در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
این بار هم قهرمان داستان یک مرد جنگاور و فرماندهای است که در جهاد با دشمن، داستان جذاب و شنیدنی از رشادتها و سلحشوریهای خود به جای میگذارد که از زبان تصویر روایت میشود.
شاید بتوان شوق پرواز را «عباس نامه»، نامید که ماهیت آن با قصه مختارنامه تفاوت چندانی ندارد.
در هر دو مجموعه با قصهای شخصیتمحور مواجه هستیم که بخشی از تاریخ را که به جنگ و جهاد همراه است، روایت میکنند و اختلافات و کشمکشهای ایدئولوژیک و البته فزونخواهی و دنیاطلبی، بهانه و دلیل تنازع است.
سریال شوق پرواز را میتوان در تاریخ معاصر نیز ژانربندی کرد. با اینکه قصه زندگی یک شخصیت جهادی را به تصویر میکشد، درعین حال برشی از تاریخ معاصر ایران و مسائل اجتماعی ـ سیاسی آن دوران را نیز در خود بازنمایی میکند.
به این شاخصهها میتوان مولفههای دیگری هم اضافه کرد، مثلا الگوسازی یا ترویج فرهنگ ایثار و شهادت که با توجه به خلبان بودن شهید بابایی، شوق پرواز نام بسیار مناسبی برای این سریال است.
شوق پرواز، روایتگر زندگی سرلشکر خلبان عباس بابایی، معاون عملیات نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران است که هنگام بازگشت از یک مأموریت برون مرزی، هدف اصابت گلوله پدافند هوایی دشمن بعثی قرار گرفت و به درجه رفیع شهادت نایل آمد.
این مجموعه تلویزیونی که در ۲۶ قسمت ۴۵ دقیقهای آماده میشود، محصول موسسه فرهنگی ـ هنری شاهد بوده و کارگردانی آن را یدالله صمدی به عهده دارد.
اگرچه این نخستین فیلم کارگردان با موضوع دفاع مقدس است، اما نشان داد با فضای این نوع از فیلمها آشنا بوده و توانسته است این فضا را بخوبی در دل یک ساختار دراماتیک به قصهای شیرین بدل کند.
انتخاب هوشمندانه شهاب حسینی در نقش شهید بابایی و در واقع نقش اصلی سریال نه صرفا ازحیث شباهت های ظاهری او در گریم با شهید بابایی که توانایی و ستاره بودن وی در عرصه بازیگری است.
او ستارهای است که نقش یک قهرمان جنگ را بازی میکند و جالب اینکه ایفاگر نقش ستارهای است که در آسمانها پرواز میکرد و درنهایت به آسمان رفت.
قصه زندگی شهید بابایی فارغ از وجوه حماسی و دراماتیکی که از حیث نظامی و جنگاوری دارد، بهواسطه فراز و نشیبها و اتفاقات زیادی که در عمر 37 ساله او رخ داده نیز واجد ظرفیتهای نمایشی بالایی است.
از کودکی او در قزوین گرفته تا تحصیل در آمریکا و رشادتهایش در پایگاه شکاری اصفهان که هر کدام از این مقاطع به واسطه یک ساختار روایت در روایت در سریال به تصویر کشیده میشود که هم ریتم مناسبی به قصه داده و هم بین دو مقطع تاریخی از جامعه ایران نسبتی معنادار برقرار میکند.
وی 14 آذر 1329 در خانوادهای متوسط و مذهبی در شهر قزوین به دنیا آمد. دوره ابتدایی را در دبستان دهخدا و دوره متوسطه را در دبیرستان نظام وفا گذراند.
پس از گرفتن دیپلم، سال ۱۳۴۸ در رشته علوم پزشکی پذیرفته شد، اما به دلیل علاقه به خلبانی، رشته خلبانی نیروی هوایی را انتخاب کرد و پس از گذراندن دوره مقدماتی برای تکمیل تحصیلاتش در سال ۱۳۴۹ به آمریکا اعزام شد. پس از بازگشت به ایران در سال ۱۳۵۱ وی به عنوان خلبان جنگنده اف14 ـ تامکت در پایگاه شکاری اصفهان مستقر شد.
پس از پیروزی انقلاب، سرپرستی انجمن اسلامی پایگاه هوایی اصفهان را به عهده گرفت. با شروع جنگ ایران و عراق، عباس بابایی به انجام عملیات جنگی هوایی مشغول شد.
سرلشکر عباس بابایی پس از ۶۰ ماموریت جنگی موفق و پس از یک عملیات برون مرزی در منطقه عملیاتی سردشت در تاریخ ۱۵ مرداد ۱۳۶۶ شهید شد. پیکر وی در امامزاده شاهزاده حسین قزوین به خاک سپرده شد.
روایت خاطرهگونه از زندگی شهید بابایی به واسطه قصهای موازی در زمان معاصر که با محوریت کورش تهامی و ستاره اسکندری پیش میرود، ضمن ایجاد تعلیق و نگاهی پرسشگر به زندگی وی، سریال را سویه مستندگونه هم میدهد و وجوه رئالیستی آن را بیشتر میکند.
روایت رفت و برگشتی و استفاده از فلاش بکها به تناسب و موازات موقعیتهای معلقی که در قصه اول رخ میدهد ، ذهن مخاطب را برای درک بهتر موقعیت قهرمان داستان مواجه کرده و بهرهگیری از فلاش بکهای متناوب به ایجاد ریتمی مناسب با فضای قصه کمک میکند. بدون شک بازی خوب و چشمگیر شهاب حسینی را در این موفقیت نباید دستکم گرفت.
نخستین حضور وی در سریال تلویزیونی نیز در نقش یک پلیس جوان با رفتارشناسی نظامی بود، اما حالا پس از سالها تجربه و درخشش در بازیگری وقتی به ستارهای در عالم بازیگری بدل شد، ایفاگر نقش ستارهای انسانی شد که پختگی و قدرت وی در بازیگری درخشش این ستاره را نیز برافروختهتر کرده است.
جالب اینکه صدیقه حکمت، همسر شهید بابایی بهواسطه شباهت شهاب حسینی به همسرش، او را برای ایفای این نقش پیشنهاد و جالبتر آنکه برای ایفای نقش خودش در جوانی و زمان حال نیز الهام حمیدی و افسانه بایگان را معرفی کرد.
تاثیر نقش همسر شهید بابایی در انتخاب بازیگران به واقعیتر و باورپذیرتر شدن سریال نیز کمک کرد و ظاهرا او از این مجموعه تاکنون رضایت دارد.
حضور سلما بابایی، دختر شهید بابایی در نقش واقعی خود وجوه رئالیستی سریال را بیشتر کرده و این تجربه خوبی برای ساخت مجموعههای تلویزیونی در ارتباط با شخصیتهای تاریخ معاصر است.
سید رضا صائمی
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
معاون وزیر بهداشت: