هنرهای قبایل بدوی در سعدآباد تهران

موزه هنر ملل در زیرزمین بزرگ‌ترین کاخ مجموعه سعدآباد یعنی کاخ موزه «ملت» واقع شده است که اگر علاقه‌مند به دیدن آثار هنری و شاهکارهای هنرمندان بزرگ ایرانی وخارجی هستید، حتما سری به این موزه بزنید.

آثاری که در این موزه به نمایش درآمده، شامل تمدن‌های پیش از اسلام، دوره اسلامی، هنر آفریقایی، هند، خاور دور، مایاها و آثار هنر معاصر ایران و جهان است.

بخش مهمی از این موزه به نمایش تابلوهای بسیار ارزشمندی از هنرمندان بزرگ ایرانی و خارجی اختصاص یافته که فرح پهلوی این آثار را خریداری کرده یا به اوهدیه شده است.

در بخش آثار هنر معاصر جهان این موزه، شاهکارهای هنری هنرمندان قرن بیستم از جمله هربرت بایر، یان سوبیسکی، فرناند لژه، مارک‌شاگال، مک آووی و پل گوگن نگهداری می‌شود و در بخش آثار هنری ایران، آثار هنرمندان بزرگی چون سهراب سپهری، فرامرز پیلارام، حسین زنده‌رودی، اردشیر محصص، بهجت صدر، محمد احصایی و مجسمه‌هایی اثر پرویز تناولی، ژازه طباطبایی، مهری معتمد و اسماعیل توکلی (مش اسماعیل) دیده می‌شود.

این آثار ارزنده در نوع خود بی‌نظیرند که توصیه می‌کنیم فرصت بازدید از این آثار را از دست ندهید و حتما در بازدید از کاخ‌ موزه‌های سعدآباد، سری هم به زیرزمین کاخ موزه ملت بزنید و از نزدیک شاهد شاهکارهای هنری ایران و جهان باشید.

این موزه در جنوبی‌ترین قسمت مجموعه فرهنگی و تاریخی سعدآباد قرار گرفته است که اگر از ورودی خیابان زعفرانیه مراجعه کنید،‌ در همان ابتدای مسیر بازدیدتان خواهد بود.

موزه هنرهای زیبا دارای 3 طبقه با 3600 متر زیربناست که در دوره پهلوی اول ساخته شده است.

این موزه در ابتدا به دلیل استفاده از سنگ‌های مرمر سیاه‌رنگ در بنای آن با عنوان «کاخ اسود» نامگذاری شده بود. این سنگ‌های سیاه‌رنگ از معدن ولی‌آباد چالوس به تهران آورده شده تا در این بنا به کار رود.

از ساختمان این موزه در سال 1346 شمسی به عنوان وزارت دربار استفاده می‌شد و بعد از انقلاب اسلامی در سال 1361 با نام موزه هنرهای زیبا مورد بهره‌برداری قرار گرفت.

این ساختمان دارای 2 طبقه و تالار همکف است که هر طبقه دارای یک سالن بزرگ و گالری‌های متعدد است. در هر سه طبقه این ساختمان، ‌هم‌اکنون تابلوهای بسیار زیبایی از مکاتب گوناگون هنری ایران و جهان به نمایش درآمده است و به مناسبت‌های مختلف نیز برخی از آثار گنجینه‌ای این موزه به نمایش گذاشته می‌شود.

موزه برادران امیدوار که در بخش شمال غربی مجموعه فرهنگی، تاریخی سعدآباد واقع شده، یکی از جالب‌ترین و حیرت‌انگیزترین موزه‌های این مجموعه‌ است که توصیه می‌کنیم دیدن آثار این موزه را نیز حتما‌ در برنامه بازدید خود از مجموعه کاخ‌ موزه‌های سعدآباد قرار دهید، مطمئن باشید از دیدن آثار جالب و مهیج آن پشیمان نخواهید شد و با کلی سوال و تصاویر عجیب و غریب ذهنی از موزه‌ خارج خواهید شد.

توضیح مفصل آنچه در این موزه دیده می‌شود، در این مجمل نمی‌گنجد؛ اما برای آن که شما را بیشتر به بازدید از این موزه ترغیب کنیم، باید بگوییم که این موزه حاصل سفر 10 ساله 2 جهانگرد ایرانی به نام‌های عیسی و عبدالله امیدوار است که سال 1333 شمسی سفر خود را به دور دنیا آغاز کردند.

آنها در این سفر به تحقیق و بررسی زندگی انسان‌های بدوی در میان جنگل‌های آمازون و آفریقا پرداختند، به اسکیموها سر زدند و از میان قبایل آدمخوار «پیگمه» سردرآوردند.

آنها از این سفر مهیج خود، عکس و فیلم تهیه کردند و بخشی از هدایا و ره‌آورد سفرشان را در این موزه به نمایش گذاشته‌اند.

