حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
آبراهام لوب از دانشگاه هاروارد و ادوین ترنر از دانشگاه پرینستون به این نکته اشاره میکنند که میتوان تصور کرد تمدنهای دیگری در سایر سیارات وجود داشته باشند که همچون ما شهرهایشان را روشن میکنند. در حقیقت میتوان گفت هرگونه حیات هوشمندی که در مجاورت نور نزدیکترین ستارهاش تکامل پیدا میکند احتمالا از ابزار لازم برای تامین روشنایی مصنوعی در اوقات تاریکی شب برخوردار است.
این نور متفاوت از نور طبیعی است. در زمین روشنایی مصنوعی به 2 روش صورت میگیرد: روشنایی حرارتی که مثال بارز آن، لامپهای حبابیشکل است و دیگری روشنایی کوانتومی که در قالب لامپهای فلوئورسنت دیده میشود. لوب و ترنر میگویند: طیف نوری سیستمهای روشنایی مصنوعی در اجرام دوردست از منابع نور طبیعی قابل تشخیص هستند. پس میتوان به نورهای مصنوعی به عنوان نشانههایی از وجود احتمالی حیات فرازمینی نگاه کرد.
اما تشخیصدادن شهری روی سیارهای دیگر تا چه حد امکانپذیر خواهد بود؟ کاملا روشن است که اگر قرار باشد نور مصنوعی نیز وجود داشته باشد، باید آن را از میان درخشش ستاره مجاور آن سیاره تشخیص داد. لوب و ترنر معتقدند راهی برای رسیدن به این تشخیص وجود دارد. ایده آنها این است که به تغییرات نوری چنین سیارهای، همزمان که در اطراف ستارهاش میگردد، دقت شود.
با تصور این که مدار چنین سیارهای بیضوی باشد، شدت نور منعکسشده از آن با افزایش یا کاهش فاصله از ستارهاش تغییر میکند. اما شدت نورهای مصنوعی همواره ثابت میماند و این تفاوت مهم میتواند به عنوان یک فاکتور کاربردی در تشخیص نورهای مصنوعی در سایر سیارات و در نتیجه کشف تمدنهای فرازمینی به کار گرفته شود. در نتیجه میتوان گفت شار نوری یک سیاره که دارای روشنایی خیابانی است با سیارهای که هیچ تمدن و روشنایی خیابانی ندارد، فرق میکند.
البته همه چیز به این سادگی نیز نیست. این دانشمندان میگویند، برای این که بتوان از روشنایی مصنوعی در شبهنگام یک سیاره به عنوان سرنخی در کشف یک تمدن فرازمینی استفاده کرد باید از شدتی قابل قیاس با روشنایی طبیعی آن در روز برخوردار باشد و حالا به این نکته توجه کنید که شدت روشنایی مصنوعی زمین در شب تقریبا یکصدهزار بار کمتر از شدت نور طبیعی آن در روز است.
امروزه فناوری تلسکوپها پیشرفت خیرهکنندهای داشته است. لوب و ترنر معتقدند با یاریگرفتن از بهترین تلسکوپهای حال حاضر جهان میتوان نور تولیدشده از کلانشهری به بزرگی توکیو در فاصله 50 AU (AU واحد نجومی است که معادل تقریبی آن 150 میلیون کیلومتر میشود) را مشاهده کرد. این فاصله تقریبا برابر با فاصله زمین تا کمربند کوئیپر ـ یعنی جایی در نزدیکی مرز منظومه شمسی ـ است.
Technology Review / مترجم: مهدی پیرگزی
حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....