ناخدای سینمای ایران در تلویزیون

ناخدا خورشید را ناصر تقوایی در سال 65 ساخته است. این فیلم را که اقتباسی آزاد از رمان داشتن و نداشتن نوشته ارنست همینگوی است ، می‌توان یکی از فیلم‌های اعتباری سینمای ایران دانست. آثاری که اگر در هر جای دنیا و در هر زمانی به نمایش درآیند، ثابت می‌کنند که کشور سازنده آن فیلم صاحب کارگردانانی است که سینما را می‌شناسند و می‌دانند که چگونه باید یک فیلم استاندارد بسازند.

تقوایی آنقدر کاربلد است که برای اقتباس سراغ رمانی می‌رود که در تمام دنیا شناخته شده و مردم و فیلمسازان معروف دنیا آن را می‌شناسند. این در‌ حالی‌ است که هاوارد هاکس، کارگردان معروف آمریکایی در سال 1944 از رمان «داشتن و نداشتن» اقتباس کرد و فیلمی به همین نام ساخت که در آن بازیگران مشهوری مانند همفری بوگارت، هری‌مورگان، لورن باکال و ماری برونینگ بازی کردند. هاکس در زمان ساخت فیلم داشتن و نداشتن رمان ارنست همینگوی کاملا وفادار ماند به همین دلیل فیلم خیلی شبیه رمان شد. اما تقوایی فقط از ایده رمان داشتن و نداشتن استفاده کرد. او براساس این ایده داستانی کاملا بومی و ایرانی ساخت. فیلم ناخدا خورشید با رمان و فیلم داشتن و نداشتن آنقدر تفاوت دارد که اگر تقوایی خودش نمی‌گفت که این فیلم را از روی رمان‌داشتن و نداشتن اقتباس کرده است، کمتر کسی متوجه آن می‌شد. اما تقوایی کارگردان بزرگی است و آنقدر در کارش مهارت دارد که جرات این را هم دارد که بگوید برای ساخت فیلمش سراغ یکی از معروف‌ترین رمان‌های دنیا رفته است چون می‌داند که می‌تواند براساس آن فیلمی بی‌نظیر بسازد که برای همه نسل‌ها یادگار بماند و هیچ‌کس هم نتواند بگوید که تقوایی برای ساخت فیلمش به رمان ارنست همینگوی یا فیلم‌ هاوارد هاکس متوسل شد.

داستان ناخدا خورشید در جنوب می‌گذرد. استفاده از لهجه جنوبی و فضاهای بندر خمیر، ناخدا خورشید را به اثری ممتاز تبدیل کرد ـ این فیلم می‌تواند الگوی خوبی برای کارگردانانی باشد که با گسترش فعالیت‌های سیمای استان‌ها برای ساخت فیلم به استان‌های مختلف سفر می‌کنند ـ داریوش ارجمند، سعید پورصمیمی، علی نصیریان، فتحعلی اویسی، اصغر بیچاره و... در این فیلم بازی‌های درخشانی از خود به نمایش گذاشته اند. ارجمند برای بازی در این فیلم سیمرغ بهترین بازیگر نقش اول و پورصمیمی سیمرغ بهترین بازیگر نقش دوم مرد جشنواره فیلم فجر را از آن خود کردند. فتحعلی اویسی یکی از بهترین بازی‌های پرونده ‌کاری خود را در فیلم ناخدا خورشید به نمایش گذاشت. او در این فیلم نقش یک تبعیدی بی‌رحم را بازی می‌کند. ناخدا خورشید را می‌توان چندین‌بار دید و هربار در آن به نکته‌ای سینمایی پی برد. این فیلم امشب بعد از نیمه‌شب از شبکه یک پخش می‌شود.

کیومرث پوراحمد زمانی سریال قصه‌های مجید را در اصفهان مقابل دوربین برد که بعضی از شبکه های سیمای استا‌‌ن‌ها راه‌اندازی نشده بود پوراحمد قصه‌های مجید را در اصفهان مقابل دوربین برد چون خودش اصفهانی است و می‌دانست که اگر از پتانسیل‌های استان‌ها در ساخت آثار نمایشی استفاده کند این آثار حتما موفق‌تر از آثاری خواهند شد که در تهران و با یک کلیشه خاص و تکراری ساخته می‌شوند. قصه‌های مجید بارها و بارها از تلویزیون به نمایش درآمده اما هنوز هم دوست‌داشتنی است و انگار اصلا قرار نیست تاریخ مصرفش تمام شود. قصه‌های مجید برای همه نسل‌هاست. اگر قصه در گذشته اتفاق می‌افتد و حالا برخی از شرایط عوض شده اما بازی‌ها آنقدر درخشان است که مانند ستونی محکم خیمه قصه‌های مجید را استوار نگه داشته است و فضاسازی‌ها آنقدر هوشمندانه ‌است که برای همه نسل‌ها خاطره‌انگیز است.

در چند هفته گذشته، چندبار فیلم تلویزیونی همسنگار ساخته احسان عبدی‌پور از شبکه‌های مختلف تلویزیون روی آنتن رفت. این فیلم فردا صبح بار دیگر از شبکه 3 پخش خواهد شد. عبدی‌پور کارگردان جوان بوشهری است که با ساخت همسنگار نشان داده می‌توان روی نسل امروز فیلمسازان شهرستانی هم حساب کرد. برخی از آنها زحمت این را به خود می‌دهند که سوژه‌های بکر را در شهرهای خود پیدا کنند و بازهم زحمت این را می‌کشند که برای ساخت آن خلاقیت به خرج دهند و زحمت بکشند و برای روایت قصه خود از شب، دریا، لنچ و تعداد زیادی بازیگر بومی نترسند.

امشب ساعت 30/20 جان وین با فیلم سه پدرخوانده به کارگردانی جان فورد به شبکه 3 سیما می‌آید؛ مردی که به وسترن خندان شهرت دارد و در میان نسل گذشته که روزها و شب‌های خود را با دیدن فیلم‌های وسترن پرمی‌کردندجان وین اسطوره‌ای تمام نشدنی است؛ اسطوره‌ای که زنده‌یاد ایرج دوستدار او را با دوبله بی‌نظیر خود در بین ایرانیان به شهرت و محبوبیت رساند. داستان سه پدرخوانده درباره سه کابوی آمریکایی است که بعد از سرقت از بانک در یک شهر فرار می‌کنند اما در بیابان خشک و بی‌آب و علفی سرگردان می‌شوند. آنها در مسیر راه خود مجبور می‌شوند نوزادی را هم با خود همراه کنند. این نوزاد باعث می‌شود این سه تبهکار به دیدگاه تازه‌ای درباره زندگی و انسان برسند.سه پدرخوانده از فیلم‌های کلاسیکی است که هیچ‌گاه برای مردم خسته‌کننده نمی‌شود. برای آنهایی که هر فیلمی را برای دیدن انتخاب نمی‌کنند، سه پدرخوانده می‌تواند اثری سرگرم‌کننده و جالب باشد و برای آنهایی که به سینمای وسترن علاقه‌مندند می‌تواند خاطرات گذشته را زنده کند؛ زمانی که این فیلم‌ها با دوبله بسیار عالی و خلاقانه در سینماها اکران می‌شد.

طاهره آشیانی / گروه رادیو و تلویزیون