موازی‌کاری‌ در بخش سلامت

ماجرا از این قرار است که سازمان تامین اجتماعی تصمیم گرفته طرح پزشک امین را برای بیمه‌شدگان خود اجرایی کند و اجرای آزمایشی این طرح در استان گیلان آغاز شده است.

به گفته مسوولان سازمان تامین اجتماعی، بیمه‌شدگان تحت پوشش این سازمان، انتظار دارند در ازای حق بیمه‌ای که پرداخت می‌کنند، یک مشاور امین در حوزه درمان داشته باشند، بر این اساس در طرح پزشک امین، یک پزشک عمومی به عنوان مشاور امین بر روند درمان بیمه‌شدگان نظارت می‌کند.

همچنین در قالب این طرح، قرار است تمامی بیمه‌شدگان تامین اجتماعی از یک پرونده الکترونیک سلامت برخوردار ‌شوند و اطلاعات مربوط به درمان آنها در این پرونده ثبت خواهد شد.

هر چند که به گفته رحمت‌الله حافظی، مدیرعامل صندوق تامین اجتماعی ماهیت طرح پزشک امین با طرح پزشک خانواده متفاوت است، اما صاحبنظران در حوزه سلامت این گونه فکر نمی‌کنند و معتقدند اجرای این طرح همزمان با طرح پزشک خانواده دوباره​کاری محسوب می‌شود.

طرح پزشک خانواده از سال 84 با هدف عدالت در سلامت و بهبود شاخص‌های بهداشتی و درمانی در مناطق روستایی کشور آغاز به کار کرد.

قرار بود این طرح از لحاظ کمی و کیفی ارتقا پیدا کند و به مرور زمان با ایجاد پرونده‌های سلامت برای شهروندان نظام ارجاع را تقویت کرده و روند درمانی در کشور را به شکل نظام‌مندی تقویت کند.

با فراز و نشیب‌هایی که وزارت بهداشت و وزارت رفاه سابق در اجرای این برنامه داشتند، در نهایت اختلافات این دو وزارتخانه سبب شد پیشرفت طرح پزشک خانواده متوقف شود تا جایی که برخی از منتقدان حتی اجرای این طرح را شکست خورده خواندند.

اما این روزها با اعلام خبر اجرای طرح پزشک امین از یک سو مخالفان این طرح افزایش می‌یابد و از سوی دیگر از اجرای طرح پزشک خانواده با همه ایراداتی که دارد، دفاع می‌شود.

وزیر بهداشت و معاون درمان او از جمله اولین مخالفان اجرای طرح پزشک خانواده بودند تا جایی که حسن امامی، معاون درمان وزیر بهداشت اجرای طرح پزشک امین را نوعی موازی​کاری با برنامه پزشک خانواده دانست و گفت: وزارت بهداشت از ابزارهای قانونی برای عدم اجرای طرح پزشک امین استفاده می‌کند.

مسعود پزشکیان، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس نیز با بیان این که اجرای طرح پزشک امین از سوی سازمان تامین اجتماعی خلاف سیاستگذاری‌های بخش سلامت است، می‌گوید: اجرای این طرح موجب تزلزل طرح پزشک خانواده می‌شود، از این‌رو دستگاه‌های متولی باید با این طرح برخورد کنند.

به گزارش خبرگزاری خانه ملت، او با تاکید بر این که تنها سازمان سیاستگذار در حوزه سلامت کشور وزارت بهداشت است، می‌افزاید: عملکرد این وزارتخانه در تعیین و اجرای سیاست‌های سلامت کشور بسیار خوب بوده است.

نماینده مردم تبریز، اسکو و آذرشهر در مجلس، با انتقاد از سازمان تامین اجتماعی به‌علت طراحی و اجرای طرح پزشک امین، اظهار می‌کند: طرح پزشک امین هیچ کمکی به بخش درمان نمی‌کند و اجرای آن به‌طور حتم موجب آسیب رساندن به طرح پزشک خانواده می‌شود.

عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس هشتم با اعلام این که وزارت بهداشت و درمان به‌هیچ وجه طرح پزشک امین سازمان تامین اجتماعی را به رسمیت نمی‌شناسد، تاکید می‌کند: کمیسیون بهداشت و درمان طرح پزشک امین را مورد بررسی قرار خواهد داد.

با وجود این مخالفت‌ها، سازمان تامین اجتماعی چندان واکنشی به آن نشان نداده است و حتی هنگام تهیه این گزارش به‌رغم این‌که روابط عمومی این سازمان در جریان بود، اما در نهایت در پاسخ به پیگیری «جام‌جم»، معاون درمان تامین اجتماعی تلفن همراهش را پاسخ نداد و روابط عمومی این سازمان نیز فرد جایگزینی را برای ارائه توضیحات در این خصوص معرفی نکرد.

