سکونتگاه‌هایی جدید در شهرهای شناور

این روزها راه‌اندازی شرکت‌های غول پیکر که مجموعه چند ده هزار نفری از کارکنان را در خود جای می‌دهند، کاری خاص و غیرمعمولی نیست. در گوشه و کنار جهان میلیاردرهایی زندگی می‌کنند که برای خرج کردن پولشان هر ایده و برنامه جاه‌طلبانه‌‌ای را مدنظر قرار می‌دهند و حاضرند بخش چشمگیری از دارایی‌شان را صرف عملی کردن آنها کنند.

کد خبر: ۴۳۳۵۸۹

ساخت شهرها، ایالت‌ها و حتی کشورهای شناور از جمله این ایده‌هاست. این ایده‌ها قطعا در دوران فعلی عملی نخواهند شد، اما به عقیده برخی کارشناسان در صورتی که هزینه‌های نجومی برای آنها صرف شود، باید با دقت و وسواس بیشتری به آنها نگاه کرد. بدون شک اگر پشت ایده‌های جاه‌طلبانه‌ای از این دست، چهره میلیاردر و پرنفوذی همچون پیتر تیل و مرکز بزرگی همچون Seasteading Institute قرار داشته باشد، باید به محقق شدن آن فکر کرد. پیتر تیل، بنیانگذار بزرگ‌ترین سیستم نقل و انتقال پول در دنیای اینترنت و یکی از اولین بنیانگذاران شبکه اجتماعی فیس‌بوک به شمار می‌آید و در ‌جدیدترین فهرستی که از سوی نشریه فوربس درخصوص 400 ثروتمند آمریکایی منتشر شده، با دارایی 5/1 میلیارد دلار در رتبه 365 قرار دارد. او با تکیه بر چنین دارایی کلانی، به دنبال تحقق ایده طراحی و ساخت مجموعه سازه‌های عظیم شناوری است که شاید نسخه‌های بعدی آنها لقب کشورهای شناور را به خود بگیرند.

فلسفه‌ای که در پس این ابتکار عمل دیده می‌شود، چیزی نیست جز طراحی و ساخت شهرهای شناوری که دور از ساز و کارهای سیاسی و ساختمان سازی‌های رایج در سراسر جهان باشند. به نظر می‌رسد، آنچه در این شهرها یا در ادامه ایالت‌ها دیده خواهد شد، متفاوت با ساختارهای شناخته‌شده شهری فعلی در سراسر جهان است. این شهرهای شناور نسل آتی شهرهایی را نشان می‌دهند که مدیریت شهری در آنها تفاوت‌ زیادی با امروز خواهد داشت. البته باید گفت، در این شهرها همه چیز با شهرهای امروزی متفاوت خواهد بود. در این مجموعه بناها تلاش می‌شود از حداقل فضا حداکثر بهره‌برداری‌ صورت گیرد. با تکیه بر این استراتژی، سازه‌ای شناور روی آب که شاید طول و عرض آن فراتر از 50 متر نباشد، ماکتی از یک شهر کامل با تمامی اجزای سازنده آن است.

انستیتو Seasteading Institute آوریل 2008 به وسیله واین گراملیچ و پتری فریدمن تأسیس شد. هدف از تاسیس این سازمان، طراحی و ساخت مجموعه‌های اقامتی، تجاری و اداری مستقل و البته سیار و شناور روی سکوهای آبی واقع در آب‌های بین‌المللی است. سال 2001 نخستین کتاب آنلاین در این زمینه منتشر شد و به این ترتیب مردم سراسر جهان با آغاز یک تلاش جهانی و البته هیجان انگیز آشنا شدند. طولی نکشید که پیتر تیل با این پروژه آشنا شد و بالغ بر نیم میلیون دلار نیز در آن سرمایه‌گذاری کرد. از آن زمان، افرادی همچون پیتر تیل با حمایت‌های مالی از این پروژه بتدریج آن را به اهداف خود نزدیک می‌کنند. او بتازگی گفته است: هنگامی که یک شرکت تازه را راه‌اندازی می‌کنید، آزادی حقیقی را در یک کار تازه تجربه می‌کنید. این شروع تازه می‌تواند در مقیاسی به مراتب کلان‌تر و طراحی و ساخت شهرهای شناور، نمادی از این شروع هیجان‌انگیز باشد. در طراحی‌هایی که در این انستیتو برای ساخت شهرهای شناور آینده صورت می‌گیرد، یک اصل کلی دیده می‌شود و آن این‌که تلاش می‌شود تعریفی تازه درباره شهرنشینی مدرن ارائه شود، به طوری که بسیاری از موانع لجستیک و سیاسی موجود، مانعی در راه پیشرفت چنین پروژه‌هایی نباشد.

