برای فیلمم جنگیدم

ظاهر قصه این است که یک خانواده از آذربایجان به عشق زیارت امام رضا(ع) به مشهد می‌آیند، اما در بدو ورود برای پسر خانواده مشکلی جدی به وجود می‌آید و خانواده را به چالشی دچار می‌کند.

باطن فیلم لایه‌های درونی متنوعی دارد که با دقیق‌شدن روی هر کدام از شخصیت‌ها، به یکی از لایه‌های درونی فیلم پی می‌بریم.

پدر خانواده. او خادم حرم است و عمری است که در حرم امام رضا(ع) خدمت می‌کند، اما هنگامی که پسرش بیمار می‌شود، با پدیده تازه‌ای مواجه می‌شود. به این صورت که او احساس می‌کند به «عادت» مبتلا شده است. به همین دلیل خودش را محاکمه می‌کند و گمان می‌کند که این بچه تاوان «عادت» او را پس می‌دهد.

نه صد در صد. اما یکی از لایه‌های فیلم، استفاده از آموزه‌های قرآنی در قالب داستان است. این مورد هم یکی از آموزه‌هایی است که در سوره‌های یوسف و بقره به آن اشاره شده که خداوند آدم‌ها را با چیزی که دوست دارند، مورد امتحان قرار می‌دهد و این‌که هرچه انسان امتحان‌های بزرگ‌تری را تجربه کند، به راه‌های بزرگ‌تری می‌رسد.

در این فیلم، گوشه‌ای از بحث غربت امام رضا(ع) مطرح و به مبحث پناه دادن زائران غریب توسط ایشان، نگاهی ویژه می‌شود. این حضور دورادور یکی از ویژگی‌های فیلم است. به اعتقاد من، امام رضا(ع) در قله‌ای است که ما نمی‌توانیم درباره‌اش فیلم بسازیم. ما فقط می‌توانیم انواری از نور ایشان را به نمایش بگذاریم. همین طور که در این فیلم می‌بینیم، معجزه بزرگ امام رضا(ع) این است که میلیون‌ها آدم با دنیایی از نگرانی و مشکلات وارد حرمش می‌شوند و با آرامش از آن خارج می‌گردند، حتی اگر مشکلشان کاملا حل نشود یا مثلا شفا هم پیدا نکنند.

بله. رحمت (محمد کاسبی) در گیر و دار و عذاب روحی احساس گناه رو به حرم می‌گوید، «این همه آدم به اینجا میان تا به آرامش برسن، اونوقت تو اینجایی و کنار منی و من آروم نیستم! یعنی این آرامش نداشتن به خاطر ایمانمه! یعنی پسر را به خاطر پدر مواخذه می‌کنی؟!»

این یکی از ویژگی‌های اصلی فیلم من است. اعتقاد شخصی من این است که هر فیلمی بخواهد وارد حرم بشود شکست می‌خورد چرا که در سینما این ظرفیت وجود ندارد و هرکس بخواهد مستقیما به سمت ائمه برود شکست می‌خورد. معتقدم که حتی مجید مجیدی هم اگر بخواهد به این سمت برود، نمی‌تواند اثر مناسبی پیرامون پیامبر بسازد، زیرا نمایش عینیت آنها خارج از درک ماست. سینما فقط می‌تواند نور آنها و تاثیر حضور آنها را به نمایش بگذارد.

ائمه ما، هم در زمینه فردی و هم در زمینه جمعی، تاثیرات تربیتی فراوانی از خود به جا گذاشته‌اند. این‌که به عنوان مثال هر فردی شیفته امام رضا(ع) شود، منجر می‌گردد تا مناسبات او به سمت درست‌تر و صواب‌تری برود و حتی می‌تواند باعث کاهش کژی‌های جامعه شود. علت این‌که جامعه از اخلاق دور می‌شود، این است که هر کدام ما از اخلاق فردی دور می‌شویم.

