اوج سنتور نوازی

سیاوش آریامنش یکی از شاگردان فرامرز پایور است که همانند دیگر درس آموختگان مکتب پایور برای قدردانی و تقدیر از این نوازنده سنتور دست به تولید آلبومی با عنوان «به یاد استاد فرامرز پایور» زده است.

او که این اثر را به نوعی ادای دین به استادش می‌داند، درباره آلبوم خود توضیح می‌دهد: در لوح اول این مجموعه که در دستگاه شور است، مخاطب قطعاتی چون پیش درآمد پرند، چهارمضراب پرستو، ساز و آواز با شعری از صائب تبریزی، چهارمضراب سنتور و تنبک، تصنیف سرو زیبا با شعری از سعدی، نغمه، مقدمه حکایت هجران و تصنیف زیارتگه رندان را می‌شنود و در لوح دوم نیز پیش درآمد پرواز، ساز و آواز، چهارمضراب سنتور و تنبک، تصنیف افسانه عشق با شعری از حافظ و رنگ طلوع عشق به گوش می‌رسد.

آریامنش درباره تاثیرپذیری این آلبوم از سبک و شیوه استاد پایور می‌گوید: کارها اگرچه عینا جمله‌بندی‌های استاد نیست ولی در چارچوب مکتب ایشان شکل گرفته است، به گونه‌ای که اگر مخاطبی این اثر را بشنود و نداند که کار به من تعلق دارد، فکر می‌کند اثری از استاد است. در واقع در چارچوب کاری استاد قطعات را ساخته و تنظیم کرده‌ام.

این نوازنده درباره تاثیرپذیری خود از شیوه استاد پایور توضیح می‌دهد:‌ در واقع تمام آموخته‌های ما استاد پایور بوده و طبعا باید نوازندگی‌مان نیز همانند او باشد. البته شنوندگان این اثر باید نظر دهند که چقدر توانسته‌ام بیان و لحن ایشان را درک کرده و اجرا کنم.

او درباره برداشت‌های نو از اجراهای استاد پایور توضیح می‌دهد: قطعاتی که استاد خودشان ساختند یا برای اساتید دیگر تنظیم کرده‌اند به بهترین شکل صورت گرفته است و اگر ما یک بار دیگر آنها را اجرا کنیم نه به آن کیفیت می‌رسد و نه تنظیمی بهتر از تنظیم ایشان می‌شود. بر این اساس من قطعاتی که خودم در چارچوب این مکتب و شیوه می‌سازم را ارائه می‌دهم.

این آهنگساز تاکید می‌کند: به طور کلی می‌توان گفت که آثار فرامرز پایور تا چند صد سال آینده برای جامعه موسیقی جوابگو است و فرم آنها به گونه‌‌ای است که نمی‌شود تغییراتی در آنها صورت داد. به نظرم قطعات پایور به قدری تکنیکی و خاص هستند که نمی‌شود نوآوری در آنها ایجاد کرد چراکه خودشان نو و سرشار از تکنیک، توانایی و جمع‌بندی‌های سنجیده هستند.

اگر در نوازندگی نتوان شیوه استاد را تغییر داد، اما در آهنگسازی، نوآوری شاید یک ضرورت باشد. با این حال آریامنش چندان نظر خوشی به نوآوری ندارد و می‌گوید: در شرایط کنونی همه در حال نو‌آوری هستند، اما با تمام این اتفاقاتی که با نام نوآوری می‌افتد من چیز جدیدی تاکنون نشنیده‌ام و تنها ماحصل این اقدام افت کیفیت‌ آثار و ایجاد جمله‌‌بندی‌های ساده است که بسیار هم بی‌محتوا هستند.

وی ادامه می‌دهد: معتقدم که برای اثر هنری که با اسم نوآوری شکل می‌گیرد نمی‌توان پیامی در نظر گرفت چرا که هم کیفیت و تکنیکش پایین آمده و هم از اصل خود دورافتاده است.

از آریامنش درباره تحولی می‌پرسیم که با کار پایور در سنتورنوازی ایران پدید آمد. او در این باره توضیح می‌دهد: تا قبل از استاد پایور، شیوه نوازندگی خیلی متفاوت بود به گونه‌ای که سنتور با مضراب بدون نمد اجرا می‌شد، ولی از زمان استاد صبا به بعد سنتور 9 خرک شد و توانایی اجرایش خیلی بهتر و تکنیکی‌تر شد که پایور این روند را کامل کرد و با مضراب نمددار به سنتورنوازی پرداخت و از لحاظ فرم موسیقی، پیش درآمد، چهار مضراب، رنگ و انواع فرم‌های موسیقی را با سنتور متداول کرد. او همچنین متد های بسیاری برای سنتور نوشت که تا به امروز به هنرجویان این ساز تدریس می‌شود.

وی تاکید می‌کند: به عقیده من استاد پایور سنتورنوازی را به اوج رساندند و دیگر جایی برای تکمیل کردن آن باقی نگذاشتند.

این نوازنده در واکنش به این پرسش که با آمدن موسیقی‌های جدید و عدم توجه نسل جوان به موسیقی گذشته، سنتورنوازی ما در آینده به کجا می‌رود؟ پاسخ می‌دهد: در حال حاضر همه سبک‌های موسیقی طرفداران خاص خودش را دارد. من فکر نمی‌کنم ذره‌ای جایگاه موسیقی سنتی یا ساز سنتور افت کرده چرا که طرفداران و شنوندگان خاص خودش را دارد.

آریامنش در پایان تاکید می‌کند: من هم‌اکنون در مراکز مختلف ساز سنتور تدریس می‌کنم و شاهد حضور هنرجویان از نسل‌های مختلف هستم بر این اساس جای نگرانی برای لطمه خوردن به جایگاه این ساز وجود ندارد حتی معتقدم که در سال‌های آینده طرفداران این ساز و موسیقی سنتی نسبت به گذشته بیشتر خواهد شد.