در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
هوهوخان، شخصیت محوری این انیمیشن است، چرا که کاراکترهای دیگر مجموعه بر اساس داستان تغییر میکنند و از آنجا که بدعت و خلاقیت به کار رفته در طراحی آن تحسین برانگیز است، این شخصیت محوری را میتوان به عنوان یکی از نقاط مثبت مجموعه به حساب آورد. به کارگیری عناصری که برای کودکان غریب و چه بسا ترسناک هستند، بهعنوان شخصیتهای اصلی یک مجموعه پویانمایی میتواند کمک فراوانی به فهم و درک صحیح کودکان از آن عناصر کند. «کارخانه هیولاها» نمونهای از این نوع انیمیشنهاست که با وجود شکل و ظاهر ترسناک شخصیتهای داستان که از نظر بیشتر کودکان موجوداتی وحشتناک محسوب میشوند، توانسته است علاوه بر ایجاد محبوبیت و مقبولیت برای کاراکترهای خود، ترس کودکان را نیز از موجوداتی به نام هیولا از بین ببرد.
باد، گردباد، رعد و برق و... از عناصر طبیعی هستند که در بیشتر مواقع سبب ایجاد رعب و وحشت در کودکان میشوند. انیمیشن هوهوخان باد مهربون با انتخاب یکی از این عناصر یعنی باد و تبدیل آن به یک شخصیت محبوب و دوست داشتنی، سبب تغییر نگاه کودکان به صداهای تولید شده توسط باد یا خود باد شده است. به عنوان مثال میتوان به یکی از قسمتهای این مجموعه اشاره کرد که هوهوخان با وزیدن میان در و پنجرهها و ایجاد صداهایی قصد ترساندن دزد و فراری دادن او را دارد. این موضوع کوچک اما بسیار مهم به صورت دقیق و بینقص در مجموعه ارائه شده است، چرا که نه با مخفی کردن جنبه ترسناک باد بلکه با ارائه تصویری متفاوت و خوب از همین جنبه، ذهنیت کودکان را نسبت به آن تغییر میدهد. به عبارت دیگر، در انیمیشن هوهوخان باد مهربون میبینیم هوهو کردن و غرش باد برای ترساندن شخصیت منفی داستان است؛ بنابراین مخاطب به آسانی میتواند این موضوع را بپذیرد و باور خود را که آمیخته با ترس و وحشت است، نسبت به موضوع سادهای همچون وزش باد تغییر دهد.
یکی دیگر از نکات مثبت انیمیشن هوهوخان باد مهربون، تنوع در شخصیتها و داستانهای مجموعه است. همانطور که گفته شد، تنها شخصیت ثابت مجموعه هوهوخان است که با توجه به این موضوع در هر قسمت، ابتدا با روایت گوشهای از داستان، کاراکترهای جدید مجموعه معرفی میشوند و مخاطب با پیشروی داستان منتظر ورود هوهوخان است. دنیای انیمیشن هوهوخان، دنیایی آشنا و محبوب برای مخاطب است، چرا که شخصیتهای آن بسیار نزدیک به شخصیت کتابهای درسی، آموزشی و داستانی مخصوص کودکان طراحی شده است. بعلاوه داستانهای مجموعه نیز در عین سادگی آشنا و صمیمی هستند. داستانهای سادهای مانند توپ بازی کردن خواهر و برادر و گیر کردن توپ آنها بالای درخت یا گم شدن روسری دختری کوچک که در نهایت تمامی این مشکلات با کمک هوهوخان برطرف میشود. در این مجموعه حتی از بازیهای رایج و قدیمی که با خواندن شعر همراه است نیز استفاده شده است. جالب این است که با وجود این حجم از تنوع در داستان و شخصیتپردازی، اثر به صورت یک کل منسجم و با ارزش به تصویر درآمده است و میتوان آن را به عنوان یک مجموعه سرگرمکننده و جذاب به شمار آورد.
بیشتر انیمیشنهای تولید شده در کشور از لحاظ طراحی شخصیت و فضای اثر در تعادلی نادرست میان اجزا و عناصر ایرانی و غیر ایرانی قرار دارند. به عبارت دیگر، حال و هوای انیمیشنها یا به صورت افراطی ایرانی و پر از نشانهها و عناصر سنتی یا متفاوت از دنیایی است که کودکی همه ما و فرزندانمان در آن گذشته است. این دوگانگی سبب میشود در انیمیشنهای دسته اول نوعی دلزدگی و بیتوجهی نسبت به فرهنگ و رسوم دیرینه کشورمان ایجاد شود و در گروه دوم، باور ایرانی بودن آن مشکل شده و اثر غریب و ناآشنا به نظر آید. انیمیشن هوهوخان باد مهربون در فضایی کاملا متعادل از این نظر قرار دارد. هوهوخان شخصیت اصلی مجموعه بهسادگی یادآور 2 کاراکتر آشنا اما متفاوت است. شفاف بودن بدن هوهوخان و فرم انتهایی بدنش یادآور انیمیشن «کاسپر روح مهربان» و شخصیت اصلی آن یعنی کاسپر است. از طرف دیگر چهره هوهوخان با آن ریشهای بلند سبیلهای از بناگوش در رفتهاش تداعیکننده شخصیت عمو نوروز است. اما با وجود همه این شباهتها، کاراکتر هوهوخان کاملا مستقل و متفاوت طراحی شده است و جذابیت و محبوبیت مخصوص به خود را دارد. بعلاوه شخصیتهای دیگر مجموعه نیز واجد همین شرایط هستند، به عنوان مثال خاله پیرزن داستان همان پیرزن انیمیشن «خروس و روباه» یا حتی مجموعه عروسکی «خونه مادربزرگه» است؛ اما در عین حال ویژگیها متناسب با شخصیت خاله پیرزن داستان هوهوخان را نیز دارد.
