چاقی؛ عامل بقا یا بلای جانوران

آن طور که از تحقیقات جدید دانشمندان برمی‌آید، این وزن‌ دقیق و حساب شده یا به عبارتی وزن ایده‌آل هر جانور بستگی به این دارد که هر گونه چطور مشکل خودش را برای طفره‌رفتن و اجتناب از سایه سنگین 2 مخاطره مرگ‌آفرین حیاتش حل و فصل می‌کند؛ یعنی از بی‌غذایی و گرسنگی کشیدن مردن و کشته شدن توسط شکارچیان. این تحقیق جالب توجه ـ که بتازگی در ژورنالAmerican Naturalist منتشر شده ـ به توضیح کم و کیف عملکرد این دو عامل مرگ‌آفرین و فشارهای معکوسی که روی جانوران وارد می‌کنند، می‌پردازد. به عنوان مثال، ذخیره‌کردن مقدار قابل توجهی چربی به حیوانات کمک می‌کند که دوره‌های بدون غذا را پشت سر بگذارند و زنده بمانند، اما در عین حال نباید فراموش کنیم که همین ذخیره فراوان چربی تأثیر معکوس هم می‌تواند داشته باشد و با کندکردن سرعت‌های گریز و فرار صاحبان چاقشان، آنها را به طعمه‌های آسان‌گیری برای شکارچیان بدل سازد.

البته جانوران برای جبران مشکل فربگی و اضافه وزنشان می‌توانند قوی‌تر شوند، ولی هزینه‌های پرتکاپویی و در واقع مخارج انرژی بالایی که عضلات اضافی بر فعالیت زیستی جانور تحمیل می‌کنند به معنای آن است که چنین جانوری در خلال یک دوره کمبود غذایی و قحطی، خیلی سریع‌تر به گرسنگی و حتی مرگ دچار می‌شود. محققان علوم زیستی دانشگاه بریستول در این تحقیق جالب با استفاده از مدل‌های ریاضی سعی کرده‌اند به الگویی برسند که نشان دهد جانوران چقدر عضله و چربی باید در بدنشان داشته باشند تا بهترین شانس‌های بقا را برایشان به ارمغان بیاورد. یکی از ملاحظات مهم در اجرای مدل‌ها این بود که به دوش کشیدن و حمل بار چربی اضافی در بدن جانوران چقدر مخارج مصرف انرژی و تکاپوی حرکتی‌شان را افزایش می‌دهد. نکته جالب توجهی که مدل‌ها فاش کردند این بود که اندازه دخل و خرج انرژی اصل قضیه است و این که جانوران بزرگ‌تر باید چربی بیشتری از جانوران کوچک‌تر داشته باشند یا برعکس، تحت تأثیر مقدار انرژی مصرفی است.

همین نتایج می‌تواند اختلافات میان خانواده‌های مختلف پستانداران را توضیح دهد. مثلا خفاش‌های بزرگ‌تر به تناسب چربی کمتری از خفاش‌های کوچکتر به دوش می‌کشند، ولی گوشتخواران بالارده بزرگ‌تر، چربی بیشتری از گوشتخواران بالارده کوچک‌تر حمل می‌کنند. در میان جوندگان قضیه جالب‌تر است چرا که گونه‌های با جثه و اندازه متوسط هستند که تقریبا بیشترین چربی را نسبت به سایرین به دوش می‌کشند. جالب اینجاست که اختلافات این سه گروه پستانداران از لحاظ هزینه‌های حمل چربی در دنیای واقعی و مدل‌های ریاضی به دست‌آمده همسو هستند. مثلا خفاش‌ها پرواز می‌کنند و بنابراین هزینه بیشتری بابت به دوش کشیدن وزن اضافی باید تحمل کنند، در حالی که گوشتخواران بالارده بیشتر وقتشان را به استراحت و لمیدن صرف می‌کنند و بنابراین در مقایسه با جوندگان که مشغول جنب و جوش‌های سریع هستند، انرژی کمتری مصرف خواهند کرد.

نکته جالب دیگری که این تحقیق نشان می‌دهد آن است که بیشتر اختلاف و تغییری که بین جانوران از لحاظ مقدار چربی و عضلاتشان وجود دارد را می‌شود از 3 منظر توضیح داد؛ از روی تفاوت‌های بین جنسیت، چقدر برای تهیه غذا مجبورند بجنگند و از روی اقلیم و آب و هوایی که در آن زندگی می‌کنند.

مترجم: مهریار میرنیا

منبع: Discovery