به فصل شادمانی و پختگی خوش ‌آمدید

نسرین محبوبی بانوی بازنشسته‌ای است که اوقات فراغتش را به دعا و نواختن موسیقی می‌پردازد و آرامش عمیقی در چشمانش موج می‌زند.

او در 68 سالگی شاگردان زیادی دارد که نزدش موسیقی می‌آموزند. این بانوی سالمند اعتقاد دارد اگر باور کنیم که آنچه سر راه ما قرار گرفته، بخشی از برنامه منظم و هدفمندی است که از سوی مهربان‌ترین عالم؛ یعنی خدا برای ما در نظر گرفته شده است باید آن را هرچند به نظرمان شربتی تلخ باشد با تشکر و قدرشناسی سر بکشیم و منتظر بمانیم تا ببینیم چطور ما را تربیت می‌کند، رشد می‌دهد و بارور می‌سازد، زیرا زندگی با همین هدف پیش می‌رود.او در زندگی شکست‌ها و فقدان‌های زیادی را تجربه کرده است، اما لبخند ویژگی همیشگی چهره اوست.

همه سالمندان مانند این بانوی سالمند از زندگی و آنچه به آنان ارزانی داشته راضی و خشنود نیستند.

نادر ـ س سالمند 70 ساله‌ای است که بتازگی خانه‌اش در طرح تعریض بزرگراه قرار گرفته است و می‌گوید: با این طرح از زندگی ساقط می‌شوم، خانه قدیمی‌ من چند طبقه بود که آن را اجاره می‌دادم، ولی حالا فقط شهرداری پول یک طبقه را می‌دهد. همسر او می‌گوید: این را راست می‌گوید، ما تنها ممر درآمدمان را از دست خواهیم داد، اما حتما راه جبرانی هست. او ادامه می‌دهد: نادر 15 سال پیش وقتی در اثر سانحه صدمه دید و قدرت کار کردن را از دست داد همینقدر نگران و نالان بود، اما الحمدلله در نماندیم. او با این بی‌قراری‌ها خودش را می‌آزارد و زودتر از موعد پیر می‌شود. من فکر می‌کنم مشکلات سخت‌تر از این را هم پشت سر گذاشته‌ایم و مردم مشکلات بیشتری را تجربه می‌کنند.

شاید بگویید جوانی زمان خوشحالی و پیری زمان فقدان و رنجوری و در نتیجه ناراحتی و ناکامی ‌است. اما جالب است بدانید‌ پژوهش‌های اخیر نشان می‌دهد سالمندی دوران شادتری نسبت به جوانی است و اغلب سالمندان در این دوران واقعا از دوران جوانیشان شادترند.

این پژوهش ادعا می‌کند، برخلاف نظر رایج میان مردم مبنی بر شادتر بودن جوانان نسبت به سالمندان، پیرها شادتر هستند.

پژوهشگران می‌گویند، جوانان میزان ناراحتی خود را در دوران پیری به اشتباه تخمین می‌زنند؛ پیرها نیز میزان شادمانی دوران جوانیشان را به اشتباه به خاطر می‌آورند ‌و ‌همین ‌باعث می‌شود تصور کنند در‌ آن‌ دوران‌ شادتر بوده‌اند.

تحقیقات محققان ایرانی نیز نشان می‌دهد، پیش‌بینی کننده شادی با سن تغییر می‌کند مثلا رضامندی از روابط اجتماعی و سلامت برخی در سنین بالاتر مهم‌تر است. در دوره نوجوانی برخلاف بزرگسالی نوسانات بیشتری از حالات شادی و ناشادی وجود دارد. در مجموع شادی و ناشادی به دروه شخصی از زندگی (نوجوانی، بزرگسالی و پیری) مربوط نمی‌شود. لیکن به طور متوسط افراد میانسال شادمانی بیشتری را گزارش کرده‌اند. نتایج پژوهش دیگری نیز نشان داد، سالمندان به میزان شادی خود در سن حاضر رتبه بهتری داده بودند تا جوانان.

