شگرد شرکت‌های اینترنتی برای فریب مردم

سردار سیدکمال هادیان فر، رئیس پلیس فتا (پلیس فضای تبادل اطلاعات) در نشست خبری که روز گذشته به مناسبت سالگرد تاسیس این پلیس برگزار شد، در پاسخ به پرسش «جام‌جم» درباره این شرکت‌ها و شیوه کارشان گفت: برخی کلاهبردارهای اینترنتی با راه‌اندازی شرکت‌های دروغین، مدعی اعطای وام‌های کلان به مردم می‌شوند و مشخصات و مدارک شهروندان را از آنها می‌گیرند و سپس با ساختن هویت جدید اقدام به دریافت وام‌های کلان از بانک‌ها یا تخلیه حساب مشتریان می‌کنند.

وی درباره این که آیا ضعف در سیستم بانکی کشور سبب‌ساز افزایش کلاهبرداری‌های بانکی شده است، افزود: جرایم بانکی، این روزها انتقالی شده است، یعنی مجرمان اینترنتی با مطالعه جرایم اینترنتی در کشورهای پیشرفته آنها را می‌آموزند و در کشور اجرا می‌کنند.

گرچه رئیس پلیس فتا تایید کرد بانک‌ها نقاط ضعف امنیتی دارند و مدتی است با افزایش سطح همکاری‌هایشان با پلیس فتا در پی رفع این کاستی‌ها هستند، اما بر این نکته هم تاکید کرد که بیشتر کلاهبرداری‌های اینترنتی به واسطه سهل‌انگاری‌های صاحبان حساب‌های بانکی و ناآشنایی آنها با خطرات فضای مجازی رخ می‌دهد.

به گفته وی، برخی کاربران تازه وارد به فضای مجازی، گاهی رمزهای بسیار ساده را برای حساب بانکی‌شان انتخاب می‌کنند که برای مجرمان قابل حدس است یا از لینک‌های نامطمئن به سایت بانک‌ها وصل می‌شوند، در حالی که ممکن است این لینک‌ها تقلبی باشند و برای دزدیدن اطلاعات کاربران به کار بروند.

با این حال، انکار ناایمن بودن سایت‌های دولتی از جمله سایت‌های بانک‌ها غیرممکن است، چراکه هادیان‌فر در بخش دیگری از این نشست از حقیقتی مهم پرده برداشت و گفت: فقط 27 درصد سایت‌های خصوصی حفره امنیتی دارند، در حالی که این رقم در سایت‌های دولتی به 73 درصد می‌رسد و همین مساله مجرمان اینترنتی را برای هک کردن این سایت‌ها وسوسه می‌کند.

وی افزود: متاسفانه 60 درصد بانک‌های دولتی کشور مشکلات امنیتی دارند، در حالی که این میزان در بانک‌های خصوصی 40 درصد است و به نظر می‌رسد سطح امنیت در بانک‌های خصوصی بالاتر از بانک‌های دولتی باشد.

بر اساس گزارش این مقام مسوول، روزانه 36 سایت در کشور هک می‌شوند و در 3 ماهه نخست امسال 3400 سایت، در 3 ماهه دوم 3500 و در 3 ماهه سوم 5840 سایت هک شده‌اند.

به گفته وی، در برخی مواقع پیش آمده است که هکر‌های جوان با هدف استخدام در بخش امنیت اینترنتی سازمانی آن را هک می‌کنند تا با این روش نشان دهند که قادرند دیوار امنیتی آن سازمان را در فضای مجازی بشکنند و مسوولان آن را برای استخدامشان قانع کنند، در حالی که این شگرد، صحیح نیست و طبیعی است که هیچ سازمانی نباید از هکر‌ها برای حفظ امنیتش استفاده کند.

آمارهای جهانی می‌گویند در سال 1995، 16 میلیون کاربر اینترنتی در دنیا وجود داشت که این رقم هم اکنون به 2 میلیارد نفر رسیده است و جالب اینجاست که از این تعداد تقریبا 216 میلیون کاربر در حوزه خاورمیانه فعال هستند.

همچنین بر اساس گزارش پلیس فتا، میزان کاربران اینترنت در ایران بین سال‌های 2000 تا 2011 از 250 هزار نفر به 26 میلیون و 500 هزار نفر افزایش یافته است.

به گفته رئیس پلیس فتا، در یک سال اخیر 4000 پرونده در حوزه فضای مجازی تشکیل شده که از این تعداد 48 درصد پرونده‌ها کشف و 52 درصد در حال اقدام است.

وی اظهار کرد: 20 درصد جرایم زیر 10 روز، 23 درصد زیر یک ماه، 51 درصد 6 ماهه و فقط رسیدگی به 4/5 درصد پرونده‌ها بیش از 6 ماه طول می‌کشد.

بر اساس گزارشی که هادیان‌فر ارائه داد، 46 درصد این پرونده‌ها به برداشت‌های غیرمجاز از حساب‌های بانکی اختصاص داشته است که از میان شگردهای مورد استفاده مجرمان برای این سرقت‌ها، 55 درصد به سوء استفاده از رمز اینترنتی، 24 درصد به نصب نرم‌افزار جاسوسی، 9 درصد به سرقت کارت بانکی و 8 درصد به فشینگ اختصاص داشته است.

