خرم‌رود زباله‌دان شده است

این رود که از میان شهر خرم‌آباد عبور می‌کند، سال‌هاست که محلی برای دفع فاضلاب، نخاله‌ها و پسماندهای خانگی، صنعتی و کشاورزی شده است.

انبوه زباله‌های رنگارنگی که توسط مردم به داخل این رود ریخته می‌شود نیز آن را بیشتر به یک زباله‌دانی جاری آلوده تبدیل کرده است تا یک رود جاری و زلال و پاک.

همه این آلودگی‌ها دست به دست هم داده‌اند تا شرایط ایجاد و انتقال بیماری‌های خطرناکی فراهم شود که بیش از همه کودکانی را که در حاشیه آن به بازی مشغولند تهدید می‌کند. خشکسالی و تعرض به حریم رودخانه نیز از دیگر مشکلاتی است که زیبایی آن را گرفته و منظری ناخوشایند از آن برجای گذاشته است. علاوه بر اینها نبود سیستم جمع‌آوری آب‌های سطحی در شهر، تغییر کاربری و کاهش عرض و عمق بستر، محدودسازی حریم به وسیله ساخت و سازهای متعدد در آن، احداث ابنیه نامتناسب با کشش و ظرفیت سیلابی رودخانه و وجود عوامل طبیعی، احتمال وقوع سیلاب در حوزه برون و درون شهر را افزایش داده است.رودخانه خرم‌آباد یا خرم‌رود که در زبان محلی از آن به‌عنوان گلال یاد می‌شود، از ارتفاعات شمال غربی شهر خرم‌آباد و از دامنه‌های سفیدکوه و کوه ریمله از سه شاخه اصلی ذهابی، آزادی وچم چغا سرچشمه می‌گیرد و با پیوستن آب شاخه کرگانه وارد خرم‌آباد می‌شود. این رود 110کیلومتری پس از عبور از داخل شهر و پس از طی مسافت 45 کیلومتر به رودخانه کشکان می‌پیوندد.

یک کارشناس مسوول محیط زیست استان لرستان با بیان این‌که رودخانه خرم‌آباد همواره پذیرای فاضلاب‌های تصفیه‌شده و نشده صنعتی و خانگی بوده است، به «جام‌جم» می‌گوید: البته پس از احداث تصفیه‌خانه، حجم زیادی از فاضلاب خانگی به شبکه و سیستم تصفیه فاضلاب منتقل شد ولی فاضلاب واحدهای صنعتی از قبیل پارسیلون، چرم و پوست، کشت و صنعت، کشتارگاه‌های دام و طیور، تانکرهای تخلیه فاضلاب، صنایع متعدد شن و ماسه رودخانه‌ای که در حاشیه رودخانه مستقر هستند، همچنان به رودخانه می‌ریزند.

به گفته افشین خورشیدی ورود این فاضلاب‌ها به رودخانه در حالی صورت می‌گیرد که در پایین دست آن، کشاورزان با استفاده از آب رود، مشغول کشاورزی هستند و محصول برنج‌ و صیفی‌جات خود را با این آب آلوده آبیاری می‌کنند.

وی با اشاره به تغییرات هندسی خرم‌رود یادآور می‌شود: در سال‌های اخیر طرح‌های بدون مطالعه و برنامه‌ریزی شده‌ای در بازه شهری صورت گرفته که بسیار نگران‌کننده است؛ طرح‌هایی مانند ایجاد معبر با عملیات خاکریزی و آسفالت قسمتی از بستر رودخانه برای ایجاد راه مواصلاتی بین ساحل چپ و راست آن که باعث انسداد مسیر جریان آب شده و در مواقع بارش شدید و سیلابی شدن رودخانه، باعث پس‌زدگی و سرریز شدن آب و ایجاد سیلاب و ورود آن به خیابان‌ها و منازل ساحلی می‌شود. این کارشناس مسوول محیط زیست لرستان می‌افزاید: متاسفانه سیستم‌ جمع‌آوری آب‌های سطحی در طراحی‌های اولیه سیستم تصفیه فاضلاب خرم‌آباد دیده نشده و این آب‌ها وارد مجراهای منتهی به سیستم فاضلاب می‌شود. زنگ خطر ماجرا وقتی است که باران می‌بارد و میزان این آب‌های سطحی که وارد مجراهای فاضلاب می‌شوند، افزایش یافته و در نتیجه باعث فوران آب و فاضلاب از این مجراها و جاری شدن آن در سطح شهر و بستر رودخانه می‌شود.

مدیرکل محیط زیست لرستان نیز ضمن تایید مشکلات رودخانه می‌گوید: رودخانه اکوسیستم زنده‌ای است که تامین‌کننده نیازهای زیست محیطی شهر و محل زندگی آبزیان و پرندگان بسیاری است که عدم نگاه جامع و کامل به آن باعث شده نتوانیم از تمامی ظرفیت‌های آن استفاده کنیم.

محمدحسین بازگیر علاوه بر مشکلات فوق به برداشت بی‌رویه آب برای مصارف کشاورزی و صنعتی در حاشیه رودخانه اشاره می‌کند و می‌افزاید: با برداشت آب، جریان کند شده و مانداب تشکیل می‌شود که با تشکیل مانداب در یک نقطه و جمع شدن پسماندها در رودخانه عملا شرایط خودپالایی این اکوسیستم زنده به خطر می‌افتد.

وی تصریح می‌کند: یکی از بزرگ‌ترین مشکلات اجرایی‌شدن ساماندهی رودخانه شاید نبود یک طرح جامع و کامل است که مراحل آزمون و خطا را پشت سرگذاشته باشد.

شهردار خرم‌آباد به پاکسازی هفته‌ای زباله‌های سطح و ساحل رودخانه توسط شهرداری اشاره می‌کند و می‌گوید: شهرداری خرم‌آباد همچنین برای رفاه حال شهروندان چندبار در سال نیز با اعزام ماشین‌آلات اقدام به لایروبی رودخانه می‌کند، با وجود این عدم رعایت بهداشت توسط خود مردم و برخی صنایع فرصت پاک ماندن را از رودخانه می‌گیرد.

وحید رشیدی با بیان این که در حال حاضر هنوز بخشی از فاضلاب شهری به رودخانه متصل است، می‌افزاید: در صورت تکمیل سیستم فاضلاب شهری و افتتاح تصفیه خانه آن، از آب خروجی تصفیه‌خانه برای آبیاری فضای سبز استفاده خواهد شد، ضمن آن که آلودگی رودخانه نیز کاهش می‌یابد.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای لرستان نیز با بیان این‌که ساماندهی رودخانه به منظور جلوگیری از وقوع سیلاب و رفع آلودگی‌های فاضلابی و زباله‌ای، امری مهم برای مسوولان این شهر است، می‌گوید: عملیات اجرایی طرح ساماندهی خرم‌رود در محدوده‌های مشخص شده و با مطالعات کارشناسی از شهریورماه 88 آغاز شده و در مراحل مختلف اجراست که با این طرح 5کیلومتر از رودخانه که داخل شهر خرم‌آباد است، ساماندهی خواهد شد. علی امید سیفی با اشاره به این‌که این طرح در حال حاضر در یک مرحله از پل شهدا تا پل صفوی به صورت پایلوت انجام شده است، می‌افزاید: برای ساماندهی هر کیلومتر، اعتباری معادل 3 میلیارد تومان و برای 5 کیلومتر مسیر مورد نظر مبلغی معادل 15میلیارد تومان اعتبار نیاز است که هر چه این اعتبار زودتر فراهم شود، کار ساماندهی نیز زودتر به پایان خواهد رسید.