جالب است بدانید تحقیقات مشابهی نشان داده است که حتی بیماران بیش از حدی که انتظار می‌رود، احساس شادمانی می‌کنند. شاید بهترین دلیل ما این باشد که ما یک نوع موجود دارای قابلیت سازگاری بالا با شرایط و موقعیت‌های گوناگون هستیم و بسادگی عادت می‌کنیم که با اوضاع کنار بیاییم.

احساس خوشبختی افراد از یک‌سری منابع روحی درونی منشأ می‌گیرد، منابعی که با افزایش سن رشد می‌کنند و قوی‌تر می‌شوند. حتما شما هم تایید می‌کنید که گرایش‌های مذهبی در افراد میانسال و سالمند قوی‌تر است و آنان به این باورها ایمان بیشتری نشان می‌دهند. با توکل به این نیروی درونی افراد در برخورد با فرازونشیب‌های زندگی بهتر عمل می‌کنند و نتیجه ‌این ‌است ‌که ‌به مرور ‌زمان‌شادتر می‌شوند، هرچند شرایط محیطی اطرافشان مثلا سلامت آنها رو به افول می‌گذارد.

شیرین خانم بانوی 80 ساله‌ای است که همه اهل محل دوستش دارند. او امروز با صندلی چرخدار حرکت می‌کند و سال‌های گذشته برای او دوران سختی بوده است. او مرگ فرزندان، خیانت همسر و ترک شدگی و داغ افراد خانواده را تجربه کرده است و سلامت او سال‌هاست که رو به نقصان است، اما می‌گوید: نه از مرگ می‌ترسم و نه از بیماری. دیگر چیزی نمی‌تواند مرا اذیت کند؛ یعنی چیزی باقی نمانده است، فقط رضایم به رضای خدا.

محققان معتقدند ثبات عاطفی حتی در طول دهه هفتم زندگی همچنان به تکامل خود ادامه می‌دهد. این پژوهش می‌گوید، سالمندان شادمانی را بهتر و ترس را کمتر درک می‌کنند. دانشمندان می‌گویند، این تاییدی بر عقیده رایج میان مردم است که پیری انسان را پخته و نرم می‌سازد. در گذشته نیز تحقیقات نشان داده بودند که افراد سالمند ثبات عاطفی و احساسی بیشتری از جوانان دارند، شاید دلیلش این است که آنها تمام سختی‌ها را تجربه کرده‌اند. به همین دلیل متخصصان استدلال می‌کنند خانواده‌ای که از نعمت مادربزرگ و پدربزرگ در کنار کودکان و نوجوانان خانواده بهره‌مند است به تعادل عاطفی آنان و کم کردن ترسی که آنان تجربه می‌کنند، کمک می‌کند.

یکی دیگر از چیزهایی که سبب رضایتمندی و احساس خرسندی ما می‌شود، ایثار‌ها، گذشت‌ها وکارهای نیکی است که کرده‌ایم.

روان‌شناسان معتقدند‌ انسان هرچه مسن‌تر می‌شود تمایلش به مرور خاطرات شیرین و غرورآفرین بیشتر می‌شود.

هر چقدر شخص از این دست تجربیات بیشتر داشته باشد در سال‌های آخر عمر احساس خوشایندتری دارد.اما با وجود تمام این چیزها نمی‌توان انکار کرد که سن تنها یکی از مولفه‌های احساس شادمانی است و شخصیت، خانواده، رفاه اجتماعی و اقتصادی و میزان فعالیت و مشارکت اجتماعی شخص در این احساس شادمانی اثر فراوانی دارد.

بنابراین نه‌تنها دولت، بلکه همه ما می‌توانیم به سالمندانی که سنشان دلیل کافی برای شادمانی آنان نیست کمک کنیم زندگی توام باخوشبختی را تجربه کنند.

ماندانا ملاعلی