وی با اشاره به این که انگیزه 72 درصد مجرمان اینترنتی کسب منافع مالی بوده است درباره اهداف دیگر این گروه‌ها گفت: 14 درصد مجرمان با انگیزه انجام اعمال ضداخلاقی، 11 درصد به قصد سرگرمی، کنجکاوی و اثبات توانایی‌هایشان در فضای مجازی و 3 درصد با هدف انتقام‌جویی، تسویه حساب و رقابت‌های شغلی مرتکب جرایم اینترنتی شده‌اند.

همچنین 64 درصد این مجرمان بین 17 تا 25 سال، 32 درصد بالای 25 سال و 4 درصد نیز زیر 17 سال سن دارند و از هر 10 نفر، تقریبا 9 نفر مرد هستند.

هادیان‌فر در بخش دیگری از این نشست خبری به تشریح نموداری پرداخت که تعداد پرونده‌های تشکیل شده برای جرایم اینترنتی را در ماه‌های مختلف سال نشان می‌داد و گفت: از فروردین تا آذر امسال، جرایم اینترنتی کاهش یافته است، اما در آذر به دلیل برخی جریانات اقتصادی، شاهد افزایش جرایم اینترنتی هستیم.

به گفته وی، تهران گوی سبقت را در زمینه جرم‌های اینترنتی از استان‌های دیگر ربوده است و پس از آن، استان‌های خراسان رضوی، البرز، گیلان و کرمانشاه بیشترین میزان جرایم اینترنتی را دارند.

هادیان‌فر در بخشی از سخنانش با اشاره به این که 2000 شماره حساب توسط مجرمان اینترنتی در شماری از کافی‌نت‌ها سرقت شده است، تاکید کرد: چندی پیش در یکی از استان‌ها مجرمان با نصب نرم‌افزار جاسوسی روی رایانه کاربران اینترنتی، شماره حساب کاربران و تمامی اطلاعات شخصی را که آنها در رایانه کافی نت وارد می‌کردند، سرقت می‌کردند و سپس آنها را به یک نشانی اینترنتی در کانادا می‌فرستادند.

صاحب این نشانی اینترنتی نیز آن طور که این مقام مسوول می‌گوید بتدریج رمز اول و دوم این کاربران را به عوامل داخلی خود واگذار می‌کرد تا حسابشان را تخلیه کنند.

رئیس پلیس فتا درباره ضریب نفوذ اینترنت در ایران توضیح داد: هم اکنون این ضریب در دنیا 34 نفر در هر 100 هزار نفر است و در ایران این آمار به 6/48 درصد می‌رسد.

ضمن این‌که میزان ضریب نفوذ تلفن همراه در دنیا 78 نفر و در ایران 97 نفر است و به این ترتیب می‌توان نتیجه گرفت که 73 میلیون نفر در ایران از تلفن همراه استفاده می‌کنند.

وی با انتقاد از این که دریافت نکردن اطلاعات افراد هنگام خرید سیمکارت‌های اعتباری سبب شده است برخی مجرمان از این سیمکارت‌ها سو‌ء استفاده کنند به پرونده‌ای اشاره کرد که در آن زنی با استفاده از این سیمکارت‌ها و پیشنهاد صیغه شدن به کاربران تلفن‌های همراه، زندگی خانوادگی شمار زیادی از شهروندان را در معرض خطر قرار داده بود که البته طی 15 روز دستگیر شد.

یکی از اتفاقات عجیب در چند سال اخیر ارسال بسته‌های حاوی کالاهای ضدفرهنگی یا تقلبی از سوی شرکت‌های خارجی است. هادیان‌فر با تایید این مساله گفت: از آنجا که ارسال محصولات غیرفرهنگی از طریق پست ممنوع است ما مکاتباتی را با مسوولان پست در این زمینه داشته‌ایم و به تعاملات خوبی دست یافته‌ایم.

گرچه هم اکنون شاکیان جرایم اینترنتی ناچارند همچون شاکیان جرایم دیگر برای تنظیم شکایت و پیگیری پرونده‌شان به دادسرا مراجعه و تمبر باطل کنند، رئیس پلیس فتا وعده داد که رسیدگی به شکایات جرایم سایبری از سال 91 غیرحضوری می‌شود.

وی تاکید کرد: در جهت این هدف، از بهمن امسال سیستم جامع پلیس فتا راه‌اندازی شد که همین امر باعث رسیدگی غیرحضوری شده است و هم اکنون مردم می‌توانند برای مشاوره به نشانی‌های اینترنتی که در این سایت به آنها اشاره شده است، نامه مجازی ارسال کنند و پرسش‌های خود را بپرسند. سایتی که رئیس پلیس فتا به آن اشاره می‌کند، علاوه بر آن که پذیرای پرسش‌های مردمی است شامل اطلاعاتی کامل برای والدین درباره شیوه‌های کنترل فرزندانشان در فضای مجازی و مجموعه متونی برای ارتقای فرهنگ استفاده از اینترنت در خانواده‌هاست.

مریم یوشی‌زاده / گروه جامعه