فشارخون ثانویه

در بیماران مبتلا به برخی از بیماری‌ها حد طبیعی فشارخون پایین‌تر از مقادیر گفته شده است. به عنوان مثال در بیماران دیابتی حداکثر فشارخون قابل قبول 130 و 80 میلی‌متر جیوه است. همین طور در افراد مبتلا به نارسایی کلیه نیز این مقادیر پایین‌تر را قابل قبول فرض می‌کنیم.

در حدود 80 درصد بیماران مبتلا به فشارخون، بیماری خاصی به عنوان علت فشارخون پیدا نمی‌شود و به این دسته بیماران فشارخون اولیه اطلاق می‌شود. در واقع این گروه کسانی هستند که به دلیل استعداد ژنتیکی در معرض این بیماری هستند و در سن بالاتر از 30 سال به خاطر دلایلی مثل چاقی، کم‌تحرکی، خوردن نمک زیاد و دلایل ناشناخته دیگر فشارخونشان بالا می‌رود و بیمار می‌شوند.

در مقابل این نوع فشارخون، نوع دیگری از این بیماری وجود دارد که در آن عامل ابتلا به فشارخون مشخص است. به این دسته فشارخون ثانویه گفته می‌شود که حدود 20درصد مبتلایان به فشارخون را تشکیل می‌دهد.

مهم‌ترین عامل در این میان بیماری‌های کلیه هستند. تنگی سرخرگ‌هایی که خونرسانی کلیه‌ها را بر عهده دارند، باعث ترشح هورمون رنین از کلیه‌ها شده و به دنبال آن ترشح یکسری از هورمون‌ها در بدن زیاد می‌شوند که باعث زیاد شدن فشارخون می‌گردد. بیماری نارسایی کلیه هم باعث زیاد شدن فشارخون ‌شده و این فشارخون خود باعث پیشرفت بیشتر نارسایی کلیه می‌شود.

بعد از بیماری‌های کلیه بیماری‌های غده آدرنال عامل دیگر فشارخون هستند. مهم‌ترین این بیماری‌ها شامل زیادی هورمون آلدوسترون و سندروم کوشینگ است. هورمون الدوسترون که مهم‌ترین هورمون تنظیم‌کننده نمک در بدن است، وقتی زیاد ترشح شود باعث جمع شدن نمک و پرشدن رگ‌ها می‌شود و به دنبال آن فشارخون بالا می‌رود. علت اصلی این بیماری وجود تومور خوش‌خیم یا تکثیر بیش از حد سلول‌های قشر غده فوق‌کلیه است که هورمون آلدوسترون را تولید می‌کند.

بیماری کوشینگ هم از بیماری‌های غده فوق‌کلیه است که در بیشتر موارد به خاطر وجود تومور خوش‌خیم در غده هیپوفیز ایجاد می‌شود. این تومور، هورمونی ترشح می‌کند که با تحریک غده فوق‌کلیه منجر به افزایش سطح کورتیزول خون و علائم بیماری کوشینگ می‌شود. از جمله علائم مهم این بیماری فشارخون است.

فشارخون‌های ثانویه خصوصیاتی دارند که آنها را از نوع اولیه که نوع شایع و معمول هستند، متمایز می‌کند. سن شروع این نوع فشارخون‌ها یا در جوانی و کمتر از 30 سال است یا خیلی دیرتر از معمول مثلا بالای 60 سال شروع می‌شود. نکته مهم دیگر شدت این نوع از فشارخون و سرسختی در برابر درمان‌های رایج است. در نهایت آنچه مهم است، این‌که در برخورد با فشارخون بخصوص انواع شدید و مقاوم باید به فکر بیماری‌های عامل فشارخون ثانویه و درمان آنها باشیم.