آشفتگی در انتخاب گوینده

ریچارد سنت جان هریس سال 1930 در ایرلند به دنیا آمد. پس از پایان تحصیلات دانشگاهی، بازیگری را در یک آکادمی در انگلستان آموخت. بازی در تئاتر را از 26 سالگی آغاز و 2 سال بعد در اولین فیلمش بازی کرد. پس از موفقیت فیلم موزیکال کاملات خوانندگی را با جدیت بیشتری پی گرفت. بازیگر مشهوری بود که نقش‌های متنوعی را از آرتورشاه تا گالیور بازی کرد و سرانجام سال 2002 درگذشت.

هریس در ایران بازیگر شناخته‌شده‌ای بود، اما با وجود بازی در نقش‌های اول شهرت بازیگرانی مثل شون کانری، برت لنکستر، آنتونی کویین و آلن دلون را به دست نیاورد و به نوعی زیر سایه بازیگران مشهور و محبوب قرار گرفت و مدیران دوبلاژ‌ها چندان به او توجه نکردند و همین باعث شد گویندگان متعددی به جای او صحبت کنند. منوچهر اسماعیلی، ناصر مدقالچی و زنده‌یاد ایرج ناظریان تنها گویندگانی بودند که بیش از 2 بار به جای او صحبت کردند. اسماعیلی با صدایی قابل انعطاف و درایت در گویندگی، یک بار در فیلم تاریخی ـ حماسی کرامول در نقش نماینده پارلمان که بر ضد پادشاه انگلستان قیام کرد دوبلور ریچارد هریس 40 ساله بود و 2 بار هم در سنین پیری او در فیلم‌های کاندنسکی بزرگ و مزرعه گوینده وی شد و دوبله‌هایی بسیار خوب پدید آورد. مدقالچی هم در گوژپشت نتردام، یکی از دوبله‌های گلادیاتور و سری فیلم‌های هری پاتر به جای هریس صحبت کرد. اهالی دوبله برای مواردی که صدای دوبلور از هیکل و اندام بازیگر حجیم‌تر باشد از اصطلاح زیاد بودن صدا استفاده می‌کنند. درباره مدقالچی نیز همین گونه است و صدایش با چهره و اندام ریچارد هریس تناسب ندارد. زنده‌یاد ناظریان صاحب صدایی شیک و حجیم بود که روی بازیگران خوش‌اندام و قدبلند خیلی خوب قرار می‌گرفت.

او دست‌کم در 5 فیلم اورکا: نهنگ خشمگین، گذرگاه کاساندرا، خانواده تراویس، مهاجمین ستاره کارائیب و آزادیخواهان رودزیا به جای هریس صحبت کرد و دوبله‌هایش به یادماندنی بود. زنده‌یاد کاملی نیز در 2 فیلم سرگرد دندی و گلادیاتور دوبلور این بازیگر بود اما دوبله‌هایش برخلاف گویندگی‌هایش به جای کرک داگلاس و رابرت استاک ‌ماندگار نشد. از میان سایر گویندگان ریچارد هریس شامل چنگیز جلیلوند (جاگرنات)، حسین عرفانی (نابخشوده)، ناصر تهماسب (شورش در کشتی بونتی)، جلال مقامی (توپ‌های ناوارون)‌، همایون ایران‌پوی (مردی به نام اسب)‌، سعید مظفری (سفرهای گالیور)، ایرج رضایی (رابین و ماریانا) و به روایتی فتح‌اله منوچهری، منوچهر زمانی، منوچهر والی‌زاده و فریدون دائمی فقط صدای 2 نفر اول تا حدودی برای این بازیگر مناسب است و صدای دیگران برایش پذیرفتنی نیست. در کنار دلایل ذکر شده علت انتخاب صداهای متعدد برای ریچارد هریس را می‌توان آنگاژه شدن بعضی از گویندگان برای بعضی از استودیوها در سال‌های پیش از انقلاب با در نظر گرفتن این نکته که تمام فیلم‌های یک بازیگر به یک استودیو نمی‌رفت و همکاری نکردن بعضی از گویندگان با بعضی از مدیر دوبلاژها دانست.