این موضوع یعنی تعادل در به کار بردن المانهای سنتی در ارتباط با فضای مکانی اثر نیز صادق است، به عنوان مثال در یکی از قسمتها میبینیم دختر و پسر کوچکی در حیاط مشغول بازی هستند. حیاط خانه آنها شباهت بسیاری به حیاطهای سنتی دارد، یعنی وجود همان حوضهای قدیمی در مرکز حیاط یا همان باغچهها و درختکاریهای کنار دیوار، اما این حیاط متعلق به یک خانه سنتی نیست، بلکه خواهر و برادر داستان در آپارتمانی زندگی میکنند که حیاطی با این شکل و ظاهر دارد. این در حالی است که وقتی داستان در فضای سنتی روستا تعریف میشود، شرایط متفاوتی مطرح است. خانه خاله پیرزن قدیمی و کاهگلی است و حیوانات مختلفی از مرغ و خروس و گوسفند درآن زندگی میکنند. این فضای کاملا سنتی همانند فضای داستان قبلی نزدیکی بسیاری به واقعیت دارد و هر کدام در جای خود و با جزئیات دقیقی طراحی شدهاند، بنابراین بسیار باورپذیر و آشنا هستند.
شناسایی و معرفی فرهنگ و رسوم یا حتی معماری سنتی برای کودکان امروز که در فضای مدرن و متفاوت با آن دوران زندگی میکنند، سخت و دشوار است و نمیتوان تنها با به تصویر کشیدن این فضاها و ارائه این نوع زندگی، آن را برای مخاطبانی که حتی برای یک بارهم تجربه حضور در این شرایط را نداشتهاند، دلچسب و دوست داشتنی تصور کرد. رویهای که دستاندرکاران مجموعه پویانمایی هوهوخان باد مهربون برای ارائه فضایی آمیخته از سنت و مدرنیته که فضای زندگی اغلب کودکان امروزی است پیش گرفتهاند، شاید یکی از بهترین روشها برای معرفی و شناساندن ارزشهای نهفته در زندگی گذشتگان و آگاهی از معایب و مضرات زندگی مدرن و مکانیکی امروز که همه جهان را تسخیر کرده است، باشد.
با استناد به نکات آموزشی نهفته در اجزای مختلف مجموعه از جمله داستان، شخصیتها و فضای اثر انیمیشن هوهوخان باد مهربون را میتوان به عنوان انیمیشنی آموزنده مطرح کرد که معرفی باد و آثار و نتایج وزیدن آن یا پیامهایی که از زبان شخصیتهای داستان بدون هیچگونه اغراق و بزرگنمایی عنوان میشود از جمله وجوه آموزشی آن هستند. با این حال وجهه سرگرمکننده اثر پررنگتر از وجهه آموزشی آن است، چرا که بهوضوح میتوان دید عوامل تولیدکننده اثر از ویژگیهایی که سبب جذابیتهای بصری یک مجموعه میشود به صورت گسترده استفاده کردهاند؛ وجود طیف متنوع رنگی در طراحی شخصیتها و پیش زمینه کار و حتی پس زمینه آن نمونهای از این عناصر است. مجموعه هوهوخان از شعر و موسیقی جذابی بهره برده است. شعر و آهنگی ثابت برای تیتراژ آغازین مجموعه مورد استفاده قرار گرفته و در قسمتهای مختلف بنا به اقتضای داستان اشعاری با موسیقی شاد تصاویر مجموعه را همراهی میکند. انیمیشن هوهوخان ، باد مهربون مجموعهای ساده و دلنشین است که با وجود داستانهای سر راست شخصیتهای معمولی و حتی تکراری، مخاطب را با خود همراه و او را سرگرم میکند. این انیمیشن ثابت کرده است که میتوان حتی در نبود تکنیکهای پیشرفته و به روز دنیا انیمیشنی دلچسب، جذاب و سرگرمکننده تولید کرد.
بهار عسگری
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
معاون وزیر بهداشت: