دندانپزشکی نوین را با لیزر تجربه کنید

این روزها در تبلیغات برخی مطب‌ها و کلینیک‌های دندانپزشکی نیز نوید استفاده از لیرز برای کاهش درد، خونریزی و رهایی از صدای آزاردهنده توربین‌های دندانپزشکی را می‌شنویم، اما از برخی دندانپزشکان می‌شنویم آنچه مردم از کاربرد لیزر در ذهن دارند، در اصل یک اشتباه عامیانه است و چیزی که به عنوان لیزر در مطب‌های دندانپزشکی دیده‌اند، تنها نور آبی رنگ یک دستگاه مخصوص است که برای ترمیم دندان‌ها با ماده کامپوزیت کاربرد دارد و لیزر محسوب نمی‌شود. پس باید دید لیزر دندانپزشکی چیست و چه کاربردهایی در دندانپزشکی دارد؟

لیزر، نور تقویت‌شده‌ای است که به شکل پرتوهای هم‌راستای بسیار باریک با طول موج مشخص تابیده می‌شود. واژه لیزر در واقع خلاصه‌شده عبارتLight Amplification by Stimulated Emission of Radiation است. این نور تقویت‌شده نوعی از انرژی را فراهم می‌کند که انواع مختلف آن، کاربردهای گوناگونی در گستره دانش‌ پزشکی دارند.

تشخیص پوسیدگی: روش‌های مختلفی برای تشخیص پوسیدگی دندان‌ها وجود دارد. یکی از نوین‌ترین این روش‌ها، استفاده از لیزر فلورسنت توسط دستگاه Diagnodent است. امتیاز استفاده از این روش، آن است که با حساسیت تکنیکی بسیار بالای دستگاه، امکان مخفی‌‌ماندن پوسیدگی از دید دندانپزشک بسیار نادر است. البته در این روش، احتمال تشخیص کاذب پوسیدگی در ناحیه شیارهای سالم هم وجود دارد.

درمان حساسیت دندانی: ازدیاد حساسیت عاجی یکی از علل شایع مراجعه بیماران به دندانپزشک است. برای درمان این مشکل، روش‌های متفاوتی همچون استفاده از خمیردندان‌های حاوی مواد ضدحساسیت، ژل‌های فلوراید و چسب‌های عاجی وجود دارد. استفاده از لیزر ER-Yag هم یکی از روش‌های مطرح در درمان این مشکل است که اثرات مثبت و دوام طولانی‌مدت آن ثابت شده، اما استفاده از این نوع لیزر هم نتوانسته است درد ناشی از حساسیت عاجی را در تمام بیماران کاملا برطرف کند.

سفیدکردن دندان‌ها: یکی از کاربردهای شایع لیزر در دندانپزشکی، برای بلیچینگ (سفیدکردن دندان‌ها) در مطب است. این روش به‌رغم سرعت و اثر مطلوب، معایبی نیز دارد که یکی از آنها احتمال آسیب به لثه است. برای کاهش این آسیب هنگام بلیچینگ، لثه‌ای که در تماس نزدیک با نسج سخت دندان است توسط یک ماده محافظ رزینی (اپل دم) پوشانده می‌شود. همچنین امکان‌گرفتن نتیجه کاذب در این روش وجود دارد. گاهی اوقات پس از بلیچینگ، دندان‌های درمان‌شده رنگ سفید مات به خود می‌گیرد که ناشی از خشک‌شدن زیاد دندان است و به طور کاذب باعث سفیدشدن دندان می‌شود، در حالی که این سفیدی به طور غلط ناشی از نتیجه بسیار خوب بلیچ تعبیر می‌شود، اما معمولا پس از این که دندان مدتی در محیط بزاق قرار می‌گیرد، به رنگ طبیعی خود باز می‌گردد.