در فیلم‌هایی مانند «آسمان هشتم» نمی‌شود روی انتخاب عوامل مانور داد زیرا گویی گروه از جایی دیگر هماهنگ می‌شود و در واقع هرکس که سعادت داشته باشد، با این مجموعه همکاری می‌کند. من افراد بسیاری را برای بازی در این فیلم در نظر داشتم اما به دلایل گوناگون لغو شد. من بر این باورم که برای فیلمسازی در زمینه‌های موضوعی باید به متافیزیک هم اعتقاد داشت! در این گونه فیلم‌های ارزشی، نباید افراد بی‌ارزش و بی‌اخلاق حضور داشته باشند.

هر دو. بیشتر خادمان حرم امام رضا(ع) آذری زبان هستند و مشهد چندان برای مشهدی‌ها نیست، زیرا همجواری؛ عادت را به همراه می‌آورد. همچنین من عاشقانه زبان مادری‌ام را دوست دارم.

نه اصلا. زیرا آنها عاشقان واقعی امام رضا(ع) هستند و بخوبی احساس هم را می‌فهمیدیم. در حقیقت این فیلمنامه بر مبنای عشق آنها به امام رضا(ع) نوشته شده بود و حتی اسامی آنها در فیلمنامه هم مطابق اسامی حقیقی خودشان بود.

پس از مشورت با آهنگساز و تهیه‌کننده، به این نتیجه رسیدیم که موسیقی فیلم ملودیک نباشد، زیرا در میانه کار، داستان و تدوینش کمی تغییر کرد بنابراین مجبور شدیم موسیقی را هم تغییر دهیم. البته من معتقدم بعضی از لحظات زندگی ما نیاز به هیچ ملودی ندارد چرا که خود آن لحظه و اتفاق سرشار از ریتم و آهنگ است.

به نظر من زیباترین و آهنگین‌ترین لحظات فیلم، لحظات مربوط به رابطه عاشقانه دختر با کبوتر است.

جریانی در سینمای ایران حرکت می‌کند که می‌خواهد یک سری کارها را زمین بزند. شاید فیلم من خوش‌ساخت نباشد، اما چرا باید در محرم اکران شود؟! محرم ماه خاصی است که زمان سینما رفتن نیست و مردم در آن ایام مراسم و مناسک بسیار ارزشمند و مهمی را باید به جا آورند که در آن میان، مجال زیادی برای حضور سینما وجود نخواهد داشت. در چنین شرایطی که سینمای ما به مفاهیم اخلاقی مانند «آسمان هشتم» نیاز دارد، چرا باید این فیلم در بدترین زمان ممکن به اکران برسد.

از اول هم انتظار نداشتم این فیلم جزو پرفروش‌ترین‌ها باشد ولی گمان هم نمی‌کردم که این فیلم با تدابیر نامناسب، به این شکل زمین بخورد. من برای تصویب این فیلمنامه جنگیدم، برای پیدا کردن تهیه‌کننده جنگیدم، برای تولیدش جنگیدم و فکر نمی‌کردم که باید برای پخش آن هم بجنگم. همه این تکاپوها از خلاقیت من می‌کاهد و مانع از آن می‌شود که کار بعدی‌ام قوی‌تر شود.

بی‌انصافی است که بگوییم تماشاگر، این فیلم را نمی‌پسندد. «آسمان هشتم» کاملا با ذائقه عمومی ما همخوانی دارد.

چون من آدم سیاسی‌ای نیستم.

از آنجا که من اصلا آدمی سیاسی نیستم، فیلمم خوب نمی‌فروشد. مخاطب اصلا فیلم مرا ندیده که بخواهد بپسندد یا نه. تبلیغات بد یا عدم تبلیغ، حق دیده شدن را از این فیلم و فیلم‌هایی از این دست می‌گیرد. اما عده‌ای به دلیل حضورشان در جناح‌های مختلف سیاسی، آثارشان قابل سرمایه‌گذاری می‌شوند و...