کله انسان کوچک شده به اندازه یک پرتقال که هم‌اکنون در موزه برادران امیدوار به نمایش گذاشته شده، هنر بزرگان قبیله «جیواروها» بوده است که البته شاید کمی عجیب و باور نکردنی به نظر برسد؛ اما حقیقت دارد. این قبیله بدوی سر دشمنان خود را به شیوه‌های خاص کوچک کرده و به اندازه یک پرتقال درمی‌آوردند و آنگاه آن را برای نشان دادن قدرتشان به گردن آویزان می‌کردند.

این انسان‌های دور از تمدن و بدوی، ‌امروزه دیگر وجود ندارند و آثار این موزه از این نظر بسیار منحصر به فرد و بی‌نظیر است.

از دیگر اشیائی که در این موزه دیده می‌شود، انواع ماسک‌ها، زیورآلات و ادوات رزمی و بزمی قبایل بدوی، پوست حیوانات و پروانه‌های خشک شده و همین طور فسیل حیوانات دریایی مربوط به میلیون‌ها سال پیش است.

موزه آشپزخانه مخصوص سعدآباد در قسمت مرکزی مجموعه فرهنگی و تاریخی سعدآباد واقع است. این موزه در دوران پهلوی، تنها آشپزخانه مخصوص کاخ ملت (سفید) بوده است.

تجهیزات این آشپزخانه از سوی یک شرکت آلمانی در سال 1354 فراهم شده است. آشپزهای آن هم همه ایرانی بودند و صرفا برای خانواده پهلوی غذا درست می‌کردند. آنها حتی در مسافرت‌های داخلی و خارجی نیز همراه خانواده سلطنتی بودند.

این موزه که بتازگی به جمع موزه‌های سعدآباد اضافه شده است، بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، به عنوان انبار مرکزی سعدآباد مورد استفاده قرار گرفت و سرانجام بعد از 32 سال دوباره احیا شد و کاربری گذشته خود را بازیافت.

این موزه دارای یک سالن اصلی و 4 اتاق با عنوان اتاق نمایش اسناد مکتوب و تصویری مرتبط با موضوع، اتاق سردخانه، اتاق کارکنان آشپزخانه و اتاق ظروف است.

موزه سلاح‌های دربار در شمالی‌ترین قسمت مجموعه فرهنگی و تاریخی سعدآباد قرار دارد که زمانی محل سکونت غلامرضا پهلوی بوده است.

در این موزه بیش از 70 قلم اسلحه گرم مختلف به نمایش گذاشته شده؛ این سلاح‌ها زمانی مورد استفاده خاندان پهلوی دوم و درباریان آن بوده است. انواع سلاح‌های گرم شکاری، جنگی، کمری و ملزومات آنها از جمله سلاح‌های به نمایش درآمده در این موزه است.

همچنین تفنگ سرپر تک‌لول با سیستم سنگ چخماقی مربوط به قرن 17 میلادی ساخته کشور هندوستان و باروت‌دان‌های چرمی دوره قاجاریه از جمله سلاح‌ها و ابزارآلات قدیمی و بی‌نظیر این موزه است.

زیرزمین این موزه نیز بعد از عملیات بازسازی، مرمت و طرح گسترش موزه بتازگی در خردادماه سال جاری گشایش یافته است.

مجموعه فرهنگی و تاریخی سعدآباد گذشته از کاخ ‌موزه‌های دیدنی و موزه‌های بسیار زیبایش که بخشی از فرهنگ و تاریخ ایران‌زمین را روایت می‌کند،‌ در محیطی بسیار سرسبز و مفرح با گونه‌های گیاهی کم‌نظیر قرار گرفته است که قدم زدن در میان درختان باشکوهش، سرزندگی و طراوت را به ارمغان می‌آورد و خنکای نسیم روح آدمی را به پرواز درمی‌آورد.

اگر برای بازدید از مجموعه فرهنگی و تاریخی سعدآباد می‌روید، پیشنهاد می‌کنیم همه مسیر بازدید از کاخ ‌موزه‌ها را با صبوری و پیاده طی کنید که اگرچه راه طولانی است؛ اما زیبایی مسیر، خستگی را از تن شما بدر خواهد کرد.

باغ موزه سعدآباد، پوشش گیاهی متنوعی دارد که شامل جنگل‌های طبیعی، گونه‌های متنوع گیاهان سوزنی برگ و پهن‌برگ زینتی است. بسیاری از این گونه‌های زینتی، نادر و غیربومی است که در زمان‌های مختلف به ایران وارد یا به خاندان سلطنتی هدیه شده و برای تزئین در باغ کاخ سعدآباد کاشته شده است.

برخی از این گونه‌های نادر وکمیاب از نظر قدمت و زیبایی به عنوان یک جاذبه گردشگری طبیعی محسوب می‌شود.

چنار، کاج، ‌نارون، اقاقیا، گردو، بادام، ارغوان، ماگنولیا، تبریزی، بید مجنون، سیب گل و نوئل تنها بخشی از درختان و گونه‌های گیاهی متنوع این باغ است که بر جذابیت این مجموعه فرهنگی و تاریخی افزوده است.

فاطمه حامدی‌خواه