تولید نور بدون ایجاد حرارت

نور تولیدشده در چنین واکنش‌هایی اصطلاحا نور سرد نامیده می‌شود؛ چراکه در این واکنش‌ها، تولید نور بدون تولید گرما و حرارت بوده است و این واکنش‌ها از گروه واکنش‌های نورتال شیمیایی هستند که در بدن موجودات زنده مانند کرم‌های شب‌تاب اتفاق می‌افتند. در اینجا از شما می‌خواهیم واکنش مشابهی را که در داخل چراغ‌های نشانگر (light stick) اتفاق می‌افتد، مورد بررسی قرار دهید.

این چراغ‌های نشانگر را می‌توانید از فروشگاه‌های عرضه‌کننده لوازم ورزشی یا فروشگاه‌های عرضه‌کننده محصولات سخت‌افزاری تهیه کنید. در مراکز تفریحی نیز نمونه‌هایی از این چراغ‌های نشانگر ـ که به شکل دستبند یا گردن‌بند هستند ـ را می‌توانید پیدا کنید. بعضی از این چراغ‌های نشانگر محتوی مایع شیمیایی هستند و برای این‌که بتوانید آن را روشن کنید، باید ابتدا این چراغ نشانگر را قدری خم کنید تا استوانه شیشه‌ای داخل محفظه چراغ شکسته شود و سپس آن را بخوبی تکان دهید تا چراغ روشن شود. به نظر شما نور این چراغ ناشی از چیست؟ آیا قرارگرفتن چراغ نشانگر در یک محیط سرد و خنک مانند یخچال یا یک ظرف محتوی یـــخ، میزان نور آن را تحت تاثیر قرار می‌دهد؟

آیا وقتی چراغ نشانگر را برای مدت زمان حدود 5 دقیقه در آب گرم می‌گذارید، باز هم تغییراتی را در شدت نور این چراغ نشانگر مشاهده می‌کنید؟ همان‌طور که می‌بینید دمای هوا می‌تواند بر نور چراغ‌های نشانگر تاثیر بگذارد. در حقیقت تغییرات ایجادشده در شدت نور چراغ‌های نشانگر که مبنای عملکردشان انجام واکنش‌های شیمیایی است، ناشی از تاثیر دما بر سرعت انجام واکنش‌های شیمیایی است که منجر به ایجاد نور و درخشش لامپ‌های نشانگر می‌شود. این واکنش نیز مانند همه واکنش‌های شیمیایی نسبت به تغییرات دمایی ایجادشده دچار تغییر می‌شود. با افزایش دما سرعت انجام واکنش‌هایی که منجر به تولید نور می‌شوند، افزایش و با کاهش دما نیز سرعت انجام این واکنش‌ها به میزان قابل توجهی کاهش می‌یابد. در چراغ‌های نشانگر همان طور که در مراحل انجام آزمایش مشاهده کردید با افزایش دما میزان روشنایی نیز بیشتر خواهد شد. علاوه بر این باید توجه داشت که تسریع در انجام واکنش‌ها، اگرچه موجب افزایش شدت روشنایی می‌شود؛ اما روی مدت زمانی که می‌توانید از این چراغ‌ها برای روشنایی استفاده کنید تاثیر می‌گذارد و به عبارتی عمرمفید این چراغ‌ها را کاهش می‌دهند و به همین علت است که در روزهای سرد یا مناطق سردسیری دوام این چراغ‌ها در مقایسه با وقتی که در هوای گرم‌تری از آن استفاده می‌کنید، به مراتب بیشتر خواهد بود.