اما رحمت‌الله حافظی، مدیرعامل صندوق تامین اجتماعی پیش از این در نشستی خبری با اشاره به انجام 10 ماه کار کارشناسی برای طرح پزشک امین و آغاز اجرای آزمایشی آن در استان گیلان گفته است: تاکنون 480 پزشک عمومی به عنوان پزشک امین در این استان ثبت‌نام کرده‌اند که هر یک از آنها به 2500 نفر بیمه شده خدمت می‌دهند.

وی با بیان این‌که متوسط درآمد هر پزشک عمومی در استان گیلان ماهانه 2.5 میلیون تومان است، یادآور شده است:با اجرای این طرح و در صورتی که هر پزشک 2500 نفر تحت پوشش خود داشته باشد ، این درآمد به 4.5 میلیون تومان افزایش پیدا می‌کند.

به گفته حافظی، با اجرای این طرح سرانه درمان افراد سالمند، زنان باردار و کودکان زیر شش سال 10 درصد افزایش پیدا خواهد کرد و نیز داروهای اصلی مربوط به بیماران خاص به صورت صددرصد رایگان در اختیار آنان قرار خواهد گرفت.

او وجود پدیده زیرمیزی را یکی دیگر از چالش‌های فعلی حوزه درمان دانسته و اظهار می‌کند: برخی پزشکان، بیماران را به سمت مطب‌های خصوصی سوق می‌دهند که این موضوع نیز ناشی از فقدان یک پزشک امین برای بیمه‌شدگان است.

محمدرضا رضایی‌کوچی، نایب رییس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس هم از موافقان این طرح، با تاکید بر اجرای طرح پزشک امین از سوی سازمان تأمین اجتماعی، معتقد است: طرح پزشک امین سازمان تامین اجتماعی حدود ۷۰ درصد از کارایی طرح پزشک خانواده را دارد.

او می‌افزاید: به‌طور حتم طرح پزشک خانواده وزارت بهداشت براجرای طرح پزشک امین سازمان تامین اجتماعی اولویت دارد، اما هم‌اکنون به‌علت نبود زیرساخت‌های طرح پزشک خانواده، طرح امین می‌تواند به سلامت مردم کشور کمک کند.

طرح پزشک معین نیز از جمله برنامه‌های سازمان تامین اجتماعی بود که با اهداف مشابهی چند سال پیش در برخی از استان‌های کشور آغاز و بعد از مدتی متوقف شد. برخی از کارشناسان با اشاره به همین موضوع به اجرای طرح پزشک امین بدبین هستند.

علیرضا زالی، قائم‌مقام سازمان نظام پزشکی به تجربه طرح پزشک معین به عنوان تجربه‌ای ناموفق اشاره کرده و به ایسنا می‌گوید: این طرح نیز از همان ابتدا مخالفت سازمان‌های نظام پزشکی مربوط و وزارت بهداشت را دربرداشت. هر اقدامی که به نوعی مداخله در حوزه سلامت تلقی شود و با جنبه‌های مبتنی بر شواهد ملحوظ نباشد، می‌تواند به جای فرصت، آثار تهدیدآمیزی در نظام سلامت به دنبال داشته باشد.

به گفته او، تجربه تلخی که از بحث «پزشک معین» در پاره‌ای از استان‌ها موجود است و عملا منجر به تعطیلی این طرح در کشور شد، می‌تواند تجربه مناسبی باشد که اگر برای اجرای مداخلات حوزه سلامت، مشارکت صاحبان فرآیند جلب نشود، آن مداخله همراه با ناکامی خواهد بود.

زالی می‌افزاید: پیشنهاد مشخص آن است که برخی از جنبه‌های مثبت طرح پزشک امین که در طرح ملی پزشک خانواده کمتر مورد توجه قرار گرفته، از قبیل قدرت انتخاب بیماران و مشارکت همه آحاد بخش خصوصی ارائه‌دهنده خدمات، توسط وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در الگوی مورد توافق با وزارت بهداشت (الگوی طرح پزشک خانواده و نظام ارجاع) مدنظر قرار گیرد و به جای اجرای طرح پزشک امین، جنبه‌های مربوط به صورت نکات ترمیمی در طرح پزشک خانواده مورد استفاده قرار گیرد و اعتباراتی که برای اجرای طرح پزشک امین طراحی شده در اجرای طرح بزرگ و ملی پزشک خانواده به کار گرفته شود.

مستوره برادران نصیری - گروه جامعه