تهیه حفره: یکی از کاربردهای جذاب لیزر در دندانپزشکی، به کارگیری لیزر ER-Yag به عنوان جایگزینی برای تراش حفرات و برداشت پوسیدگی مطرح شده است، به این ترتیب می‌توان امیدوار بود با حذف مته‌های دندانپزشکی و صدای ناهنجار آنها، درمان‌های دندانپزشکی خوشایندتر و تحمل‌پذیرتر شوند. اما این روش معایب مختلفی به همراه دارد، از جمله این که لیزر را برای دندان‌هایی که قبلا ترمیم شده‌اند، نمی‌توان استفاده کرد. همچنین لیزر در تراش روکش یا پوسیدگی‌های راجعه قابل استفاده نیست و نمی‌تواند شکل کامل و صحیحی از حفره ارائه دهد. بنابراین برای شکل‌دهی کامل حفره هنوز هم به مته‌های دندانپزشکی نیاز است. برای استفاده از این لیزر مانند تراش با مته‌های دندانپزشکی، دندان باید بی‌حسی شود.

برداشت تومورهای بافت نرم: لیزر برای درمان سرطان‌های بدخیم مخاط دهان کاربرد دارد. این لیزرها قادر هستند سلول‌ها و شبکه خونی سلول‌های سرطانی را از بین ببرند و باعث مرگ سلول‌های سرطانی شوند. همچنین لیزر می‌تواند باعث فعال‌کردن سیستم ایمنی میزبان شود.

درمان ریشه: هدف اصلی در درمان ریشه، تمیزکردن کانال دندان است. لیزر می‌تواند برای تمیزکردن کانال دندان مفید باشد، اما مطالعات آزمایشگاهی نشان داده‌اند که استفاده از لیزر در این زمینه اثرات کمتر یا در حد وسایل چرخشی قدیمی داشته است.

جراحی لثه: لیزر می‌تواند در جراحی لثه و جراحی افزایش طول تاج مورد استفاده قرار گیرد. با استفاده از لیزر، احتمال خونریزی و تورم پس از جراحی کاهش پیدا می‌کند و ترمیم زخم سریع‌تر می‌شود، اما باید در نظر داشت پس از استفاده از لیزر امکان آسیب به بافت نرم وجود دارد. از جمله معایب و محدودیت‌های استفاده از لیزر در دندانپزشکی این است در صورتی که دقت کافی در استفاده از لیزر صورت نگیرد، آسیب جدی به چشم وارد می‌شود.

این آسیب می‌تواند ناشی از سوختگی ناحیه مورد تابش یا فعل و انفعالات شیمیایی در ناحیه باشد. به همین علت باید حتما چشمان بیمار را با عینک محافظ پوشاند. مورد دیگری که باید در نظر داشت، این است که هر دندانپزشکی که از لیزر استفاده می‌کند، باید از ریسک‌های احتمالی آن کاملا آگاه باشد و برای استفاده از دستگاه مورد نظر کاملا تعلیم دیده باشد و دوره‌های مخصوص لیزرتراپی را گذرانده باشد.

یکی دیگر از معایب کاربرد لیزر، گران بودن آن است. در واقع برای استفاده از مزایای لیزر باید چندین برابر خدمات معمول دندانپزشکی هزینه کنید. اما اگر جزو افرادی هستید که به دلیل ترس از دندانپزشکی و ابزار معمول آن، جرات قدم‌گذاشتن در مطب‌های دندانپزشکی را ندارید، می‌توانید با بهره ‌جستن از لیزر، تجربه‌ای متفاوت از دندانپزشکی داشته باشید.

با توجه به مطالب ذکر شده می‌توان این‌گونه نتیجه گرفت که مهم‌ترین مزیتی که استفاده از لیزر در درمان‌های دندانپزشکی دارد، کاهش استرس ناشی از صدای توربین‌های دندانپزشکی و همین‌طور عدم لرزش وسیله است، اما در کنار این مزیت باید از آسیب‌های احتمالی آن آگاه بود.

دکتر آزاده ابراهیمی تکلو

متخصص دندانپزشکی ترمیمی و زیبایی