8 صدای متفاوت برای بازیگری خاص

جانی دپ سال 1963 متولد شد. در نوجوانی به موسیقی گرایش پیدا کرد که پس از اخراج از دبیرستان تا روزگار جوانی ادامه داشت.

همسر سابقش که گریمور بود باعث شد او با نیکلاس کیج، بازیگر مشهور آشنا شود. دپ به پیشنهاد وی به بازیگری روی آورد و بتدریج به بازیگری معروف و محبوب تبدیل شد.

طی حدود 11 سال دوبله و نمایش فیلم‌های این بازیگر، گویندگان مختلفی به جای وی صحبت کرده‌اند و کمتر پیش آمده صدایش بیش از 2 بار برای وی انتخاب شود.

به دلیل ثبت و ضبط نشدن مشخصات دوبله فیلم‌ها به طور دقیق نمی‌توان گفت اولین آثار دوبله شده جانی دپ کدام فیلم‌‌ها هستند، اما به نظر می‌رسد «مرد مرده» ساخته جیم جارموش ـ که اواخر دهه 70 با سرپرستی ناصر تهماسب به فارسی بازگردانده شدـ اولین فیلم دوبله شده دپ در ایران باشد.

تهماسب برای دپ، منوچهر والی‌زاده را انتخاب کرد. والی‌زاده بعدها 2 بار دیگر نیز برای گویندگی به جای جانی‌دپ انتخاب شد؛ «دانی براسکو» و «توریست» که به ترتیب خسرو خسروشاهی و مریم صفی‌خانی مدیر دوبلاژ آنها بودند. صدای والی‌زاده، جوان و جذاب و به اصطلاح شیرین بوده که با گذشت زمان بناچار تغییراتی در آن به وجود آمده و اکنون دیگر مناسب بازیگران و نقش‌های جوان و بعضی از میانسالان نیست. صدای او به طور کلی با چهره جانی‌دپ تناسب دارد، اما اکنون و با تغییرات پدید آمده نباید برای این بازیگر انتخاب شود. «جوخه» ساخته اولیور استون جزو اولین فیلم‌های شاخص دپ است. این فیلم را تهماسب اوایل دهه 80 دوبله کرد و برای نقش کوتاه دپ که دیالوگ‌هایش نیز کم و کوتاه است، افشین زی‌نوری را برگزید. صدای زی‌نوری نیز از جمله صداهای جوان و جذاب دوبله است که یک بار هم در فیلم «سَرِ وقت» برای دپ برگزیده شده و به دلیل هماهنگی با چهره این بازیگر و نزدیک بودن سن صدا به سن او، انتخاب درستی بوده است.

در فیلم‌های «یافتن ناکجاآباد»، «روزی روزگاری در مکزیک» و «دشمنان مردم» خسرو خسروشاهی به جای جانی‌دپ گویندگی کرده است.

صدای خسروشاهی روزگاری جزو صداهای جوان و جذاب بود که بخصوص در نقش‌های رمانتیک دوبله‌های خوبی پدید آورده است، اما اکنون به دلیل گذر عمر، دیگر خواص سابق خود را ندارد. این صدا اگر همچنان در اوج می‌بود تا حدودی برای بعضی شمایل‌های جانی‌دپ پذیرفتنی می‌شد، اما اکنون نه. در دوبله دوم دشمنان مردم، اکبر منانی مدیر دوبلاژ، علیرضا باشکندی را به دلیل شباهت فراوان صدایش به خسروشاهی برای دپ انتخاب کرد، اما این گزینش دست‌کم به دلیل استفاده فراوان از صدای باشکندی در بیش از 120 قسمت در سریال‌های «افسانه جومونگ» و «امپراتوری بادها» و یادآوری نقش‌هایش در این آثار به وسیله صدایش، پذیرفتنی نیست. تعدادی از بدترین دوبله‌های جانی دپ به فیلم «شکلات» و چهارگانه «دزدان دریایی کارائیب» با گویندگی چنگیز جلیلوند اختصاص دارد. متاسفانه صدای شیک و جذاب جلیلوند ـ که دوبله‌های ماندگار فراوانی را برای آثار کلاسیک تاریخ سینما رقم زده ـ همانند صدای بسیاری از دوبلورهای هم‌نسل او دچار تغییراتی شده، اما جلیلوند یا به علت بی‌توجهی به این موضوع یا به این دلیل که می‌خواهد ثابت کند دست‌کمی از همکاران قدیمی خود ندارد، از آن به شکل مناسب استفاده نمی‌کند. صدای جلیلوند حتی اگر در اوج نیز می‌بود، هیچ تناسبی با چهره جانی دپ ندارد.

چهارگانه دزدان دریایی کارائیب با انتخاب شایسته شروین قطعه‌ای برای دپ با گریمی خاص، در تلویزیون نیز دوبله شده است. صدای قطعه‌ای در حالت عادی برای چهره دپ مناسب نیست، اما در این سری فیلم‌ها به دلیل تغییر کامل و شمایل بازیگر، این صدا با چهره بسیار هماهنگ شده، ضمن این که برای شخصیت جک اسپارو نیز کاملا مناسب است.

در فیلم «اسلیپی هالو افسانه‌سوار بی‌سر» و دوبله دوم چارلی و کارخانه شکلات‌سازی، سعید مظفری دوبلور جانی‌ دپ بوده است. صدای وی به طور کلی با ویژگی‌های صورت این بازیگر‌ هماهنگی دارد و به اصطلاح روی آن می‌نشیند، اما همان مشکلات صدای دوبلورهای قدیمی را دارد.

به اعتقاد نگارنده، صدای کیکاووس یاکیده مناسب‌ترین صدا برای جانی دپ است. این صدای جذاب که هماهنگی کم‌نظیری با چهره دپ در بسیاری از آثارش دارد، فقط در 2 فیلم پنجره مخفی و چارلی و کارخانه شکلات‌سازی برای این بازیگر استفاده شده است. مدیر دوبلاژ‌های این دو فیلم بنا به هر دلیلی که یاکیده را انتخاب کرده باشند، گزینش بسیار درستی انجام داده‌اند.

در تاریخ دوبله ایران، انتخاب صدا برای بازیگران به عوامل مختلفی وابسته بوده است، ازجمله نوع نقش و گریم بازیگر. دپ از کلیشه شدن خودداری کرده و نقش‌هایش با وجود ویژگی‌های مشترک، تفاوت‌هایی نیز دارند. از طرفی گریم او نیز در آثار مختلف با یکدیگر فرق داشته و شاید به همین دلیل یک یا 2 صدا برای وی ثابت نشده است.