به آینده فرزندانمان امیدوار باشیم؟

اما این جمله به ظاهر ساده دنباله‌های زیادی دارد و تاثیرات بسیار در آینده خواهد داشت. در کشور ما وزارت آموزش و پرورش مسوولیت آموزش رایگان همه افراد را در مقاطع مختلف تحصیلی به عهده دارد.

ورود کلاس ششم، حذف اول راهنمایی و پیش‌دانشگاهی عادت تحصیلی بسیاری از دانش‌آموزان را برای چندمین بار در 30 سال گذشته متحول خواهد کرد.

همان‌طور که حدود 17، 18 سال قبل تاسیس مدارس غیرانتفاعی ، ورود نظام جدید متوسطه و تولد پیش‌دانشگاهی در زمان خود برای خیلی از دانش‌آموزان نامأنوس بود.

مروری بر تحول نظام آموزش در تاریخ نشان می‌دهد که از قدیم‌الایام، همان وقت‌هایی که مکتب و مکتب‌داری مرسوم بود و دوره، دوره آمیرزاها و خانم‌باجی‌ها بود یا زمان دکتر عیسی صدیق که مامور می‌شود ساختار آموزش و پرورش را تغییر دهد، تحول در این حوزه وجود داشته است.

اما در دوره مشروطیت، بزرگ‌ترین تحول رخ می‌دهد. اکثر مکتب‌خانه‌ها جمع‌آوری و مدارس تاسیس شدند، تا در زمان رضاشاه با گسترش رایگان عملا بساط مکتب‌خانه‌ها برچیده شد.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز آموزش و پرورش با تغییرات جدی مواجه شد. در سال‌های اخیر هم آهنگ تغییرات پرنوسان بوده است.

از جمله اهداف آموزش و پرورش از این تغییرات تلاش برای ایجاد نظام تربیت و پرورش اسلامی، طرح احیای انقلاب فرهنگی، اسلامی‌سازی پس از 30 سال از عمر انقلاب و همچنین استفاده از فناوری‌های نوین آموزشی است.

در اولین دوره، نظام آموزشی جدید 6ـ3ـ3 از سال تحصیلی آینده در مدارس کشور اجرا می‌شود و در اولین مرحله طی سال تحصیلی سال 92ـ91 دانش‌آموزان پایه پنجم ابتدایی به کلاس ششم می‌روند و پایه اول راهنمایی نخواهیم داشت.

اما برخی منتقدان این تحولات را بی‌منطق می‌دانند و بشدت با این شیوه مخالفند و تاکید وزارتخانه بر اجرای نظام 6ـ3ـ3 را حرکتی عجول و خودسرانه می‌دانند که این طرح بدون مطالعه صورت گرفته است.

برخی منتقدان عقیده دارند بهتر است در ایجاد هر تحولی ابتدا به تجربه سایر کشورها در امر تغییر نظام آموزش توجه کرد. ژاپن از جمله کشورهایی است که در امر آموزش بسیار موفق بوده است. این کشور با آینده‌نگری مثال‌زدنی‌اش برنامه 100 ساله‌ای برای جامعه خویش پی‌ریزی کرده است.

این ملت که از نظر هوش و استعداد ذهنی به مراتب پایین‌تر از بسیاری از کشورها بوده است، ظرف چند دهه گذشته در علم و تکنولوژی به اوج قدرت رسیده و حتی از آمریکا و اروپا پیشی گرفته است.

آنچه باعث پیشرفت ژاپنی‌ها شده، اعمال نظام صحیح آموزش و پرورش در این کشور است. آنها به کار گروهی اهمیت زیادی می‌دهند. می‌توان گفت عامل اصلی موفقیت ژاپن همین روحیه کار گروهی است. توجه به فعالیت‌های عملی و عینی نیز از جمله مهم‌ترین ویژگی‌های ساختار آموزش و پرورش در این کشور است.

به عقیده کارشناسان، یکی از نقاط ضعف اساسی در نظام آموزشی ما که همیشه موجب شده است تا استعدادهای بالقوه، بالفعل نشود کثرت موضوعات در کتاب‌های درسی است که عملا به دانش‌آموزان فرصت نوآوری و خلاقیت را نمی‌دهد.

حجم کتب درسی ما آنقدر زیاد است که دانش‌آموز فرصت فکرکردن و در نتیجه فرصت خلاقیت را ندارد.

این در شرایطی است که نظام آموزشی ما چنین فرصتی به دانش‌آموزان نداده است. البته از حق نگذریم که با تمام کم و کاستی‌ها از همین نظام آموزشی جوانانی برخاسته‌اند که امروزه در ارکان مهم کشور نقش دارند.

به طور مثال در ژاپن و انگلستان دروس پیش از دبستان به دروس هنری و عینی اختصاص دارد، مانند آموزش موسیقی، هنر و...

کودک از بدو ورود به آموزشگاه با یکسری دروس عملی مواجه می‌گردد و با گذشت زمان و بزرگ‌شدن، خلاقیت در او تقویت می‌شود. در حالی که در کشور ما آموزش هنری به عنوان کلاس‌های فوق برنامه تلقی می‌شود. چرا؟ چون وقتی برای این برنامه‌ها باقی نمی‌ماند.

همه اینها را گفتیم که برسیم به این جمله؛ به آینده فرزاندانمان علاقه‌مندیم. دلمان نمی‌خواهد استعدادهای کشورمان هرز برود و این امر مهم تحت تاثیر تصمیم‌های این وزارتخانه است و امیدواریم بهترین تصمیم‌ها اتخاذ شود.

تجربه نشان داده که وضعیت آموزش و پرورش در کشورهای مختلف در مسیر رشد یا عقب‌ماندگی هر کشور تاثیرگذار است.

با نگاهی به تحولات کشورهای پیشرفته علمی ـ صنعتی می‌فهمیم که آنها با آینده‌نگری دقیق و سرمایه‌گذاری فراوان در آموزش و پرورش، مسیر رسیدن به اهداف خود را تسهیل کرده‌اند.

لیلا عابد - جام‌جم