طرح‌های متنوعی در این انستیتو مورد بررسی قرار گرفته و گفته می‌شود بزودی کار ساخت برخی از آنها آغاز خواهد شد. گردانندگان این انستیتو برای این که سریع‌تر به اهداف مورد نظر خود دست پیدا کنند، مسابقه بزرگی را میان طراحان و معماران برگزار کرده‌اند. شرکت‌کنندگان این رقابت هیجان‌انگیز، طرح‌های خود را ارائه کرده‌اند و پیش‌بینی می‌شود، نخستین شهرهای شناور و کاملا مستقل از کشورهای جهان تا سال 2015 ساخته شود. برای طرحی که در این رقابت پیروز شود، جایزه ارزشمندی با عنوان Poseidon Award در نظر گرفته شده است. این جایزه به طرحی اعطا می‌شود که قابلیت سکنا دادن به حداقل 50 نفر، آن هم به طور تمام وقت را داشته باشد. گذشته از این شرط مهم، چنین طرحی باید از بعد اقتصادی و مصرف بهینه انرژی نیز مقرون بصرفه باشد. طرح‌هایی که در قالب این پروژه ساخته خواهند شد، از خودمختاری کامل سیاسی برخوردار خواهند بود و به دلیل این که در آب‌های آزاد بین‌المللی قرار می‌گیرند، به هیچ کشور خاصی وابستگی نخواهند داشت.

آنچه در شهرهای شناور دیده می‌شود متفاوت با ساختارهای شناخته شده شهری فعلی خواهد بود به همین دلیل هم تلاش می‌شود از حداقل فضا حداکثر بهره‌برداری صورت گیرد

اگرچه اجرای این پروژه ساده به نظر می‌رسد، اما طراحی و نحوه شناور ماندن این ابرسازه‌ها به این سادگی‌ها نخواهد بود. ترتیب‌دهندگان این رقابت، معیارهایی را برای شرکت‌کنندگان و طرح‌های مورد نظرشان تعریف کرده‌اند. یکی از این معیارها این است که طراحان باید در نظر داشته باشند که چنین شهرهای شناوری نمی‌توانند برای در امان ماندن از آب‌های خروشان و توفان‌های مهیب دریایی جابه‌جا شوند. سازه‌های عظیمی که آنها طراحی می‌کنند، باید از بالاترین ضریب ایمنی در برابر وزش توفان‌های مخرب دریایی و امواج خروشان برخوردار باشند. این شهرهای شناور از سایر مناطق شناخته شده جهان دور خواهند بود و به همین دلیل، باید از کامل‌ترین امکانات ساختاری برخوردار باشند.

ایمنی تنها یکی از شروط مهم پذیرفته شدن طرح‌ها در این رقابت است. یکی از معیارهای مهم و چالش‌برانگیزترین مانع فراروی طراحان این پروژه‌ها، برخورداری از قابلیت مهمی همچون وسیع‌تر‌شدن، همزمان با افزایش شمار جمعیت افراد ساکن در آنهاست. این شهرهای شناور برای جمعیتی حدود 50 نفر طراحی می‌شوند، اما شمار این افراد با گذشت زمان و افزایش زاد و ولد، افزایش پیدا می‌کند. این سازه‌های غول‌پیکر باید طوری ساخته شوند که گنجایش جمعیت جدید را داشته باشند. چنین شهرهایی صدها کیلومتر از سواحل کشورهای مختلف جهان فاصله دارند. از این رو مستقل بودن آنها از حیث تامین منابع انرژی کاملا بدیهی است و باید به عنوان یک معیار اصلی در نظر گرفته شود.

پروژه‌های جاه‌طلبانه‌ای همچون شهرهای شناور و مستقل از کشورهای مختلف جهان، یکی از مظاهر هیجان‌انگیز مرزشکنی بشر امروز در نظر گرفته می‌شود. این شهرها در ادامه به ایالت‌هایی کوچک تبدیل می‌شوند و حتی ممکن است در آینده‌ای دورتر به کشورهایی مستقل تبدیل شوند، اما نکته تأمل‌برانگیز دیگر، روح حاکم بر چنین جوامعی است که دور از دنیای شناخته شده زندگی می‌کنند. ساکنان تشکیل‌دهنده این سرزمین‌های دورافتاده به دلیل جدا ماندن از سایر ساکنان زمین دارای فرهنگ خاص خود خواهند بود، فرهنگ اجتماعی ویژه‌ای که بدون شک نتیجه توافق نظر ساکنان آنها خواهد بود.