گردوریزی

گردو یکی از مهم‌ترین محصولات باغی ایران و معیشت بسیاری از اهالی روستاهای مرکزی و غربی ایران است و اقتصادشان برهمین میوه بنیان گذاشته شده است. گردوی تبریز، تویسرکان، همدان، دماوند و... بسیار معروف است و همچنین با طبیعت کوهستان‌های نیمه‌خشک مناطق مرکزی ایران سازگاری دارد.

دره قاهان هم یکی از همین کوهستان‌های نیمه‌خشک منطقه مرکزی ایران است که در جاده ساوه ـ سلفچگان واقع شده است و موسم گردوریزی زیبایی‌های خاصی را می‌توان در این منطقه دید.

گردوریزی تجربه خاصی است که تا نبینیم نمی‌توانیم درکش کنیم؛ وقتی راش‌های بلند گردو را نشانه می‌روند، در فاصله‌ای نه‌چندان دور و به تناسب بار درخت و سن آن یکباره می‌بینی زمین پر می‌شود از گردوهای سبز رنگی که انگار می‌خواهند دشت را سبزینه‌پوش کنند. گردوریزان درخت‌های پاییزی از اواخر شهریور‌‌ آغاز و تا مهر‌ نیز ادامه دارد.

در مناطق مرکزی ایران به چوبی که گردوها را با آن می‌ریزند، راش و در لهجه محلی «رش» می‌گویند، رش چوبی حدودا 4 متری است که کار با آن تبحر فراوان می‌خواهد. درختان این مناطق بیشتر ‌‌قدیمی هستند و درخت جدید کمتر کاشته شده است. به همین دلیل گردوریزها برای ریختن بار گردو ناگزیر به بالا رفتن از درخت هستند که گاهی دچارحادثه تلخ سقوط از درخت می‌شوند‌. اما این کاری است که باید انجام شود.

نکته دیگر این ‌که هر قدر هم که گردوریز ماهر باشد، باز در نهایت تعدادی گردو روی درختان و لابه‌لای شاخه‌ها ‌می‌ماند و در پاییز، دست طبیعت آ‌نچه هست را از درختان جدا کرده و به زیر می‌ریزد چرا که مهرماه در بسیاری از مناطق کوهستانی مرکز ایران، زمان وزش باد است و همین باد، باقیمانده گردوها را به زمین می‌ریزد و روستاییان گردوهای طبیعت‌چین را از پای درخت‌ها جمع می‌کنند.

در این مناطق به پوست گردو «غورابه» می‌گویند. این نام همان مایعی است که هنگام پوست گرفتن گردو باعث سیاه شدن دست می‌شود. اما وقتی می‌خواهند گردو را برای مدت طولانی نگهداری کنند، لازم است که پوست سبزش جدا شود. به این کار هم ریشک کردن گردو می‌گویند. پس از این ‌که گردوها ریشک می‌شوند، آنها را در هوای آزاد پهن می‌کنند تا پوست ظاهری و میوه داخل آن خشک شود؛ به این ترتیب می‌توان گردو را به مدت طولانی‌تری نگهداری کرد.

گردوریزی، برداشت گندم، چیدن پسته، انار، زیتون و... هر کدام زیبایی‌ها و دیدنی‌های خاص خود را دارد، امید که فرصتی دست بدهد تا همه را تجربه کنیم و باز هم از خاطراتش بگوییم و بنویسیم.