گیرندههای عصبی در مثانه و اطراف آن تحریکشده و اطلاعات به مغز میرسد و در شرایط مناسب دستور از مغز به مثانه و مجاری تحتانی ادراری میرسد و دفع ادرار انجام میشود. حجم ادراری که موجب این تحولات میشود در اشخاص مختلف متفاوت است، اما به طور متوسط از حجم 150 سیسی شروع میشود و با افزایش حجم ادرار میزان این اطلاع رسانی و احساس داشتن ادرار افزایش مییابد. برخی افراد میتوانند تا بیش از 1500 سیسی ادرار را تحمل کرده و دفع ادرار بیاختیار نداشته باشند. ادرار از طریق مجرای ادرار تحتانی از بدن خارج شده و دفع میشود. همین جاست که کنترل دفع ادرار به صورت ارادی انجام میشود. عضلات موجود در کف لگن و انتهای مجرای ادرار به صورت عادی مانع از دفع ادرار میشود، اما زمانی که مغز اجازه و فرمان دفع ادرار را داد، ضمن شلشدن عضله انتهای مجرای ادرار و عضلات کف لگن، عضله مثانه منقبض شده و ادرار از مثانه به مجرای تحتانی ادرار منتقل و دفع ادرار صورت میگیرد. حال در هر جای این مسیر اختلالی ایجاد شود، دفع ادرار به صورت خود به خود و بیاختیار صورت میگیرد یا بر عکس دفع ادرار به سختی و با درد انجام میگیرد.
انواع بیاختیاری ادرار
بیاختیاری ادرار استرسی: در این حالت فرد هنگامیکه دچار سرفه، عطسه یا هر حالتی که فشار داخل شکم افزایش یابد مثل چمباتمه نشستن و زور زدن (مثل حالتی که در توالت وجود دارد) دچار بیاختیاری و دفع ادرار میشود. این حالت شایعترین نوع بیاختیاری ادرار در زنان است که بخصوص در زنان جوان دیده میشود. این مشکل بخصوص در دوران بارداری و پس از آن دیده میشود که معمولا طی 3 تا 6 ماه بعد بهبود پیدا میکند. عواملی مثل چاقی، تعداد حاملگیها و وزن جنین و البته ژنتیک و سن زن در بروز این مشکل نقش خاصی دارد.
دکتر ثریا عالمی / جراح و متخصص بیماریهای زنان و زایمان